به گزارش تابناک؛ دست ها و ناخن ها گاهی می توانند تغییراتی را نشان دهند که در کنار سایر علائم، سرنخ هایی درباره وضعیت سلامت بدن در اختیار پزشک قرار می دهند. با این حال، بیشتر این تغییرات اختصاصی یک بیماری نیستند و نمی توان صرفا با نگاه کردن به دست ها بیماری خاصی را تشخیص داد.
برخی تغییرات مانند تورم مداوم، تغییر رنگ پوست یا ناخن، تغییر شکل سرانگشتان، لرزش جدید یا تغییر قابل توجه در عملکرد دست ها ارزش بررسی پزشکی دارند.
تغییر شکل سرانگشتان و ناخن ها
در «چماقی شدن انگشتان» یا Clubbing، سرانگشتان بزرگ تر و گردتر می شوند و ناخن ها نیز حالت خمیده تری پیدا می کنند. این تغییر معمولا به تدریج ایجاد می شود و می تواند با برخی بیماری های ریوی، قلبی و سایر اختلالات همراه باشد.
چماقی شدن انگشتان به تنهایی علت مشخصی را ثابت نمی کند، اما اگر جدید باشد یا به مرور بیشتر شود، بهتر است توسط پزشک بررسی شود.
لرزش دست
لرزش دست علت های مختلفی دارد و همیشه به معنای بیماری پارکینسون نیست. بعضی داروها، مصرف کافئین، اضطراب، پرکاری تیروئید و برخی اختلالات عصبی نیز می توانند باعث لرزش شوند.
در بیماری پارکینسون، لرزش معمولا در حالت استراحت بیشتر دیده می شود و ممکن است با علائم دیگری مانند کند شدن حرکات و سفتی عضلات همراه باشد. تغییر دستخط و کوچک تر شدن تدریجی نوشته ها نیز می تواند در برخی افراد مبتلا به پارکینسون رخ دهد، اما این علامت به تنهایی برای تشخیص کافی نیست.
لرزش جدید، مداوم یا رو به تشدید باید از نظر علت زمینه ای ارزیابی شود.
تورم انگشتان
تورم انگشتان می تواند دلایل مختلفی داشته باشد؛ از التهاب مفاصل و آسیب های موضعی گرفته تا احتباس مایعات یا برخی بیماری های سیستمیک.
تورم و درد مداوم مفاصل دست، به ویژه اگر هر دو دست را درگیر کند یا با خشکی طولانی مدت مفاصل همراه باشد، می تواند نیازمند بررسی از نظر بیماری های مفصلی باشد.
برخی اختلالات تیروئید نیز ممکن است با تورم یا تغییرات پوستی همراه شوند، اما نمی توان صرفا از روی تورم انگشتان وجود بیماری تیروئید را تشخیص داد.
تغییرات ناخن
ناخن ها ممکن است به دلایل بسیار متفاوتی تغییر شکل یا رنگ دهند. ضربه، عفونت قارچی، بیماری های پوستی، کمبود برخی مواد مغذی و بعضی بیماری های زمینه ای می توانند در تغییرات ناخن نقش داشته باشند.
برای مثال، ناخن های قاشقی شکل که در آن سطح ناخن به سمت داخل فرو رفته است، می توانند با کمبود آهن مرتبط باشند. با این حال، چنین تغییری به تنهایی بیماری خاصی را ثابت نمی کند و علت آن باید بر اساس شرح حال و در صورت نیاز آزمایش مشخص شود.
همچنین ایجاد یک شیار عرضی در ناخن ممکن است پس از متوقف شدن موقت رشد ناخن در اثر بیماری، تب، آسیب یا عوامل دیگر رخ دهد.
قرمزی کف دست
قرمزی کف دست یا Palmar erythema می تواند در برخی بیماری های کبدی دیده شود، اما همیشه نشانه بیماری کبدی نیست. این تغییر ممکن است در افراد سالم یا به دلایل دیگری نیز دیده شود.
اگر قرمزی کف دست جدید، پایدار یا همراه با علائم دیگری مانند زرد شدن پوست و چشم ها، تورم شکم یا پاها، خارش گسترده یا خستگی غیرعادی باشد، بررسی پزشکی اهمیت بیشتری پیدا می کند.
آبی یا خاکستری شدن ناخن ها
آبی یا خاکستری شدن لب ها، پوست یا بستر ناخن ها می تواند نشانه کاهش اکسیژن خون باشد. این وضعیت که سیانوز نام دارد، ممکن است در برخی بیماری های قلبی یا ریوی دیده شود.
البته سردی هوا نیز می تواند به طور موقت رنگ انگشتان و ناخن ها را تغییر دهد و پس از گرم شدن بدن برطرف شود.
اگر تغییر رنگ آبی یا خاکستری بدون قرار گرفتن در معرض سرما ایجاد شود یا همراه با تنگی نفس، درد قفسه سینه، گیجی یا ضعف شدید باشد، باید فورا ارزیابی پزشکی انجام شود.
قدرت دست به تنهایی بیماری قلبی را تشخیص نمی دهد
قدرت گرفتن دست در برخی پژوهش های جمعیتی با وضعیت سلامت و خطر برخی بیماری ها ارتباط آماری نشان داده است، اما این موضوع به معنای آن نیست که ضعف قدرت دست بتواند به تنهایی خطر حمله قلبی یا سکته مغزی را مشخص کند.
کاهش قدرت دست می تواند دلایل بسیار متنوعی داشته باشد؛ از کم تحرکی و افزایش سن گرفته تا مشکلات عضلانی، عصبی یا مفصلی. بنابراین استفاده از قدرت گرفتن دست به عنوان یک «آزمایش» برای تشخیص بیماری قلبی درست نیست.
چه زمانی مراجعه به پزشک اهمیت دارد؟
هر تغییر ظاهری در دست ها به معنای وجود بیماری نیست. با این حال، تغییرات جدید و پایدار، به ویژه چماقی شدن انگشتان، تورم مداوم، تغییر رنگ غیرعادی ناخن ها، ضعف یا بی حسی جدید، لرزش مداوم یا تغییرات قابل توجه و بدون علت در ناخن ها بهتر است ارزیابی شوند.
در صورت آبی شدن ناگهانی لب ها یا ناخن ها همراه با تنگی نفس، درد قفسه سینه، گیجی یا حال عمومی نامناسب، مراجعه فوری به اورژانس ضروری است.
این مطلب صرفا جنبه اطلاع رسانی دارد و جایگزین تشخیص، درمان یا توصیه پزشکی نیست. در صورت مشاهده تغییرات جدید یا پایدار در دست ها و ناخن ها، برای تشخیص علت و نیاز به آزمایش یا درمان با پزشک مشورت کنید.
منبع: عصرایران
