همشهری آنلاین – آرش نهاوندی: از دست دادن حجم عضلات بدن می‌تواند خطر دیابت را افزایش دهد. اما چرا و چطور قدرت بدنی در حفظ سلامت مهمتر از آن چیزی است که می‌پندارید؟
ممکن است فردی سال‌ها وزن ثابتی داشته باشد و همواره لاغر به نظر برسد، اما در عین حال چیزی را از دست بدهد که نقشی کلیدی در کنترل قند خون ایفا می‌کند: عضله. این تغییر می‌تواند به تدریج رخ دهد؛ به‌ویژه با افزایش سن، کاهش فعالیت بدنی یا نشستن‌های طولانی‌مدت. پیامدهای این مسئله نیز ممکن است فراتر از ضعف بازوها، کند شدن سرعت راه رفتن یا دشواری در بالا رفتن از پله‌ها باشد.
عضلات کاری بسیار فراتر از کمک به حرکت بدن انجام می‌دهند. آن‌ها همچنین مصرف‌کنندگان اصلی گلوکز همان قندی که در جریان خون گردش می‌کند هستند. هنگامی که توده عضلانی کاهش می‌یابد، ممکن است بخشی از توانایی بدن برای پاکسازی کارآمد گلوکز از بین برود؛ امری که می‌تواند خطر ابتلا به مقاومت به انسولین و دیابت نوع ۲ را افزایش دهد.
تحقیقات چه می‌گوید؟
در تخقیقات نیز ارتباط میان ضعف عضله و افزایش خطر ابتلا به دیابت اثبات شده. مطالعه‌ای که در مجله دیابت و متابولیسم منتشر شد، بزرگسالان کره‌ای میانسال و مسن را به مدت متوسط ۹ سال پیگیری کرده. در میان شرکت‌کنندگان، ۱۳۳۶ نفر به دیابت نوع ۲ مبتلا شدند. محققان دریافتند که افراد در گروه با کمترین توده عضلانی، تقریباً دو برابر بیشتر از افراد در گروه با بیشترین توده عضلانی، در معرض خطر ابتلا به دیابت هستند، حتی پس از در نظر گرفتن عواملی مانند چربی بدن و دور کمر.
چرا کاهش عضله بر قند خون تأثیر می‌گذارد؟
بافت عضلانی به عنوان مکانی برای ذخیره‌سازی و مصرف گلوکز عمل می‌کند. پس از صرف غذا، کربوهیدرات‌ها به گلوکز تجزیه شده و وارد جریان خون می‌شوند. انسولین به انتقال این گلوکز به درون سلول‌ها کمک می‌کند؛ جایی که گلوکز می‌تواند برای تولید انرژی مصرف شود یا برای استفاده در آینده ذخیره شود. عضلات اسکلتی مسئول حدود ۸۰ درصد از جذب و مصرف گلوکزِ تحریک‌شده توسط انسولین در بدن هستند. هنگامی که توده عضلانی کاهش می‌یابد، ظرفیت بدن برای جذب و استفاده از گلوکز نیز ممکن است کمتر شود. اگر عضلات باقی‌مانده نسبت به انسولین نیز حساسیت کمتری پیدا کنند، تنظیم قند خون دشوارتر خواهد شد.
راهکارهای محافظت از توده عضلانی
تمرینات قدرتی یکی از مؤثرترین روش‌ها برای حفظ و عضله‌سازی هستند. حرکاتی مانند اسکات، تمرین با کش‌های مقاومتی، کار با وزنه و انواع حرکت شنا می‌توانند به تقویت عضلات کمک کنند. پیاده‌روی منظم و سایر فعالیت‌های بدنی نیز به سلامت متابولیک کمک می‌کنند، هرچند جایگزینی برای تمرینات مقاومتی محسوب نمی‌شوند.
در استانداردهای مراقبتی انجمن دیابت آمریکا در سال ۲۰۲۶ به بزرگسالان مبتلا به دیابت توصیه شده که هر هفته ۱۵۰ دقیقه یا بیشتر فعالیت بدنی با شدت متوسط تا شدید داشته باشند و در کنار آن، دو تا سه جلسه تمرین مقاومتی را در روزهایی غیرمتوالی (با فاصله از یکدیگر) انجام دهند. تغذیه نیز اهمیت دارد. دریافت پروتئین کافی از منابعی مانند تخم‌مرغ، لبنیات، حبوبات، سویا، ماهی و گوشت‌های کم‌چرب، هم به حفظ و ترمیم بافت عضلانی کمک می‌کند.
