در میان خانهها و عمارتهای تاریخی تهران، عمارت ظهیرالاسلام یکی از بناهایی است که داستان آن با نامهای مهمی از دوره قاجار گره خورده است. این خانه به زینالعابدین امام جمعه، ملقب به ظهیرالاسلام، تعلق داشت؛ روحانی سرشناسی که در دوران ناصرالدینشاه و مظفرالدینشاه قاجار امام جمعه تهران بود و با ازدواج با یکی از دختران ناصرالدینشاه، به خاندان سلطنتی نیز پیوند پیدا کرد. قرار گرفتن این بنا در بافت تاریخی تهران، آن را به بخشی از روایت معماری و زندگی اجتماعی پایتخت در دوره قاجار تبدیل کرده است.
آنچه بیش از همه در معماری عمارت ظهیرالاسلام جلب توجه میکند، ترکیب عناصر معماری ایرانی با تأثیرات معماری اروپایی است؛ تلفیقی که در دوره قاجار بهتدریج در ساخت بناهای کوشکی و خانههای اعیانی تهران دیده شد. نتیجه، عمارتی است که در کنار ویژگیهای معماری سنتی، نشانههایی از تغییر سلیقه و نگاه معماری آن دوران را نیز در خود جای داده است.
این بنا البته فقط یک روایت معماری ندارد. درباره مالکیت و ساکنان آن در دورههای بعد نیز روایتهایی وجود دارد و از حضور محمدولیخان سپهسالار تنکابنی، از چهرههای مؤثر پس از مشروطه، در این خانه یاد شده است. شاید جالبترین بخش سرگذشت عمارت، ماجرای ثبت آن در فهرست آثار ملی باشد؛ خانهای که ابتدا به اشتباه با نام «خانه سردار تنکابنی» ثبت شد و بعدها در سال ۱۳۹۶ با نام «خانه ظهیرالاسلام» دوباره به ثبت ملی رسید؛ اتفاقی که خود به بخشی از داستان این عمارت تاریخی تبدیل شده است.
لینک پیشنهادی
