سیدعباس صالحی با بیان اینکه نسبت به طرح «مقابله با نفوذ سرویسهای اطلاعاتی و دولتها یا نهادهای بیگانه در کشور» هم از منظر فرآیند تدوین و بررسی و هم از حیث برخی مفاد آن ملاحظاتی جدی وجود دارد، گفت: به اختصار دو اشکال اولیه را درباره فرآیند این طرح مطرح میکنم. نخست اینکه به نظر میرسید بهتر بود چنین موضوعی به جای اینکه در قالب طرح در مجلس مطرح شود، از مسیر لایحه دنبال شود.
تاکید رهبر شهید بر تبدیل «طرح» به «لایحه»
او ادامه داد: رهبر شهید انقلاب اسلامی نیز بارها بر این موضوع تأکید داشتند که تلاش مجلس شورای اسلامی بر این باشد که طرحها تا حد امکان به لایحه تبدیل شوند. طبیعتا موضوعی با این اهمیت، در دولت و بهویژه وزارت اطلاعات، جایگاه و ظرفیت کارشناسی مشخصی دارد و بهتر بود چنین طرحی ابتدا از طریق وزارت اطلاعات به دولت ارائه میشد، مورد گفتوگو و بررسی قرار میگرفت و پس از طی این فرآیند به مجلس میآمد.
با پیگیری اخبار متوجه طرح شدیم
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به اینکه بخشهایی از این طرح به حوزه فرهنگ و هنر مرتبط است، اظهار کرد: بر این اساس انتظار این بود که پیش از نهایی شدن طرح و ارائه آن به مجلس شورای اسلامی، برای بررسی مواد مرتبط با حوزه فرهنگ و هنر، در کمیسیونها، از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز دعوت میشد تا درباره این مواد گفتوگو و تبادل نظر صورت گیرد. متأسفانه چنین دعوتی انجام نشد و ما نیز مانند عموم مردم، پس از مطرح شدن موضوع در مجلس شورای اسلامی، از طریق اخبار عمومی در جریان آن قرار گرفتیم.
هشدار بابت خودتحریمی فرهنگی و هنری
صالحی درباره محتوای آن نیز توضیح داد: به نظر میرسد بخش قابل توجهی از طرح در حوزه «علم» میتواند عملا به خودتحریمهای علمی منتهی شود یا دستکم چنین تصویری بهطور جدی وجود دارد. در حوزه فرهنگ و هنر نیز برخی واژهها و تعابیر آنقدر ابهامهای سنگین و کجتابی دارند که میتوانند مخاطرات جدی ایجاد کنند و این نگرانی وجود دارد که در کنار خودتحریمی علمی، با نوعی خودتحریمی فرهنگی و هنری نیز مواجه شویم.
نگرانیها جدی است
او با اشاره به شرایط موجود و محدودیتهای بینالمللی علیه ایران تصریح کرد: ما امروز با تحریمهای اقتصادی مواجهیم، اما در بخشهایی که هنوز توانستهایم تاحدی از ارتباطات خود صیانت کنیم، ارتباطات فرهنگی و هنری با کشورهای مختلف است. اتفاقا آنها (کشورهای خارجی) این حضور ما را که همین حضور فرهنگی و هنری ایران در عرصه بینالمللی است را نمیخواهند؛ چراکه این حضور میتواند تصویر و روایت دیگری از ایران ارائه کند.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی افزود: وقتی ما خودمان با برخی تصمیمها و ادبیات درهای ارتباطات فرهنگی و هنری را به روی خود ببندیم، عملا به این مسئله کمک کردهایم. چنین نگرانی از طرح «مقابله با نفوذ سرویسهای اطلاعاتی و دولتها یا نهادهای بیگانه در کشور» هم از سوی اصحاب فرهنگ و هنر و هم از منظر سیاستگذاری فرهنگی کشور جدی است.
صالحی ادامه داد: با همین دید، زمانی که موضوع در دولت مطرح شد، نگاه دولت مخالفت کلی با این طرح بود. البته اکنون طرح در مجلس در حال بررسی است و امیدواریم در مرحلهای که مواد مرتبط با حوزه فرهنگ و هنر مورد بررسی قرار میگیرد، دوستان ما نیز بتوانند از طریق گفتوگو و پیگیری، تغییرات و اصلاحات جدی را در این بخشها ایجاد کنند.
او با بیان اینکه نگرانی درباره تبعات احتمالی این طرح صرفا محدود به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیست و مورد نگرانی اصحاب فرهنگ و هنر نیز قرار گرفته است، گفت: این نگرانی جدی است و امیدواریم رئیس مجلس، هیئترئیسه و نمایندگان محترم نیز از این منظر به نگرانیها و دغدغههای مطرحشده توجه کنند.
طرح «مقابله با نفوذ» به التهابات اجتماعی دامن زده است
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به شرایط اجتماعی کشور تأکید کرد: در شرایطی که جامعه نیاز به آرامش دارد، ملتهب کردن گروههای مرجع اجتماعی هرگز به صلاح نیست. همین نحوه ورود موضوع به مجلس، بدون اینکه پیش از آن گفتوگوی لازم با برخی گروههای تخصصی و دستگاههای مرتبط صورت گرفته باشد، به نوعی التهاب اجتماعی هم در حوزه دانشگاهیان و هم در حوزه هنرمندان دامن زده است.
مراقب باشیم گرفتار دام دشمنان نشویم
صالحی هشدار داد: باید مراقبت کرد که احیانا با عنوان «مقابله با نفوذ»، گرفتار دام دشمنان نشویم.
او با اشاره به روندی که این طرح طی میکند ادامه داد: اگر نتیجه سیاستی که با هدف مقابله با نفوذ اتخاذ میشود، بستن مسیرهای ارتباط علمی، فرهنگی و هنری کشور و ایجاد التهاب در میان گروههای مرجع اجتماعی باشد، باید نسبت به آن با دقت و حساسیت بیشتری برخورد کرد.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی درباره اینکه آیا در جریان بررسی طرح، برای موضوعاتی مانند جشنوارههای فرهنگی و هنری خارجی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نظرخواهی شده است یا خیر، توضیح داد: هنوز طرح در مرحله بررسی است و تا زمانی که به تصویب برسد و ابلاغ شود، طبیعتا مراحل مختلفی باقی مانده و این فرآیند زمان میبرد. نگرانی و ابهام ما نسبت به مراحلی است که ممکن است در صورت تصویب و ابلاغ طرح با همین شکل و ساختار موجود ایجاد شود.
صالحی همچنین ابراز امیدواری کرد که در ادامه بررسی طرح، اصلاحات لازم صورت گیرد و گفت: امیدواریم در مسیر بررسی، اتفاقات مثبتی بیفتد و ابهامات و نگرانیهای موجود، بهویژه در حوزه فرهنگ و هنر، برطرف شود.
