مدیر اسبق اداره علم و تکنولوژی کاخ سفید میگوید: توافق هستهای آمریکا با عربستان به شدت به رژیم منع گسترش سلاحهای هستهای لطمه میزند، از این جهت که توجیه جنگ با ایران را برنامه غنیسازی اورانیوم آن قرار میدهد، در حالی که برنامهای با نظارتهای بینالمللی کمتر به عربستان سعودی ارائه میدهد.
به گزارش سرویس بین الملل تابناک، وزارت انرژی آمریکا اعلام کرد ایالات متحده و عربستان یک توافق همکاری هستهای و همچنین یک توافقنامه تضمینهای دوجانبه امضا کردهاند.
این وزارتخانه اعلام کرد دو توافق یادشده، مبنای حقوقی یک مشارکت بلندمدت میان دو کشور را فراهم میکند؛ مشارکتی که به گفته واشنگتن، ارزش آن به میلیاردها دلار میرسد و برای چند دهه ادامه خواهد داشت.
وزارت انرژی آمریکا همچنین اعلام کرد این توافقها با عربستان در راستای تحقق اهداف اقتصادی و راهبردی، از جمله تقویت رژیم عدم اشاعه هستهای منعقد شدهاند.
پیشنویس این توافق، عربستان را ملزم به پذیرش و اجرای «پروتکل الحاقی» آژانس بینالمللی انرژی اتمی -که اختیارات گستردهتری برای بازرسی و راستیآزمایی به این سازمان میدهد- نخواهد کرد.
این توافق ۳۰ ساله که مبالغ نجومی دهها میلیارد دلاری را به جیب شرکتهای پیمانکار آمریکایی سرازیر میکند، عملاً ریاض را به باشگاه کشورهایی با توانایی «غنیسازی اورانیوم» نزدیک خواهد کرد.
خبرنگار تابناک با پروفسور «فرانک فون هیپل» در خصوص این موضوع گفتگوی کوتاهی انجام داده که در ادامه آمده است.
پروفسور «فرانک فون هیپل» مدیر اسبق اداره علم و تکنولوژی کاخ سفید و استاد دانشگاه پرینستون است. حوزه تحقیقاتی «فون هیپل» در زمینه علوم و فناوری شامل مواردی، چون کنترل تسلیحات اتمی و منع اشاعه هستهای، انرژی و توازن سیاست گذاری در عرصههای تکنولوژی است.
*ایالات متحده و عربستان سعودی توافقنامهای هستهای امضا کردهاند که به نظر میرسد به عربستان اجازه غنیسازی بومی اورانیوم را میدهد. این توافقنامه مدتها موضوع بحث و چالش بود و در نهایت به امضا رسید. چرا این توافقنامه در مقطع کنونی امضا شد؟
این ترامپ است. به نظر میرسد معاملات او با رهبران امارات و عربستان سعودی به شدت تحت تأثیر میلیاردها دلاری است که رهبران آنها به خانوادهاش میدهند.
همچنین این اقدام به شدت به رژیم منع گسترش سلاحهای هستهای لطمه میزند، از این جهت که توجیه جنگ با ایران را برنامه غنیسازی اورانیوم آن قرار میدهد، در حالی که برنامهای با نظارتهای بینالمللی کمتر به عربستان سعودی ارائه میدهد.
*در حالی که مطرح میشد بر اساس این توافقنامه عربستان سعودی حق غنیسازی اورانیوم را خواهد داشت، اظهارات بعدی ترامپ در این باره ابهام ایجاد کرده است. آیا این توافقنامه با رویه استاندارد موافقتنامههای همکاری هستهای ایالات متحده، معروف به موافقتنامههای «بخش ۱۲۳»، که معمولاً به طرف مقابل حق غنیسازی اورانیوم یا بازفرآوری پلوتونیوم را نمیدهد، تناقض دارد؟
بله، این اقدام سیاست ۵۰ ساله منع گسترش هستهای را تضعیف میکند که در آن ایالات متحده و دیگر تأمینکنندگان هستهای سعی داشتند کشورها را از ساخت برنامههای غنیسازی ملی کوچک و غیراقتصادی منصرف کنند.
نمونه این سیاست، توافقنامه همکاری هستهای ایالات متحده با امارات متحده عربی، به اصطلاح «استاندارد طلایی»، است که در آن امارات موافقت کرد نه پلوتونیوم را از سوخت مصرفشده خود جدا کند و نه برنامه غنیسازی ملی بسازد.
*ترامپ برنامه هستهای عربستان را صلحآمیز توصیف کرد، مشابه برنامههای امارات متحده عربی و ایران. این در حالی است که در دو جنگی که علیه ایران به راه انداخت، ترامپ ادعا کرد ایران به دنبال بمب اتمی است و اگر حملات انجام نمیشد به آن دست مییافت. ارزیابی شما از اظهارات ترامپ چیست؟
ترامپ به حقایق یا حقیقت احترامی نمیگذارد. او هر چه را که برای رسیدن به اهداف سیاسی یا شخصیاش نیاز داشته باشد، میگوید.
*اگرچه در دوران جو بایدن ایالات متحده سعی کرد همکاری هستهای با عربستان را به عادیسازی روابط با اسرائیل گره بزند، به نظر میرسد دولت ترامپ در ابتدا چنین شرطی برای همکاری با ریاض تعیین نکرده است. با این حال، ترامپ متعاقباً الحاق ریاض به پیمانهای ابراهیم را پیششرط قرار داد. آیا این موضوع چالشی برای توافقنامه ایجاد خواهد کرد؟
از لحاظ تاریخی، عربستان سعودی بر وجود دولت مستقل فلسطینی به عنوان شرط برقراری روابط دیپلماتیک عادی با اسرائیل اصرار داشته است.
*رویکرد اسرائیل به این توافقنامه چه خواهد بود؟
فکر نمیکنم اسرائیل از وجود یک کشور دیگر با آستانه هستهای در خاورمیانه استقبال کند.
