[ad_۱]
به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، رسانهها امروز بخشی جداییناپذیر از زندگی کودکان شدهاند. تلفن همراه، تلویزیون، بازیهای رایانهای و فضای مجازی از نخستین سالهای کودکی وارد زندگی نسل جدید میشوند و اگر استفاده از آنها با آموزش و مدیریت همراه نباشد، میتوانند به جای ابزاری برای یادگیری، به عاملی برای آسیب تبدیل شوند. در چنین شرایطی، ادبیات کودک میتواند نقش مهمی در آموزش غیرمستقیم سواد رسانهای ایفا کند؛ آموزشی که نه با نصیحتهای مستقیم، بلکه از دل داستان، شخصیتپردازی و ماجراهای جذاب به کودک منتقل میشود.
بنابر روایت مهر، مجموعه «قصههای کرمیلو» با همین نگاه شکل گرفته است؛ مجموعهای که تلاش میکند مفاهیمی مانند مصرف درست رسانه، وابستگی به تلفن همراه، بازیهای رایانهای و تلویزیون را با زبانی کودکانه، طنزآمیز و قابل فهم برای مخاطبان خردسال روایت کند. یکی از جلدهای این مجموعه با عنوان «کیوکیو بنگبنگ» به موضوع وابستگی کودکان به بازیهای رایانهای میپردازد و نشان میدهد چگونه یک سرگرمی جذاب، اگر از حد تعادل خارج شود، میتواند آرامش خانه و روابط خانوادگی را تحت تأثیر قرار دهد.
کرمی کوچک با دردسرهایی بزرگ
شخصیت اصلی این مجموعه، کرم کوچکی به نام کرمیلو است؛ شخصیتی دوستداشتنی، بازیگوش و کنجکاو که همراه خانوادهاش در زیر زمین زندگی میکند. کرمیلو مانند بسیاری از کودکان امروز، عاشق بازی با تلفن همراه مادر، تماشای تلویزیون و تجربه بازیهای رایانهای است. او هر بار با یکی از رسانهها درگیر میشود و همین وابستگی، ماجراهای تازهای برایش رقم میزند.
نویسنده به جای آنکه کودک را با جملات آموزشی و هشدارهای مستقیم روبهرو کند، اجازه میدهد مخاطب همراه با کرمیلو وارد ماجرا شود، اشتباهات او را ببیند، پیامدهای رفتارهایش را تجربه کند و در پایان، خود به نتیجه برسد. همین شیوه روایت باعث شده مجموعه «قصههای کرمیلو» علاوه بر جنبه سرگرمکنندگی، کارکرد آموزشی مؤثری نیز داشته باشد.
بازیای که همه حواس را میبرد
در جلد سوم مجموعه با عنوان «کیوکیو بنگبنگ»، داستان از جایی آغاز میشود که ننه ابریشم، مادربزرگ کرمیلو، برای استراحت به خانه آنها آمده است. فضای خانه باید آرام باشد تا او بتواند استراحت کند، اما درست در همین زمان، کرمیلو با بازی جدیدی به نام «کیوکیو بنگبنگ» آشنا میشود.
این بازی آنقدر برای او هیجانانگیز است که دیگر چیزی جز مراحل بازی، امتیاز گرفتن و رقابت با دوستانش نمیبیند. سروصدا، هیجان و بیتوجهی به اطراف باعث میشود آرامش خانه از بین برود و دردسرهای تازهای برای اعضای خانواده ایجاد شود.
داستان از همین موقعیت ساده، مسئلهای را مطرح میکند که بسیاری از خانوادههای امروز با آن روبهرو هستند؛ کودکانی که ساعتهای طولانی غرق بازیهای دیجیتال میشوند و به تدریج نسبت به محیط اطراف، اعضای خانواده و حتی نیازهای جسمی خود بیتوجه میشوند.
سواد رسانهای؛ در قالب یک قصه کودکانه
یکی از مهمترین ویژگیهای این کتاب، پرداختن به مفهوم سواد رسانهای است؛ مفهومی که این روزها بیش از گذشته درباره آن صحبت میشود. سواد رسانهای تنها شناخت رسانهها نیست، بلکه توانایی استفاده درست، مدیریت زمان و تشخیص میزان مناسب مصرف رسانه را نیز در بر میگیرد.
«کیوکیو بنگبنگ» بدون استفاده از اصطلاحات پیچیده، این مفهوم را برای کودکان توضیح میدهد. کودک هنگام خواندن داستان متوجه میشود که حتی سرگرمکنندهترین بازیها نیز اگر بیوقفه ادامه پیدا کنند، میتوانند به مشکلی برای خود فرد و اطرافیانش تبدیل شوند.
از سوی دیگر، والدین نیز هنگام بلندخوانی کتاب با فرزندشان، فرصت مناسبی پیدا میکنند تا درباره زمان استفاده از تلفن همراه، تبلت، تلویزیون و بازیهای رایانهای با او گفتوگو کنند.
طنز؛ پلی برای انتقال پیام
بنفشه رسولیان برای انتقال پیام کتاب، از طنز و موقعیتهای بامزه کمک گرفته است. کرمیلو شخصیتی است که اشتباه میکند، هیجانزده میشود، گاهی دردسر درست میکند و درست به همین دلیل برای کودک باورپذیر است.
ماجراهای او همراه با تصویرگریهای شاد و رنگارنگ، فضای داستان را جذاب نگه میدارد و باعث میشود کودک بدون احساس خستگی، پیامهای آموزشی را دنبال کند. در واقع نویسنده به جای آنکه مخاطب را نصیحت کند، او را سرگرم میکند و همین سرگرمی به بستری برای یادگیری تبدیل میشود.
رسانه دشمن نیست؛ افراط مشکل است
نکته قابل توجه در این کتاب آن است که رسانه یا بازیهای رایانهای را به عنوان پدیدهای کاملاً منفی معرفی نمیکند. مسئله اصلی، زیادهروی در استفاده از آنهاست.
کرمیلو صرفاً به خاطر بازی کردن دچار مشکل نمیشود؛ بلکه چون نمیتواند میان بازی، استراحت، توجه به خانواده و مسئولیتهایش تعادل برقرار کند، با دردسر روبهرو میشود. این نگاه متعادل، کتاب را از بسیاری از آثار آموزشی مشابه متمایز میکند؛ زیرا به جای ایجاد ترس از فناوری، شیوه استفاده درست از آن را آموزش میدهد.
تصویرگریهایی که داستان را زنده میکنند
بخش مهمی از جذابیت کتاب به تصویرگریهای آن مربوط میشود. تصاویر رنگی، شخصیتهای دوستداشتنی و فضای فانتزی زیرزمین، دنیایی خلق کردهاند که کودک به راحتی با آن ارتباط برقرار میکند.
چهرههای اغراقآمیز شخصیتها، واکنشهای بامزه کرمیلو و طراحی محیط داستان، باعث میشود حتی کودکانی که هنوز مهارت کامل خواندن ندارند نیز بتوانند با کمک تصاویر، روند داستان را دنبال کنند.
اگرچه مخاطب اصلی «کیوکیو بنگبنگ» کودکان گروه سنی «ب» هستند، اما در عمل این کتاب برای والدین نیز حرفهای زیادی دارد. بسیاری از رفتارهای کرمیلو، بازتاب همان چالشهایی است که خانوادههای امروز با آن روبهرو هستند؛ از وابستگی به بازیهای دیجیتال گرفته تا دشواری محدود کردن زمان استفاده از تلفن همراه.
خواندن این کتاب میتواند آغاز گفتوگویی صمیمی میان والدین و فرزندان درباره عادتهای رسانهای باشد؛ گفتوگویی که شاید از بسیاری از توصیههای مستقیم و محدودیتهای سختگیرانه مؤثرتر باشد.
جلد سوم«قصههای کرمیلو، کیو کیو بنگ بنگ» نوشته بنفشه رسولیان در ۱۳صفحه از سوی انتشارات مهرستان منتشر شده است.
