نشریه آتلانتیک با انتقاد از سیاستهای اقتصادی ترامپ، وعده پرداخت ۵ هزار دلار به هر شهروند آمریکایی را تورمزا و محل نگرانی دانست.
این نشریه آمریکایی گزارش خود را اینگونه آغاز میکند: اسمش را بگذارید «حزب جمهوریخواه پنجهزار دلاری»! ترامپ این هفته در «شبهکنوانسیون» حزب جمهوریخواه برای انتخابات میاندورهای کنگره، طرحی که بهشکلی اجتنابناپذیر، «سود سهام ترامپ» نام گرفت را مطرح کرد. ایده فرضی پشت این طرح ساده است. ترامپ مدعی شد که «اگر جمهوریخواهان هم مجلس نمایندگان و هم سنای آمریکا را به دست بیاورند، به هر شهروند بزرگسال در آمریکا یک سود سهام پنج هزار دلاری پرداخت خواهم کرد.»
اما مشکلات زیادی وجود دارد. در وهله نخست اینکه این طرح، به دلایل کاملا واضح، بهشدت نامناسب و در واقع تلاشی برای استفاده از پول مالیاتدهندگان و تطمیع رایدهندگان برای حمایت از حزب متبوع رئیسجمهور است. از آنجا که ترامپ پرداخت این پول فرضی را به رای افراد گره نزده، ممکن است این طرح از نظر قانونی مجاز باشد؛ هرچند کاخ سفید برای تامین هزینهای که حدود ۱.۳ تریلیون دلار برآورد میشود، احتمالا به تصویب کنگره نیاز خواهد داشت. کنگرهای تحت کنترل جمهوریخواهان ممکن است با آن موافقت کند اما کنگرهای دموکرات احتمالا بیشتر به آغاز روند استیضاح تمایل خواهد داشت.
دوم آنکه چنین پرداختهایی تقریبا بهطور قطع انجام نخواهد شد. (طعنه نگارنده: اگر با این نظر مخالفید، حاضرم یک پل زیبا در بروکلین به شما بفروشم، به شرط آنکه سود سهام ترامپ خود را به من واگذار کنید!) ترامپ پیشتر هم وعده داده بود که برای آمریکاییها چک بکشد، اما به وعدهاش عمل نکرد. افزون بر این، طرح پیشنهادی جدید هم ظاهرا بسیاری از مشاوران ترامپ و حتی نمایندگان جمهوریخواه کنگره را غافلگیر کرده است. ران دیسانتیس، فرماندار فلوریدا و رقیب ترامپ در رقابت نامزدی حزب جمهوریخواه برای انتخابات سال ۲۰۲۴، خیلی زود این وعده را به باد انتقاد گرفت.
در وهله سوم، تزریق بیش از یک تریلیون دلار به اقتصاد فقط به افزایش شدید و انفجاری کسری بودجه و بدهی ملی منجر نمیشود، بلکه باعث افزایش قیمتها نیز خواهد شد. پرداخت پنجهزار دلار به هر آمریکایی، تقاضایی ایجاد میکند که عرضه نمیتواند بهطور آنی پاسخگوی آن باشد و در نتیجه، فروشندگان را به افزایش قیمتها ترغیب خواهد کرد. نگارنده دراینباره مینویسد: میتوانم از خیل زیادی از اقتصاددانان وابسته به جناحهای چپ، راست و میانه نقل قول کنم که پیش از این گفتهاند «این پرداختها تورمزا خواهد بود»؛ اما حتی میتوان چنین اتفاقی را از اظهارات خود ترامپ هم استنباط کرد؛ چرا که رئیس جمهوری آمریکا بارها افزایش تورم را به هزینههای بالای دولت جو بایدن (رئیس جمهور سابق) نسبت داده است که از جمله این موقعیتها میتوان به همان سخنرانی اشاره کرد که در جریان آن طرح سود سهام را مطرح کرد!
در شرایط کنونی، از جمله تناقضها میتوان به این مورد اشاره کرد که تورم یکی از دلایل اصلی سقوط میزان رضایت و محبوبیت ترامپ و کاهش بختهای حزب او در انتخابات میاندورهای است، اما تقریبا تکتک ایدههای سیاستی که امضای شخصی او به شمار میروند، تورمزا هستند. البته این چالش بنیادین یعنی تورم، صرفا به این رئیس جمهوری محدود نمیشود؛ رایدهندگان از تورم متنفرند، اما عمده اقداماتی که دولت برای مهار تورم میتواند اتخاذ کند، به اقتصاد آسیب میزند؛ مسالهای که رایدهندگان از آن هم نفرت دارند. با این حال، به نظر میرسد که راهبرد ترامپ این است که به طرحهای جدیدی متعهد بماند (اگر بماند) که هزینهها را افزایش میدهند.
در برخی موارد، تورم پیامد بدیهی هدف اصلی رئیس جمهوری است. زمانی که ترامپ جنگ با ایران را آغاز کرد، ظاهرا باور داشت که این جنگ خیلی زود پایان خواهد یافت و حتی ممکن است به کنترل واشنگتن بر ذخایر عظیم نفت ایران منجر شود (!) در عوض، حالا جنگ وارد هفتمین ماه خود شده است و هیچ نشانهای از فرجام آن دیده نمیشود. بستهشدن عملی تنگه هرمز به دست تهران، در کنار حملات (انصارالله یمن) در تنگه بابالمندب، پا روی گلوی انتقال نفت و سایر کالاها گذاشته و قیمتها را افزایش داده است. متوسط قیمت هر گالن سوخت دیزل در آمریکا برای نخستین بار از مرز ۶ دلار عبور کرده و از آنجا که بخش بزرگی از کالاها با کامیونهای دیزلی جابهجا میشوند، افزایش قیمت سوخت به موج جدیدی از تورم دامن میزند.
تلاشها و اقدامات ترامپ برای تشدید برخورد سختگیرانه با مساله مهاجرت نیز عوارض جانبی دیگری دارد که به افزایش قیمتها میانجامد. دولت او نهتنها تلاش کرده مرزها را کنترل و به باور خود «ایمن» و مهاجران غیرقانونی را اخراج کند، بلکه وضعیت قانونی بیش از یک میلیون نفری هم که تحت برنامه «وضعیت حفاظت موقت/ TPS» اجازه زندگی و کار در آمریکا داشتند را لغو کرده است. بسیاری از این افراد در صنایعی همچون ساختوساز و مراقبتهای درمانی و بهداشتی مشغول به کار بودند؛ مشاغلی که هم دشوارند و هم دستمزد پایینی دارند.
به نوشته آتلانتیک، کمبود مسکن به بسیاری از مناطق آمریکا سرایت کرده و به یک معضل جدی تبدیل شده و افزایش ساختوساز میتواند به کاهش این مشکل بغرنج کمک کند. شاید آمریکاییها حاضر شوند این مشاغل دشوار را بر عهده بگیرند، اما با توجه به اینکه نرخ بیکاری هماکنون پایین است، جذب نیروی کار برای این چنین مشاغلی احتمالا مستلزم پرداخت دستمزدهای بالاتر خواهد بود که متعاقبا به معنای افزایش هزینهها و در نهایت افزایش قیمتهاست.
برخی دیگر از ایدههای سیاستی ترامپ نیز به طور مستقیم و کاملا آشکار تورمزا هستند. ترامپ دهههاست از سیاست «حمایتگرایی»در حوزه تجاری دفاع میکند و مدعی است که آمریکا باید برای کاهش کسری تجاری خود با برخی شرکای تجاریاش، تعرفه وضع کند. صرف نظر از سایر جنبههای شاید «مثبت» این طرح که در بهترین حالت محل تردید هستند، تعرفهها فینفسه تورمزا هستند. هدف تعرفه افزایش قیمت برخی کالاهاست. به عبارت دیگر، تعرفه مالیات بر کالاهاست و در نهایت یک نفر باید آن را پرداخت کند.
ترامپ در مواجهه با موانع و به اصطلاح بادهای مخالف اقتصادی و نارضایتی رایدهندگان، بارها بر نگرانیهای آنها چشم پوشیده، اما همزمان بر فدرال رزرو (بانک مرکزی آمریکا) برای کاهش نرخ بهره نیز فشار آورده است. ترامپ تلاش کرد تا جروم پاول، رئیس سابق این نهاد، و همچنین لیزا کوک، عضو هیاتمدیره آن را برکنار کند و آشکارا اعلام کرد که انتظار دارد کوین وارش، رئیس تازهمنصوب فدرال رزرو که مورد تایید او بوده است، نرخهای بهره را کاهش دهد.
براساس قانون، فدرال رزرو موظف است برای دستیابی به حداکثر اشتغال و ثبات قیمتها تلاش کند و هدف این نهاد تورم ۲ درصدی است. ترامپ خواهان نرخ بهره پایینتر است، زیرا نرخهای پایینتر به رشد اقتصادی کمک میکنند؛ اما به همان دلایلی که رشد اقتصادی را تقویت میکنند، به تورم نیز دامن میزنند؛ از جمله این دلایل میتوان به این موارد اشاره کرد: نرخ بهره پایینتر، استقراض را افزایش میدهد که خود متعاقبا به افزایش هزینهکرد منجر میشود و تاثیر این امر بر قیمتها درست مشابه امضا و پرداخت یک چک پنجهزار دلاری به هر شهروند بزرگسال آمریکا خواهد بود.
اینکه پافشاری ترامپ بر ایدههای تورمزا را اقدامی بدبینانه برای کسب منفعت سیاسی بدانیم، وسوسهانگیز است، بهویژه اینکه بخش بزرگی از اقداماتی که او انجام میدهد، واقعا چنین ماهیتی بدبینانهای دارند. اما شواهد چندین و چند ساله نشان میدهد که ترامپ عملا درک چندانی از نحوه کارکرد اقتصاد ندارد؛ استیو بِنِن، خبرنگار و نویسنده آمریکایی، بهتازگی نیز این موضوع را یادآور شده است. وسواس ترامپ نسبت به کسریهای تجاری نیز بیمعناست.
رند پال، سناتور جمهوریخواه، در اظهارنظری بهیادماندنی و طعنه آمیز گفت «از آنجا که او به بقال سر خیابانش پول میدهد و در ازای آن مواد غذایی میگیرد، بنابراین آمریکا با سوپرمارکت محل زندگی او کسری تجاری دارد!» ترامپ هفته گذشته نیز در کمال حیرت پیشنهاد کرد که آمریکا میتواند تجارت با کشورهای دیگر را بهطور کامل متوقف کند!
آتلانتیک در پایان مینویسد: شاید ترامپ واقعا درک نمیکند که ایدههایش قیمتها را افزایش خواهند داد. شاید هم میداند، اما به این نتیجه رسیده است که نگه داشتن پول جلوی چشم رایدهندگان و وسوسه کردنشان، ارزشش را دارد. به هر حال، آمارهای جدیدی که (دیروز) منتشر شد نشان میدهد که تورم نسبت به پارسال ۳.۴ درصد افزایش یافته است. درست است، سیاستهای ترامپ دارند خوب نتیجه میدهند!
