به گزارش تابناک؛ ویتامین C یکی از مواد مغذی ضروری برای بدن است و در ساخت کلاژن، ترمیم زخم، عملکرد طبیعی رگ های خونی، استخوان ها و دندان ها و عملکرد سیستم ایمنی نقش دارد. کمبود شدید و طولانی مدت این ویتامین می تواند به بیماری اسکوروی منجر شود؛ بیماری که امروزه در بسیاری از کشورها نادر است، اما در افرادی با رژیم غذایی بسیار محدود همچنان دیده می شود.
برخلاف تصور رایج، هر خستگی، کبودی یا خونریزی لثه به معنای کمبود ویتامین C نیست. بسیاری از این علائم علت های متعدد دارند و تشخیص کمبود باید با توجه به مجموعه علائم، وضعیت تغذیه و عوامل خطر انجام شود.
۱. خستگی و ضعف
احساس خستگی، ضعف و بی حالی می تواند از علائم اولیه کمبود ویتامین C باشد. این علائم اختصاصی نیستند و مشکلات مختلفی از کم خونی و اختلالات خواب گرفته تا بیماری های دیگر می توانند چنین حالتی ایجاد کنند.
۲. تحریک پذیری و تغییرات خلقی
تحریک پذیری نیز در مراحل اولیه کمبود ویتامین C گزارش شده است. با این حال، نمی توان افسردگی، اضطراب یا سایر اختلالات روانی را صرفا به کمبود این ویتامین نسبت داد. شواهد موجود چنین کاربردی را به عنوان درمان مستقل مشکلات روانی تایید نمی کنند.
۳. تورم و خونریزی لثه
یکی از نشانه های شناخته شده کمبود شدید ویتامین C، تورم، التهاب و خونریزی لثه است. در اسکوروی، لثه ها ممکن است متورم، نرم و شکننده شوند و به راحتی خونریزی کنند. البته خونریزی لثه در افراد بدون کمبود ویتامین C نیز بسیار شایع است و بیماری های لثه و مشکلات بهداشت دهان از علل مهم آن هستند.
۴. شل شدن دندان ها
در کمبود شدید و طولانی مدت، آسیب به بافت همبند و ساختارهای اطراف دندان می تواند باعث لق شدن و حتی از دست رفتن دندان ها شود. این علامت بیشتر با اسکوروی پیشرفته ارتباط دارد و نباید هر لق شدن دندان را به کمبود ویتامین C نسبت داد.
۵. کبودی آسان
کبودی های غیرعادی یا افزایش خونریزی می تواند در اسکوروی رخ دهد، زیرا ویتامین C برای ساخت کلاژن و حفظ سلامت بافت همبند و دیواره رگ های خونی ضروری است. با این حال، کبودی آسان علل بسیار متنوعی دارد و به تنهایی نشانه کمبود این ویتامین نیست.
۶. لکه های قرمز یا خونریزی های پوستی
در کمبود شدید ویتامین C ممکن است خونریزی های کوچک زیر پوست، لکه های قرمز یا کبودی های گسترده ایجاد شود. خونریزی های اطراف فولیکول های مو نیز از یافته های شناخته شده در اسکوروی است.
۷. زخم هایی که دیرتر ترمیم می شوند
ویتامین C برای ساخت کلاژن و ترمیم بافت ها ضروری است. به همین دلیل، کمبود شدید آن می تواند روند ترمیم زخم را مختل کند و باعث شود زخم ها دیرتر بهبود پیدا کنند.
۸. خشکی پوست و تغییرات مو
در اسکوروی ممکن است خشکی پوست، ضخیم شدن اطراف فولیکول های مو و تغییر شکل موها دیده شود. یکی از یافته های مشخص تر، موهای پیچ خورده و شکننده همراه با تغییرات اطراف فولیکول هاست. اما خشکی معمول پوست یا موخوره به تنهایی نشانه قابل اعتمادی برای کمبود ویتامین C نیست.
۹. درد عضلات و مفاصل
دردهای مبهم عضلانی و مفصلی می توانند در مراحل اولیه کمبود ایجاد شوند. در کمبود شدیدتر، خونریزی در بافت ها و اطراف مفاصل نیز ممکن است موجب درد و تورم شود.
۱۰. تورم اندام ها
تورم پاها و اندام های تحتانی می تواند در اسکوروی شدید دیده شود. این علامت اختصاصی نیست و بیماری های قلبی، کلیوی، کبدی، مشکلات وریدی و عوامل متعدد دیگری نیز می توانند باعث تورم شوند.
بیشتر بخوانید: اگر سردرد دارید شاید این ویتامین را کم دارید
بیشتر بخوانید: ویتامین D پیری بیولوژیکی را کُند میکند
۱۱. کم خونی
کمبود ویتامین C می تواند با کم خونی همراه شود؛ یکی از دلایل آن نقش این ویتامین در افزایش جذب آهن غیرهم از منابع گیاهی است. با این حال، کم خونی به هیچ وجه به معنای کمبود ویتامین C نیست و کمبود آهن، خونریزی و بیماری های مختلف از علل شایع تر آن هستند.
۱۲. اسکوروی؛ شدیدترین شکل کمبود
اگر دریافت ویتامین C برای مدت طولانی بسیار پایین باشد، کمبود شدید می تواند به اسکوروی منجر شود. خستگی و ضعف، خونریزی، کبودی، مشکلات لثه و دندان، اختلال ترمیم زخم، درد مفاصل و تغییرات پوستی از نشانه های این بیماری هستند. اسکوروی امروزه نادر است، اما در افرادی که برای مدت طولانی تنوع غذایی بسیار کمی دارند، ممکن است رخ دهد.
چه کسانی بیشتر در معرض کمبود هستند؟
کمبود ویتامین C معمولا در نتیجه دریافت ناکافی مواد غذایی حاوی این ویتامین ایجاد می شود. افرادی که میوه و سبزی بسیار کمی مصرف می کنند، رژیم غذایی بسیار محدود دارند یا با مشکلاتی مانند سوءتغذیه مواجه هستند، بیشتر در معرض خطر قرار دارند. سیگار کشیدن نیز نیاز بدن به ویتامین C را افزایش می دهد.
منابع غذایی خوب ویتامین C شامل مرکبات، فلفل دلمه ای، کیوی، توت فرنگی، کلم بروکلی، گوجه فرنگی و برخی سبزیجات و میوه های دیگر هستند. نیاز روزانه توصیه شده برای مردان بزرگسال ۹۰ میلی گرم و برای زنان بزرگسال ۷۵ میلی گرم است و افراد سیگاری به ۳۵ میلی گرم بیشتر در روز نیاز دارند.
آیا ویتامین C از سرماخوردگی جلوگیری می کند؟
این باور نیاز به اصلاح دارد. مصرف منظم ویتامین C در بیشتر افراد خطر ابتلا به سرماخوردگی را کاهش نمی دهد، هرچند ممکن است مدت و شدت علائم را اندکی کاهش دهد. مصرف مکمل ویتامین C پس از شروع علائم سرماخوردگی نیز ظاهرا فایده قابل توجهی ندارد.
همچنین مصرف مقدار زیاد مکمل ویتامین C لزوما بهتر نیست. دریافت بیش از حد می تواند باعث اسهال، تهوع و گرفتگی شکم شود. حد بالای قابل تحمل برای بزرگسالان ۲۰۰۰ میلی گرم در روز است.
این مطلب صرفا برای افزایش آگاهی و اطلاع رسانی است و جایگزین تشخیص، درمان یا توصیه پزشکی نیست. پیش از مصرف دارو یا مکمل، تغییر مقدار مصرف آن ها یا استفاده درمانی از هر روش، با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
منبع: عصرایران
