سلامت نیوز: بسیاری از افراد مکملهای گیاهی را بیخطر میدانند، اما تحقیقات جدید نشان میدهد برخی از پرمصرفترین آنها در صورت مصرف خودسرانه یا دوزهای بالا میتوانند به کبد آسیب بزنند. متخصصان هشدار میدهند پیش از مصرف هر مکمل، بهویژه در صورت ابتلا به بیماریهای زمینهای، حتماً با پزشک مشورت کنید.
مکملهای غذایی و گیاهی در سالهای اخیر به بخش ثابتی از برنامه سلامت بسیاری از افراد تبدیل شدهاند؛ از کمک به کاهش وزن گرفته تا کاهش استرس، کنترل درد مفاصل یا بهبود سلامت عمومی. با این حال، پزشکان تأکید میکنند که «طبیعی بودن» یک محصول، الزاماً به معنای بیضرر بودن آن نیست.
شش مکمل پرمصرف با مواردی از آسیب کبدی مرتبط بودهاند؛ بهویژه زمانی که در دوزهای بالا، بهمدت طولانی یا همراه با سایر مکملها و داروها مصرف شوند.
۱. زردچوبه (Turmeric)
زردچوبه یکی از محبوبترین مکملهای گیاهی برای کاهش التهاب، درد مفاصل و مشکلات گوارشی است، اما مطالعات اخیر نشان دادهاند که برخی فرآوردههای آن ممکن است باعث آسیب کبدی شوند.
این خطر بهویژه در مکملهایی که همراه با فلفل سیاه (پیپرین) عرضه میشوند، بیشتر است؛ زیرا پیپرین جذب کورکومین، ماده مؤثر زردچوبه، را بهطور قابل توجهی افزایش میدهد.
مطالعهای در سال ۲۰۲۳ نیز از افزایش موارد آسیب کبدی مرتبط با مکملهای زردچوبه در آمریکا خبر داده است.
۲. مکمل چای سبز
چای سبز بهطور معمول نوشیدنی سالمی محسوب میشود، اما مکملهای غلیظ آن داستان متفاوتی دارند.
محققان میگویند مقادیر بالای ترکیب EGCG که در برخی مکملهای چای سبز وجود دارد، میتواند به سلولهای کبد آسیب برساند.
کارشناسان تأکید میکنند نوشیدن روزانه ۳ تا ۵ فنجان چای سبز معمولی معمولاً چنین خطری ایجاد نمیکند، زیرا مقدار EGCG دریافتی از نوشیدنی بسیار کمتر از مکملهاست.
۳. آشواگاندا (Ashwagandha)
آشواگاندا یکی از پرطرفدارترین گیاهان دارویی برای کاهش استرس و بهبود خواب است.
با این حال، گزارشهایی از آسیب کبدی در مصرفکنندگان این مکمل منتشر شده است.
به گفته متخصصان، بیشتر این موارد مربوط به عصارههای پرغلظت و دوزهای بالا بوده و مصرف سنتی یا مقادیر کم این گیاه معمولاً ایمن تلقی میشود.
افرادی که سابقه بیماریهای کبدی دارند، پیش از مصرف آشواگاندا باید حتماً با پزشک مشورت کنند.
۴. گارسینیا کامبوجیا
مکملهای گارسینیا کامبوجیا که حاوی مادهای به نام هیدروکسیسیتریک اسید (HCA) هستند، بیشتر با هدف کاهش وزن مصرف میشوند.
مطالعات نشان دادهاند این مکملها میتوانند با برخی داروها تداخل داشته باشند و در برخی افراد با آسیب کبدی ارتباط داشته باشند.
این خطر زمانی که گارسینیا همراه با سایر مکملهای لاغری مصرف شود، بیشتر میشود.
۵. برنج مخمر قرمز (Red Yeast Rice)
برنج مخمر قرمز بهعنوان مکملی برای کاهش کلسترول شناخته میشود.
این فرآورده حاوی ترکیباتی مشابه داروهای استاتین است؛ داروهایی که در برخی افراد میتوانند موجب افزایش آنزیمهای کبدی یا آسیب کبد شوند.
از آنجا که کیفیت و مقدار ماده مؤثر در مکملهای مختلف یکسان نیست، مصرفکنندگان معمولاً از میزان واقعی ماده دریافتی خود اطلاع ندارند.
در یکی از گزارشهای پزشکی، زنی ۶۴ ساله پس از شش هفته مصرف این مکمل دچار التهاب کبد شد و پس از قطع مصرف، آنزیمهای کبدی او به وضعیت طبیعی بازگشت.
۶. بلک کوهوش (Black Cohosh)
بلک کوهوش گیاهی است که بیشتر برای کاهش علائم یائسگی مصرف میشود.
با وجود کاربرد گسترده، برخی گزارشها مصرف این مکمل را با آسیب شدید کبدی مرتبط دانستهاند.
کارشناسان هشدار میدهند مصرف همزمان بلک کوهوش با برخی داروها یا مکملهای دیگر میتواند احتمال آسیب کبد را افزایش دهد.
چرا باید در مصرف مکملها احتیاط کرد؟
برخلاف داروهای نسخهای، مکملهای غذایی در بسیاری از کشورها تحت نظارت سختگیرانه قرار ندارند.
به همین دلیل ممکن است:
ترکیبات واقعی محصول با اطلاعات درجشده روی برچسب مطابقت نداشته باشد.
مقدار ماده مؤثر بیش از میزان اعلامشده باشد.
محصول حاوی ناخالصی یا ترکیبات اعلامنشده باشد.
به همین دلیل متخصصان توصیه میکنند:
مکملها را فقط در صورت نیاز و با توصیه پزشک یا متخصص تغذیه مصرف کنید.
از مصرف همزمان چند مکمل بدون مشورت پزشکی خودداری کنید.
فرآوردههایی را انتخاب کنید که توسط آزمایشگاههای مستقل از نظر کیفیت و خلوص ارزیابی شدهاند.
در صورت ابتلا به بیماریهای کبدی یا مصرف داروهای دیگر، پیش از مصرف هر مکمل با پزشک مشورت کنید.
اگرچه بسیاری از مکملهای گیاهی و غذایی میتوانند در شرایط خاص مفید باشند، اما مصرف خودسرانه یا بیش از حد برخی از آنها ممکن است به کبد آسیب برساند. زردچوبه، مکمل چای سبز، آشواگاندا، گارسینیا کامبوجیا، برنج مخمر قرمز و بلک کوهوش از جمله محصولاتی هستند که در مطالعات با مواردی از آسیب کبدی ارتباط داشتهاند. متخصصان تأکید میکنند که بهترین راه برای کاهش خطر، پرهیز از مصرف بیرویه و مشورت با پزشک پیش از شروع هر نوع مکمل است.
