گنبد ده وجهی در مراغه؛ یک آرامگاه چشم‌نواز برای خاندان سلجوقی – چیدانه

گنبد کبود مراغه یکی از مهم‌ترین بناهای تاریخی شهر مراغه در استان آذربایجان شرقی است و معمولاً آن را در کنار «برج مدور» از معروف‌ترین آثار دوره اسلامی این شهر می‌دانند.

این بنا در اصل یک برج آرامگاهی (مقبره) است و به احتمال زیاد به دوره سلجوقی یا اوایل ایلخانی (حدود قرن ۶ تا ۷ هجری قمری) برمی‌گردد. برخی منابع تاریخی آن را حدود قرن ۱۲ تا ۱۳ میلادی تاریخ‌گذاری کرده‌اند.

گنبد کبود از نظر معماری بسیار خاص است:به شکل ده‌ضلعی (ده‌وجهی) ساخته شده،دارای تزئینات آجری و گچ‌بری بسیار ظریف است، در گذشته گنبد مخروطی یا پوشش بالایی داشته که امروزه از بین رفته، داخل بنا شامل سردابه (فضای زیرین مقبره) و اتاق اصلی است.

تزئینات آن نسبت به بسیاری از آثار هم‌دوره‌اش در ایران بسیار چشمگیر و کم‌نظیر توصیف می‌شود، مخصوصاً نقش‌کاری‌های دیواری و کتیبه‌های کوفی داخل بنا.

یکی از روایت‌های مشهور محلی این است که این بنا آرامگاه مادر هلاکوخان مغول است، اما این موضوع قطعی و مستند تاریخی ندارد و بیشتر در حد فرضیه یا روایت محلی مطرح است.