تینا مزدکی- محمدامین آقامیری، دبیر شورای عالی و رئیس مرکز ملی فضای مجازی، پس از نزدیک به پنج سال حضور در این سمت، در یک نشست خبری از توانایی مقابله با استارلینک گفت. اظهارنظری که در کنار دیگر ادعاهای او درباره وضعیت اینترنت و فیلترینگ، بحث درباره رویکرد مقابله با فناوری‌های نوین ارتباطی را دوباره مطرح کرده است.
مواجهه با فناوری‌های جدید، از جمله ماهواره و اینترنت، همواره با بحث‌هایی درباره نحوه تنظیم‌گری، مدیریت دسترسی و پیامدهای استفاده از این فناوری‌ها همراه بوده است و پرسش‌هایی در خصوص شیوه مواجهه با فناوری‌های جدید و میزان اثربخشی محدودیت‌ها و سیاست‌گذاری‌ها در برابر تحولات فناورانه مطرح کرده است.
محمد سرافراز، رئیس پیشین سازمان صداوسیما و عضو شورای عالی فضای مجازی در گفت‌وگو با خبرآنلاین با اشاره به تکرار اشتباهات گذشته در سیاست‌گذاری ارتباطی، معتقد است برخوردهای سلبی نه‌تنها مانع گسترش فناوری نمی‌شوند، بلکه می‌توانند هزینه‌های اجتماعی و اقتصادی بیشتری به همراه داشته باشند.
مشروح این گفت و گو را در ادامه می‌خوانید:
حکمرانی صفر تا صد اینترنت در هیچ کشوری، شدنی نیست
این عضو شورای عالی فضای مجازی در پاسخ به این پرسش که اگر نخواهیم با همه فناوری‌ها مقابله کنیم، این رویکرد جایگزین دیگری ندارد، می‌گوید: «در هر حال حکمرانی در اینترنت می‌بایست مورد بازنگری قرار گیرد. ما در کشوری ساکن هستیم که از اِعمال حکمرانی در مرزهای جغرافیایی خودش ناتوان است. روزانه میلیون ها بشکه سوخت بصورت قاچاق از کشور خارج می‌شود و هزاران نفر مهاجر افغان به‌صورت غیر مجاز وارد کشور می‌شوند. قاچاق مواد مخدر و کالا هم وجود دارد. حکمرانی در مرزهای جغرافیایی که صفر تا صد آن در اختیار حکومت است انجام نمی‌شود. آنوقت چطور ادعا می‌کنند که می خواهد حکمرانی کامل برای اینترنت فراهم کنند. نتیجه‌اش آن شده که هیچکس راضی نیست، نه حکومت حکمرانی می‌کند و نه مردم راضی هستند. قطع ماهواره یا اینترنت امکان پذیر نیست، در زمانیکه برای اکثریت جامعه اینترنت را قطع کردند ولی به گروه‌ها و افراد خاص سیم‌کارت سفید برای دسترسی به اینترنت فراهم ساختند. این اقدام هم تبعیض آمیز بود و هم فسادزا و بازار سیاه فروش سیم‌کارت سفید ایجاد کرد.»
در یک نظام حکمرانی ناکارآمد، اشتباهات تکرار و از گذشته درس گرفته نمی‌شود
محمد سرافراز در پاسخ به این پرسش که با توجه به تجربه‌های گذشته در خصوص مقابله با فناوری، چرا در مورد استارلینک هم با همان رویکرد مواجه می‌شویم، می‌گوید:«در یک نظام حکمرانی ناکارآمد، از تجربیات گذشته درس نمی‌گیرند و دائماً اشتباهات را تکرار می‌کنند و به آینده فکر نمی‌کنند. کسانی که در مسئولیت قرار می‌گیرند، اگر توانایی اجرای طرح‌های ایجابی را نداشته باشند، به طرح‌های سلبی روی می‌آورند و معمولاً هم به نتیجه نمی‌رسند و هزینه‌های اجتماعی درست می‌کنند. آنها وقتی با این شیوه به ظاهر بی‌دردسر می‌توانند موقعیت شغلی خود را حفظ کنند، همین راه را ادامه می‌دهند.»
سرافراز: همانطور که ایران را نمی‌توان مانند کره شمالی اداره کرد، اینترنت ماهواره‌ای را هم نمی‌توان از بین برد.
او همچنین می‌گوید:« حکمرانی بر اینترنت به معنی اینکه صفر تا صد تمام داده‌ها و دیتاها در اختیار یک مرکز قرار گیرد، در هیچ کشوری شدنی نیست. در آینده اینترنت ماهواره‌ای بصورت مستقیم از تلفن همراه دریافت خواهد شد. در آن صورت همانطور که ایران را نمی‌توان مانند کره شمالی اداره کرد، شبکه‌های تلویزیونی ماهواره‌ای را نتوانستند قطع کنند، اینترنت ماهواره‌ای را هم نمی‌توانند از بین ببرند.»
با این حال این سوال مطرح است که وقتی مردم به یک فناوری نیاز دارند و آن را انتخاب می‌کنند، آیا محدودسازی صرفاً کنترل و یا حتی استفاده از آن را دشوارتر و پرهزینه‌تر نمی‌کند، سرافراز در پاسخ به این پرسش می‌گوید:«فن‌آوری‌های ارتباطی به سرعت در حال گسترش هستند، کشورها در سال‌های آینده بدون بهره‌برداری از هوش مصنوعی و سایر ارتباطات شبکه‌ای نمی‌توانند در جامعه جهانی حضور داشته باشند و مردم برای نیازهای روزمره دچار مشکلات شدید می‌شوند. ایجاد محدودیت و ممنوعیت و مجازات، بدون ارائه راهکارهای ایجابی و توسعه‌ای و انتخابی، نتیجه نخواهد داشت. جامعه را از پیشرفت باز می‌دارد و به نارضایتی‌ها دامن می‌زند.»
سیاست قطع کل اینترنت در هیچ زمینه موفق نبوده است
او همچنین در پاسخ به این پرسش که آیا سیاست قطع کردن کامل اینترنت، توانست به هدف خود برسد، می‌گوید:«سیاست قطع کل اینترنت یا فیلتر کردن شبکه‌های اجتماعی در هیچ زمینه موفق نبوده و مشکلات امنیتی و اجتماعی را بیشتر کرده و موجب شده اکثریت قاطع مردم از فیلترشکن استفاده کنند. در نتیجه هم مشکلات امنیتی برای شبکه ارتباطی ایجاد کرده و هم هزینه های کاربر را برای خرید VPN افزایش داده است . VPNهای مجانی هم ممکن است کاربر را دچار بدافزار و یا تبلیغات مزاحم کند. فیلترشکن‌ها سرعت اینترنت را کند و مصرف باتری را افزایش می‌دهند و برای کودکان خطرات فرهنگی دارند.»
سرافراز می‌گوید:« راهکار درست این است که برای همه نیازهای مردم در زمینه‌های آموزشی، اقتصادی، بهداشتی، سرگرمی، اطلاع رسانی، شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌های بومی در طراز جهانی ایجاد شود و مردم نه با زور و اجبار بلکه با اختیار و اشتیاق از آنها استفاده کنند و به موازات آن با استفاده از فن‌آوری‌های نوین و هوشمند برای شبکه‌های اجتماعی خارجی نظارت صورت گیرد.»
اگر در نظام حکمرانی بازنگری نشود، هرج و مرج می‌شود
سرافراز، رئیس پیشین سازمان صداوسیما در پاسخ به این پرسش که با چنین رویکردی چه آینده‌ای می‌توان برای فناوری کشور متصور شد، می‌گوید:« تعریف اعمال حاکمیت بر مرزهای جغرافیایی (زمینی، دریایی و هوایی)، مرزهای فرهنگی و فناوری‌های جهانی، دچار دگرگونی شده است. اگر در نظام حکمرانی بازنگری نشود، هرج و مرج می شود. همه زیان می‌کنند.»
محمد سرافزار، عضو شورای عالی فضای مجازی معتقد است تنها با داشتن رویکردهای زیر می‌توان از این زیان جلوگیری کرد:
- بهره‌برداری از فناوری‌های نوین در بستر اینترنت مانند هوش مصنوعی که داده‌ها را پالایش می‌کند و مانند یک همراه به راهنمایی کاربران می‌پردازد.
- وضع مقررات شفاف برای بهره‌برداری از فناوری‌های نوین و نظارت هوشمند در مدیریت آنها.
- آموزش‌های لازم به مردم برای استفاده صحیح از اینترنت و شبکه‌های اجتماعی و مصون‌سازی آنها از خطرات و زیان‌های گوناگون.
- فراهم کردن بستر برای ارائه خدمات در تمام زمینه‌ها با استفاده از شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌های بومی توسط بخش خصوصی و سرویس‌های هوش مصنوعی.
او در اخر می‌گوید:« هرچه میزان رضایت و اعتماد مردم به حکومت بیشتر شود، اعمال حاکمیت هم بهتر و راحت‌تر صورت می‌گیرد. کلید حکمرانی صحیح در اینترنت و در سایر مواد همین است.»
۲۲۷۳۲۳
