بسیاری از کاربران تصور می‌کنند غیرمتمرکز بودن بلاک چین باعث می‌شود دولت‌ها و نهادهای نظارتی هیچ دسترسی یا کنترلی بر دارایی‌های دیجیتال نداشته باشند. اما واقعیت این است که دولت‌ها، حتی بدون تغییر در ساختار بلاک چین، می‌توانند از راه‌های قانونی و با کمک صرافی‌ها و شرکت‌های صادرکننده استیبل کوین، دسترسی افراد به دارایی‌هایشان را محدود یا مسدود کنند.
- تحریم ارز دیجیتال چیست و چه فرقی با مسدود شدن حساب بانکی دارد؟
- چه نهادهایی آدرس‌های کریپتو را تحریم می‌کنند؟
- دولت‌ها چگونه آدرس‌های بلاک چین را تحریم می‌کنند؟
- دارایی‌های تحریم‌شده چگونه مسدود می‌شوند؟
- ۱. صرافی‌های متمرکز
- ۲. شرکت‌های صادرکننده استیبل کوین
- چرا بعضی قراردادهای هوشمند قابل مسدودسازی نیستند؟
- چگونه آدرس‌های تحت تحریم را روی بلاک چین شناسایی و ردیابی کنیم؟
- چرا شناخت آدرس‌های تحریم‌شده اهمیت دارد؟
در این مطلب با تکیه بر گزارشی از آرکام (Arkham)، بررسی می‌کنیم که دولت‌ها چگونه آدرس‌های ارز دیجیتال را تحریم می‌کنند، تحریم یک کیف پول چه تفاوتی با مسدود شدن دارایی‌های آن دارد و چطور می‌توان آدرس‌های تحت تحریم را روی بلاک چین شناسایی و ردیابی کرد.
تحریم ارز دیجیتال چیست و چه فرقی با مسدود شدن حساب بانکی دارد؟
تحریم ارز دیجیتال به این معناست که یک دولت یا نهاد قانونی، انجام تراکنش با شخص، شرکت یا آدرس مشخصی را ممنوع می‌کند. این تحریم اطلاعات ثبت‌شده روی بلاک چین را تغییر نمی‌دهد، اما افراد و شرکت‌هایی که موظف به رعایت آن هستند، دیگر اجازه ندارند با آدرس تحریم‌شده معامله کنند.
تفاوت اصلی با حساب بانکی این است که بانک می‌تواند مستقیماً حساب مشتری را مسدود کند. اما در شبکه‌های عمومی مانند بیت کوین و اتریوم، هیچ نهاد مرکزی وجود ندارد که بتواند تمام تراکنش‌های یک آدرس را متوقف کند.
برای درک بهتر، یک اسکناس سرقتی را تصور کنید که شماره سریال آن در فهرست سیاه ثبت شده است. دارنده اسکناس همچنان آن را در اختیار دارد، اما هر مؤسسه‌ای که شماره سریال را بررسی کند، ممکن است از پذیرش آن خودداری کند. آدرس‌های تحریم‌شده نیز وضعیت مشابهی دارند.
چه نهادهایی آدرس‌های کریپتو را تحریم می‌کنند؟
دفتر کنترل دارایی‌های خارجی وزارت خزانه‌داری آمریکا (OFAC) از نوامبر ۲۰۱۸ ثبت آدرس کیف پول‌های ارز دیجیتال را در فهرست تحریم‌های خود موسوم به SDN آغاز کرد. به دلیل نقش مهم دلار در نظام مالی جهان، تصمیم‌های این نهاد تأثیر گسترده‌ای بر فعالیت صرافی‌ها و شرکت‌های ارز دیجیتال دارد.
نکته مهم این است که تحریم فقط به آدرس‌هایی که نامشان به‌صورت عمومی منتشر شده محدود نمی‌شود. اگر شخص یا شرکتی تحت تحریم باشد، سایر کیف پول‌های متعلق به آن نیز ممکن است مشمول محدودیت شوند، حتی اگر آدرس آن‌ها در فهرست منتشر نشده باشد.
کشورها و نهادهای دیگری نیز تحریم‌های مشابهی اعمال می‌کنند. برای مثال، اتحادیه اروپا در نوزدهمین بسته تحریمی خود علیه روسیه، معامله با توکن دارای پشتوانه روبل A۷A۵ را ممنوع کرد. دفتر اجرای تحریم‌های مالی بریتانیا (OFSI) نیز محدودیت‌هایی را برای برخی کسب‌وکارهای فعال در بازار ارز دیجیتال اعمال کرده است.
نکته: کاربران می‌توانند با مراجعه به سامانه رسمی جست‌وجوی تحریم‌های اوفک، با وارد کردن نام اشخاص و شرکت‌ها، آدرس کیف پول ارز دیجیتال یا سایر اطلاعات شناسایی، وضعیت آن‌ها را در فهرست‌های تحریمی بررسی کنند. البته این سامانه فقط اطلاعات ثبت‌شده در فهرست‌های اوفک را نمایش می‌دهد و نبودن یک آدرس در نتایج، لزوماً به معنای نداشتن ارتباط با فعالیت‌های تحریمی نیست.
دولت‌ها چگونه آدرس‌های بلاک چین را تحریم می‌کنند؟
فرایند شناسایی و تحریم آدرس‌های ارز دیجیتال معمولاً چهار مرحله دارد:
- شناسایی کیف پول: نهادهای مسئول با بررسی اطلاعات صرافی‌ها، داده‌های به‌دست‌آمده از تحقیقات و ابزارهای ردیابی تراکنش‌ها، ارتباط کیف پول‌ها با افراد یا شرکت‌های موردنظر را شناسایی می‌کنند.
- قرار دادن آدرس در فهرست تحریم: اوفک آدرس‌های شناسایی‌شده را در فهرست SDN منتشر می‌کند. البته این فهرست لزوماً شامل تمام کیف پول‌های متعلق به افراد تحریم‌شده نیست.
- اعمال محدودیت توسط شرکت‌ها: صرافی‌ها، شرکت‌های نگهداری دارایی و ارائه‌دهندگان خدمات پرداخت، آدرس‌ها را با فهرست تحریم تطبیق می‌دهند و در صورت لزوم، تراکنش یا دسترسی کاربران را محدود می‌کنند.
- ردیابی تراکنش‌های بعدی: ثبت یک آدرس در فهرست تحریم به‌تنهایی مانع انجام تراکنش روی بلاک چین نمی‌شود. به همین دلیل، نهادهای نظارتی فعالیت‌های بعدی آن را نیز زیر نظر می‌گیرند.
دارایی‌های تحریم‌شده چگونه مسدود می‌شوند؟
تحریم یک آدرس همیشه به معنای قفل شدن ارزهای دیجیتال موجود در آن نیست. در بسیاری از بلاک چین‌های عمومی، آدرس تحریم‌شده همچنان می‌تواند تراکنش ارسال کند. مسدودسازی واقعی معمولاً زمانی اتفاق می‌افتد که دارایی در اختیار یک صرافی متمرکز باشد یا شرکت صادرکننده توکن امکان مسدود کردن آن را داشته باشد.
۱. صرافی‌های متمرکز
وقتی دارایی خود را در یک صرافی متمرکز نگهداری می‌کنید، کنترل کلیدهای خصوصی کیف پول در اختیار صرافی است. بنابراین، صرافی می‌تواند مانند بانک، برداشت یا دسترسی کاربر به موجودی حسابش را مسدود کند.
به همین دلیل، مسدود شدن دارایی در صرافی با تحریم یک کیف پول شخصی تفاوت دارد. در کیف پول شخصی، کاربر کنترل کلید خصوصی را در اختیار دارد، اما در صرافی برای دسترسی به دارایی خود به همکاری آن شرکت وابسته است.
۲. شرکت‌های صادرکننده استیبل کوین
استیبل کوین‌هایی مانند تتر و یواس‌دی کوین (USDC) قابلیت مسدود کردن آدرس‌های مشخص را دارند. شرکت صادرکننده می‌تواند از طریق قرارداد هوشمند، انتقال توکن‌های موجود در یک آدرس را غیرفعال کند.
در این حالت، موجودی همچنان در کیف پول نمایش داده می‌شود، اما صاحب آن نمی‌تواند توکن‌ها را انتقال دهد.
برای مثال، تتر در پرونده صرافی روسی گارانتکس حدود ۲۷ میلیون دلار دارایی را مسدود کرد. همچنین طبق ادعای آرکام، حدود ۱۳۱ میلیون دلار تتر مرتبط با آدرس‌های منتسب به بانک مرکزی ایران در شبکه ترون مسدود شده است.
چرا بعضی قراردادهای هوشمند قابل مسدودسازی نیستند؟
برخی قراردادهای هوشمند پس از راه‌اندازی دیگر قابل تغییر نیستند و هیچ فرد یا شرکتی اختیار مسدود کردن دارایی‌های موجود در آن‌ها را ندارد.
این موضوع در پرونده تورنادو کش نیز مطرح شد. دادگاه استیناف حوزه پنجم آمریکا اعلام کرد که قراردادهای هوشمند تغییرناپذیر این پروتکل، با توجه به نبود امکان کنترل آن‌ها، در تعریف قانونی اموال قابل مسدودسازی قرار نمی‌گیرند.
این رأی یکی از تحولات مهم حقوقی در زمینه تحریم قراردادهای هوشمند بود و پس از آن، وزارت خزانه‌داری آمریکا تورنادو کش را از فهرست تحریم‌های خود خارج کرد.
چگونه آدرس‌های تحت تحریم را روی بلاک چین شناسایی و ردیابی کنیم؟
از آنجا که تراکنش‌های بلاک چین عمومی و قابل مشاهده هستند، می‌توان فعالیت کیف پول‌های تحریم‌شده را بررسی و دنبال کرد. پلتفرم‌های تحلیل بلاک چین مانند آرکام اینتلیجنس برای این آدرس‌ها برچسب‌های مشخصی در نظر گرفته‌اند تا شناسایی آن‌ها آسان‌تر شود.
برای بررسی آدرس‌های مشکوک، سه مورد اهمیت دارد:
- تاریخچه تراکنش‌ها: با بررسی واریزها و برداشت‌ها می‌توان فهمید کیف پول از چه زمانی فعال بوده، دارایی‌های خود را از کجا دریافت کرده و آیا پس از تحریم همچنان تراکنش انجام داده است یا خیر.
- ردیابی مسیر انتقال دارایی: ابزارهایی مانند Tracer آرکام نشان می‌دهند که ارزهای دیجیتال از چه آدرس‌هایی عبور کرده‌اند و در نهایت به کدام کیف پول یا صرافی رسیده‌اند.
- بررسی ارتباط غیرمستقیم با آدرس‌های تحریم‌شده: گاهی یک کیف پول مستقیماً با آدرس تحریم‌شده تراکنش نداشته، اما دارایی‌هایی دریافت کرده که پیش‌تر از آن آدرس عبور کرده‌اند. ابزارهای تحلیلی به صرافی‌ها کمک می‌کنند میزان ریسک چنین ارتباطاتی را بررسی کنند.
امتیاز ریسک کیف پول‌ها چگونه محاسبه می‌شود؟
برخی پلتفرم‌های تحلیل بلاک چین مانند آرکام، با بررسی تاریخچه تراکنش‌ها و ارتباط کیف پول‌ها با آدرس‌های مشکوک، امتیازی برای سنجش ریسک آن‌ها تعیین می‌کنند. برای مثال، آرکام از امتیازی بین صفر تا ۱۰۰ استفاده می‌کند که به صرافی‌ها و شرکت‌های مالی کمک می‌کند آدرس‌های پرریسک را شناسایی کنند. البته این امتیاز به‌تنهایی نشانه انجام فعالیت غیرقانونی نیست.
چرا شناخت آدرس‌های تحریم‌شده اهمیت دارد؟
تحریم یک کیف پول و مسدود شدن دارایی‌های آن دو اتفاق متفاوت هستند. دولت‌ها آدرس‌های مرتبط با افراد و شرکت‌های تحت تحریم را شناسایی و اعلام می‌کنند، اما مسدودسازی واقعی دارایی‌ها معمولاً توسط صرافی‌ها، شرکت‌های نگهداری ارز دیجیتال و صادرکنندگان استیبل کوین انجام می‌شود.
از طرفی، سابقه تراکنش‌های ثبت‌شده روی بلاک چین باقی می‌ماند و ارتباط کیف پول‌ها با آدرس‌های تحریم‌شده قابل بررسی است. به همین دلیل، کاربران باید هنگام انتقال دارایی به آدرس‌های ناشناس یا دریافت وجه از منابع نامشخص، به ریسک‌های احتمالی توجه داشته باشند. همچنین بهتر است پیش از نگهداری مبالغ زیاد در استیبل کوین‌هایی مانند تتر، از قابلیت مسدودسازی این دارایی‌ها آگاه باشند.
