بازار مس دیگر تنها از فرازونشیبهای معمول اقتصاد جهانی تأثیر نمیپذیرد. محدودیتهای ساختاری در سمت عرضه، سیاستهای صنعتی و تنشهای ژئوپلیتیک باعث شدهاند بسیاری از تحلیلگران از احتمال ثبت رکوردهای تازه برای قیمت مس در سالها و حتی دهه پیش رو سخن بگویند.
افزایش تقاضای جهانی در کنار مشکلات مداوم عرضه، زمینه را برای رشد قیمتها فراهم کرده است؛ هرچند ابهام درباره چشمانداز اقتصاد جهانی و تلاش شرکتهای معدنی برای توسعه منابع جدید میتواند از شتاب این روند صعودی بکاهد.
در این مطلب، با تکیه بر گزارشی ازاینترنشنال بنکر (International Banker)، به بررسی دقیق ریشههای صعود خیرهکننده قیمت مس، نقش پنهان هوش مصنوعی در انفجار تقاضا، بحرانهای بیسابقه در بزرگترین معادن جهان و پیشبینیهای شگفتانگیز غولهای بانکی والاستریت برای آینده این فلز استراتژیک میپردازیم.
مس چگونه سقفهای تاریخی را یکی پس از دیگری شکست؟
طی چهار سال گذشته، قیمت مس به طور کلی روندی صعودی را دنبال کرده است. پس از سقوط قیمت به حدود ۷,۰۰۰ دلار در هر تن در ژوئیه ۲۰۲۲ بهدلیل سیاستهای انقباضی شدید بانکهای مرکزی، هراس از رکود در اقتصادهای بزرگ غربی و رکود طولانیمدت در بخش مسکن چین، بازار مس مسیر صعودی پایداری را آغاز کرد. این حرکت صعودی از اواخر سال ۲۰۲۳ شتاب بیشتری گرفت و در نهایت در اوایل ژوئن به رکورد بیسابقه بیش از ۱۴,۵۰۰ دلار در هر تن رسید.
بخش مهمی از رشد تقاضا برای مس به گسترش استفاده از برق در بخشهای مختلف مربوط میشود. کشورهای جهان سرمایهگذاریهای گستردهای در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر، زیرساخت خودروهای برقی و شبکههای انتقال و توزیع برق انجام دادهاند. آژانس بینالمللی انرژی نیز در گزارش «چشمانداز جهانی مواد معدنی حیاتی ۲۰۲۵» اعلام کرد که طی دو سال گذشته، رشد سریع سرمایهگذاری چین در شبکههای برق، مهمترین عامل افزایش تقاضا برای مس بوده است.
هوش مصنوعی؛ محرک پنهان و قدرتمند تقاضای مس
رشد هوش مصنوعی نیز به یکی از عوامل مهم افزایش تقاضا برای مس تبدیل شده است. اگرچه توجه سرمایهگذاران بیشتر به نیمهرساناها و پردازندههای گرافیکی معطوف است، مراکز داده و زیرساختهای برق مورد نیاز آنها حجم قابلتوجهی مس مصرف میکنند.
شاشانک سریرام، تحلیلگر ارشد بازار آلومینیوم در موسسه وود مکنزی، میگوید:
بخش عمده تقاضای مراکز داده برای مس نه از سرورها، بلکه از زیرساختهای برقی مورد نیاز برای تأمین انرژی آنها ناشی میشود. بسیاری از برآوردها فقط تجهیزات داخل مراکز داده را در نظر میگیرند، در حالی که این تجهیزات سهم کوچکی از مصرف واقعی فلزات را به خود اختصاص میدهند.
وی افزود:
سیستمهای برق پشتیبان، تجهیزات تولید برق در محل و تقویت شبکه انتقال، همگی به حجم زیادی فلز نیاز دارند. با در نظر گرفتن کل این زیرساختها، میزان مصرف فلزات میتواند سه تا چهار برابر رقمی باشد که تنها براساس تجهیزات داخل مراکز داده برآورد میشود. این تفاوت برای سرمایهگذاران و برنامهریزان شبکه برق اهمیت زیادی دارد.
به گفته وود مکنزی، مس در بخشهای پرتراکم مراکز داده نقشی کلیدی دارد؛ موضوعی که بیش از هر چیز به مصرف بالای برق و پیچیدگی این زیرساختها مربوط میشود. پیشبینی میشود تقاضای مراکز داده برای مس و آلومینیوم تا اوایل دهه ۲۰۳۰ سالانه حدود ۸ تا ۱۰ درصد افزایش یابد. پس از آن، با بهبود بهرهوری و بهینهسازی طراحیها به کمک هوش مصنوعی، این روند احتمالاً معکوس خواهد شد و تقاضا سالانه حدود ۲ تا ۳ درصد کاهش خواهد یافت.
بحران عرضه؛ چرا معادن بزرگ مس با مشکل روبهرو شدهاند؟
رشد تقاضا تنها دلیل رکوردشکنی قیمت مس نیست و عرضه نیز با مشکلات جدی روبهرو شده است. شیلی که حدود ۲۲ درصد از تولید معدنی مس جهان را تأمین میکند، در سهماهه نخست سال ۲۰۲۶ با افت ۵.۸ درصدی تولید مواجه شد. تولید ماه مارس نیز نسبت به سال قبل ۹ درصد کاهش یافت.
مشکلات عملیاتی در معادن بزرگ شیلی عامل اصلی این افت بود. تولید معدن اسکوندیدا بیش از ۹ درصد کاهش یافت و تولید ال تنینته نیز از ۸۰ هزار و ۱۰۰ تن به ۵۹ هزار و ۱۰۰ تن رسید. پس از فروریختن تونل این معدن در ژوئیه ۲۰۲۵ و کشتهشدن شش معدنچی، انتظار میرود تولید آن دستکم تا پنج سال آینده پایینتر از سطح معمول باقی بماند.
شرکت BHP حدود ۱۰ میلیارد دلار برای حفظ تولید و ارتقای معادن مس خود در شیلی سرمایهگذاری کرده است، اما افزایش ظرفیت این معادن احتمالا تا اوایل دهه ۲۰۳۰ طول میکشد. همزمان، اختلال در معادن بزرگ اندونزی و کنگو حدود ۳۵۰ هزار تن از عرضه سالانه مس جهان کاسته است. کاهش عیار سنگ معدن، فرسودگی معادن و طولانی بودن فرایند صدور مجوز نیز باعث شده بخش بزرگی از سرمایهگذاریها بهجای افزایش عرضه، صرف حفظ تولید فعلی شود.
سایه سنگین ریسکهای ژئوپلیتیک و طنابکشی میان آمریکا و چین
با وجود تمام سیگنالهای صعودی، ریسکهای جدی نیز بازار را تهدید میکنند. اگر تنشها در خاورمیانه منجر به رکود اقتصادی گستردهتری شود، تقاضای صنعتی برای مس ممکن است تضعیف شود. مس به شدت به انتظارات رشد اقتصادی جهانی حساس است، به این معنی که کاهش شدید تقاضا در نهایت میتواند بر نگرانیهای مربوط به سمت عرضه غلبه کند. نرخهای بهره بالا برای مدت طولانیتر نیز همچنان یک نگرانی جدی است؛ چرا که رشد کندتر اقتصادی میتواند تقاضا از سوی بخشهای ساختوساز، تولید و سایر صنایع را کاهش دهد.
عامل مهم دیگری که از قیمتها حمایت میکند، رقابت فزاینده میان ایالات متحده و چین است؛ تا جایی که بانک جیپی مورگان چیس اخیراً بازار مس را به عنوان «طنابکشی میان آمریکا و چین» توصیف کرده است. این فلز به طور فزایندهای به عنوان یک منبع استراتژیک و نه صرفاً یک کالای صنعتی نگریسته میشود. احتمال اعمال تعرفههای آمریکا بر واردات کاتد مس تصفیهشده باعث شده تا حجم بالایی از مس پیش از اعلام رسمی سیاستها، به سمت ایالات متحده سرازیر شود. این انباشت ذخایر، دسترسی به مس را در سایر نقاط جهان محدود کرده و به کمبود در بازارهای خارج از ایالات متحده دامن زده است.
گلدمن ساکس تخمین زده است که کسری مس در خارج از ایالات متحده میتواند به ۶۴۰,۰۰۰ تن برسد، در حالی که پیشبینی قبلی تنها ۶۰,۰۰۰ تن بود. چنین ارقامی نشان میدهند که تصمیمات سیاسی در حال تبدیل شدن به عاملی به اهمیت اصول سنتی عرضه و تقاضا هستند.
پیشبینی قیمت مس؛ غولهای بانکی والاستریت چه میگویند؟
تغییر نگاه تحلیلگران به آینده بازار مس را میتوان بهوضوح در پیشبینیهای جدید قیمت دید. گلدمن ساکس هدف خود برای پایان سال ۲۰۲۶ را به ۱۳ هزار و ۷۳۵ دلار در هر تن افزایش داده است. این بانک، کاهش عرضه معادن، رشد بیش از انتظار واردات آمریکا و تشدید کسری مس در بازارهای خارج از این کشور را از دلایل اصلاح پیشبینی خود عنوان کرده است.
سیتیگروپ چشمانداز صعودیتری دارد و قیمت مس را در کوتاهمدت ۱۴ هزار و ۵۰۰ دلار و طی یک سال آینده ۱۵ هزار دلار پیشبینی میکند. یوبیاس هدف ۱۵ هزار و ۵۰۰ دلاری را برای اواسط سال ۲۰۲۷ در نظر گرفته و جفریز انتظار دارد قیمت مس در سالهای پایانی این دهه به ۱۷ هزار و ۶۰۰ دلار نزدیک شود.
با این حال، همه نهادها به اندازه بانکهای بزرگ آمریکایی خوشبین نیستند. کمیسیون مس شیلی پیشبینی خود برای سال ۲۰۲۶ را به ۱۲ هزار و ۲۵۰ دلار افزایش داده و میانگین برآورد اساندپی گلوبال نیز حدود ۱۲ هزار و ۱۰۰ دلار است. فیچ دیدگاه محتاطانهتری دارد و گروه بینالمللی مطالعات مس نیز انتظار دارد بازار زودتر از آنچه برخی بانکها پیشبینی کردهاند، به تعادل میان عرضه و تقاضا نزدیک شود.
| مؤسسه | پیشبینی قیمت هر تن مس | بازه زمانی |
|---|---|---|
| گلدمن ساکس | ۱۳,۷۳۵ دلار | پایان سال ۲۰۲۶ |
| سیتیگروپ | ۱۵,۰۰۰ دلار | تا ژوئن ۲۰۲۷ |
| یوبیاس | ۱۵,۵۰۰ دلار | اواسط سال ۲۰۲۷ |
| جفریز | ۱۷,۶۰۰ دلار | سالهای پایانی دهه ۲۰۲۰ |
در زمان نگارش این گزارش، قیمت مس حدود ۶.۴ دلار بهازای هر پوند بود که معادل تقریبی ۱۴ هزار و ۱۰۰ دلار برای هر تن متریک است.
آیا بازار مس آماده یک جهش بیسابقه است؟
آینده مس احتمالاً تنها با تعداد خودروهای برقی فروختهشده یا دیتاسنترهای ساختهشده تعیین نخواهد شد. سوال مهمتر این است که آیا صنعت معدن میتواند مس را با سرعتی کافی برای پاسخگویی به جهانی که به طور فزایندهای به آن وابسته میشود، تولید کند یا خیر. در حال حاضر، بازار روی این گزینه شرطبندی کرده است که پاسخ این سوال منفی است.
با توجه به تلاقی بحرانهای عرضه و جهش تقاضا به واسطه انقلاب هوش مصنوعی، سرمایهگذاران بازارهای مالی و فعالان حوزه ارز دیجیتال باید تحولات بازار مس را به عنوان دماسنج اقتصاد جهانی به دقت زیر نظر داشته باشند. بازنگری در سبدهای سرمایهگذاری و در نظر گرفتن داراییهای مرتبط با این بخش استراتژیک، میتواند فرصتهای بینظیری را در چرخههای مالی آینده ایجاد کند.
