به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، باستان‌شناسان چک که در محوطه باستانی سقاره فعالیت می‌کنند، بار دیگر گروهی از آرامگاه‌های متعلق به کاهنان بلندپایه و مقام‌های ارشد مصر در دوره پادشاهی کهن (حدود ۲۶۸۶ تا ۲۱۸۱ پیش از میلاد) را از زیر خاک بیرون آورده‌اند. این خبر نخستین بار در وب‌سایت اهرام آنلاین و پس از اعلام وزارت گردشگری و آثار باستانی مصر منتشر شد.
محوطه باستانی سقاره در ۲۰ مایلی جنوب قاهره قرار دارد و گورستان اصلی شهر باستانی ممفیس به شمار می‌رفت؛ شهری که حدود ۳۱۰۰ پیش از میلاد بنیان گذاشته شد و در قرن هفتم میلادی متروک شد.
این کاوش‌ها در چارچوب پروژه مؤسسه چک‌شناسی مصر انجام شده است. هدف این پروژه، شناسایی، کاوش و مستندسازی آرامگاه‌هایی است که در قرن نوزدهم میلادی بخشی از آن‌ها مورد کاوش قرار گرفته بود، اما به‌مرور زمان دوباره زیر خاک مدفون شده بودند.
این آرامگاه‌ها نخستین بار بین سال‌های ۱۸۵۸ تا ۱۸۶۰ میلادی به دست اوگوست ماریِت، مصرشناس فرانسوی و بنیان‌گذار اداره آثار باستانی مصر، کشف شدند. ماریِت در جریان کاوش‌های آن سال‌ها حدود ۱۶۰ آرامگاه متعلق به دوره پادشاهی کهن را در این منطقه شناسایی کرد. بااین‌حال، تمرکز اصلی کاوش‌های او بر آثار باستانی شاخص و مهم بود و بخش‌های دیگری از آرامگاه‌ها بدون کاوش و مستندسازی دقیق باقی ماندند.
ازجمله مهم‌ترین بناهایی که هیأت باستان‌شناسی چک بررسی کرده است، آرامگاه‌های مردی به نام سابو و پسرش پتاح‌شپسس هستند. هر دوی آن‌ها از مقام‌های بلندپایه‌ای بودند که با آیین پرستش پتاح در شهر ممفیس ارتباط داشتند.
گروه باستان‌شناسی همچنین بخش‌هایی از این آرامگاه‌ها را که پیش‌تر ناشناخته مانده بودند، کاوش و مستندسازی کرد. ازجمله این یافته‌ها، نمازخانه‌ای برای انجام مراسم نذری و پیشکش بود که به ایکه‌تنفرت، همسر سابو، تعلق داشت؛ بخشی که ماریِت هرگز آن را کشف نکرده بود.
آرامگاه سابو که در شمال آرامگاه پسرش قرار دارد، دارای دیوارهای بیرونی‌ای است که نمای کاخ‌های سلطنتی را بازسازی می‌کنند؛ ویژگی‌ای که جایگاه اجتماعی بلندمرتبه او را نشان می‌دهد. پژوهشگران در داخل این آرامگاه نقش‌برجسته‌هایی با وضعیت حفاظتی مطلوب یافتند که سابو و پتاح‌شپسس را در حال نظارت بر صفوف حاملان پیشکش به تصویر می‌کشند.
نمازخانه ایکه‌تنفرت دارای در دروغینی است که با صحنه‌هایی از او در کنار همسر و دو پسرش، پتاح‌شپسس و رانفررف، تزئین شده است. به گفته میروسلاو بارتا، سرپرست گروه باستان‌شناسی چک، این اثر یکی از مهم‌ترین کشفیات هیأت به شمار می‌رود و اطلاعات تازه‌ای درباره این خانواده و روابط میان اعضای آن در اختیار پژوهشگران قرار می‌دهد.
این هیأت همچنین با ترکیب تصاویر ماهواره‌ای و بررسی‌های میدانی موفق شد آرامگاه پتاح‌شپسس را شناسایی کند. باستان‌شناسان در این آرامگاه، بقایای دست‌نخورده مومیایی او را درون یک تابوت سنگ آهکی یافتند. بررسی‌های بعدی نشان داد که او هنگام مرگ بیش از ۶۰ سال داشته است؛ عمری که برای دوران زندگی او به طرز چشمگیری طولانی محسوب می‌شود.
براساس اسناد مکتوب برجای‌مانده، پتاح‌شپسس در دوران حکومت چهار پادشاه از دودمان پنجم مصر، یعنی ساحورع، نفریرکارع، رانفررف و نیوسررع، مناصب بلندپایه‌ای برعهده داشت. او نخستین فرد خارج از خاندان سلطنتی بود که با یک شاهزاده مصری به نام خامات، دختر اوسِرکاف، بنیان‌گذار دودمان پنجم، ازدواج کرد.
هشام اللیثی، دبیرکل شورای عالی آثار باستانی مصر، در بیانیه‌ای توضیح داد که اهمیت کاوش دوباره هیأت باستان‌شناسی چک در بررسی و مستندسازی این بناها با استفاده از روش‌های علمی نوین نهفته است؛ روش‌هایی که اطلاعات تازه‌ای درباره باورهای مذهبی و زندگی اجتماعی مقام‌های دوره پادشاهی کهن آشکار می‌کنند.
منبع: www.artnews.com
۲۵۹
