خبرآنلاین-ترجمه از آسوشیتدپرس: با گذشت نزدیک به دو سال از سقوط حکومت بشار اسد، دولت جدید سوریه همچنان با چالش ادغام هزاران جنگجوی خارجی که در جریان جنگ داخلی در کنار گروههای شورشی جنگیدهاند، روبهروست. برخی از این نیروها حاضر به بازگشت به کشورهای خود نیستند و نگرانیها درباره پیوستن احتمالی آنها به داعش، به یکی از دغدغههای امنیتی منطقه تبدیل شده است.
حاکمان جدید سوریه در ادغام جنگجویان خارجی با ارتش با مشکل روبهرو هستند
نزدیک به دو سال پس از سقوط خاندان اسد در سوریه، حاکمان جدید این کشور همچنان برای ادغام هزاران جنگجوی خارجی که در جریان جنگ داخلی به گروههای شورشی پیوسته بودند، با دشواری مواجهاند.
دولت سوریه تلاش میکند این نیروها را وارد ساختار نیروهای مسلح خود کند. جنگجویانی که در میان آنها گروههای بزرگی از اویغورها، اقلیت مسلمان ترکزبان در غرب چین، ازبکها، چچنیها و داغستانیها و همچنین نیروهایی از کشورهای عربی و کشورهای غربی حضور دارند.
احمد الشرع، رئیسجمهور موقت سوریه که پس از برکناری بشار اسد در دسامبر ۲۰۲۴ به قدرت رسید، پیشتر متحد این جنگجویان بوده است. بسیاری از آنها تمایلی به بازگشت به کشورهای خود ندارند، زیرا ممکن است در صورت بازگشت بازداشت شوند. در برخی موارد نیز کشورهای مبدأ به دلیل نگرانیهای امنیتی حاضر به پذیرش دوباره آنها نیستند.

نگرانی دیگر کشورهای منطقه این است که بخشی از این نیروها ممکن است به گروه داعش بپیوندند. اعضای داعش، احمد الشرع را مرتد میدانند و معتقدند باید از قدرت کنار گذاشته شود.
با وجود شکست داعش در سوریه در سال ۲۰۱۹، این گروه همچنان دارای هستههای خفته در مناطق مختلف کشور است که حملات مرگباری علیه اهداف گوناگون، از جمله نیروهای دولتی و جنگجویان کرد، انجام میدهند.
حضور این جنگجویان به دیگر چالشهای امنیتی سوریه پس از جنگ هم افزوده است؛ از جمله درگیریهای فرقهای سال گذشته که صدها نفر از اقلیتهای علوی و دروزی را به کام مرگ کشاند.
در شمال شرق سوریه نیز با وجود توافق ژانویه برای پایان دادن به درگیری میان نیروهای دولت اسلامگرا و نیروهای دموکراتیک سوریه به رهبری کردها، تنش میان اعراب و کردها همچنان بالاست. نیروهای دموکراتیک سوریه در طول جنگ داخلی منطقهای خودمختار در عمل ایجاد کرده بودند که دمشق امسال آن را دوباره زیر کنترل دولت مرکزی قرار داد.
بسیاری از جنگجویان به نیروهای امنیتی پیوستهاند؛ اما گروهی همچنان مقاومت میکنند
آمار دقیقی از تعداد جنگجویان خارجی باقیمانده در سوریه وجود ندارد. رامی عبدالرحمان، رئیس دیدهبان حقوق بشر سوریه مستقر در بریتانیا، میگوید شمار این نیروها در اوج فعالیتشان به ۱۸ تا ۲۰ هزار نفر میرسید.
بیشتر این جنگجویان، مانند الشرع، مسلمانان سنی هستند. در سالهای نخست جنگ داخلی، بسیاری از آنها به گروههای شورشی، از جمله هیئت تحریر الشام به رهبری الشرع، پیوستند. این گروه که اکنون منحل شده، پیشتر با القاعده ارتباط داشت.
اگرچه شمار زیادی از این نیروها در ساختار امنیتی جدید ادغام شدهاند، برخی دیگر همچنان از پیوستن به نیروهای دولتی خودداری میکنند.
در گزارشی که مرکز مبارزه با تروریسم آکادمی نظامی وستپوینت آمریکا در ماه اوت منتشر کرد، آمده است: «سوریه میزبان یکی از بزرگترین تجمعات جنگجویان خارجی در جهان است؛ جمعیتی که مهارتهای آنها در زمینه مواد منفجره، سامانههای بدون سرنشین و تاکتیکهای یگانهای کوچک، اهمیت فرامرزی آشکاری دارد.»
در سوی دیگر جنگ داخلی سوریه، ایران بهعنوان قدرت منطقهای شیعه، هزاران نیروی شبهنظامی را از لبنان، عراق، پاکستان و کشورهای دیگر برای حفظ قدرت بشار اسد به سوریه اعزام کرده بود. این نیروها پس از سقوط اسد، سوریه را ترک کردند.
سوریه با مجموعهای از چالشهای امنیتی روبهروست
دولت جدید تلاش کرده است با جنگجویان خارجی که آنها را تهدیدی امنیتی میداند، برخورد کند؛ آن هم در شرایطی که کشور پس از سالها جنگ هنوز در آغاز مسیر بازسازی قرار دارد.
در ماه اکتبر، مقامهای سوری اعلام کردند نیروهای امنیتی یک جنگجوی فرانسوی را که هنگام اجرای ممنوعیت حمل سلاح در خارج از اردوگاه محل اسکان نیروهای فرانسویزبان به سوی آنها تیراندازی کرده بود، هدف قرار داده و کشتهاند. این اردوگاه در نزدیکی مرز ترکیه قرار دارد.

این جنگجوی فرانسوی که با نام مستعار «ابو ایمن الفرنسی» شناخته میشد، یکی از نزدیک به ۷۰ جنگجوی فرانسویزبان مستقر در این اردوگاه بود که از پیوستن به نیروهای امنیتی خودداری کرده بودند.
این افراد روایت دولت را رد کردند و گفتند الفرنسی برای خرید غذا از اردوگاه خارج شده بود. آنها درباره مسلح بودن یا نبودن او توضیحی ندادند.
جنگجویان فرانسویزبان پس از آنکه مقامهای سوری میزبان هیئتی نظامی از فرانسه برای گفتوگو درباره همکاریهای دوجانبه شدند، خشمگینتر شدند. آنها اعتراض کردند که سوریه از مقامهای قدرت استعماری سابق خود استقبال میکند، اما همزمان «ما را در محاصره قرار داده است».
سال گذشته نیز مقامهای سوری یک جهادی مصری را که رئیسجمهور مصر، عبدالفتاح السیسی، را تهدید کرده بود، بازداشت کردند. در ماه مه نیز نیروهای احمد الشرع عملیاتی امنیتی علیه جنگجویان ازبک در استان ادلب در شمال غرب سوریه انجام دادند.
نگرانی درباره این نیروها به مرزهای سوریه محدود نمیشود و کشورهای منطقه نیز تحولات را با دقت دنبال میکنند.
مقامهای آگاه به آسوشیتدپرس گفتهاند سوریه در ماه نوامبر با اعزام نیروهایی به عربستان سعودی موافقت کرده است؛ اقدامی که ممکن است با هدف کمک به ریاض در مقابله با شورشیان حوثی مورد حمایت ایران در یمن انجام شود.
با این حال، مقامهای سعودی تأکید کردهاند که این نیروها باید صرفا از اتباع سوریه تشکیل شوند و جنگجویان خارجی نباید در میان آنها حضور داشته باشند.
این مقامها به دلیل نداشتن مجوز برای اظهارنظر عمومی، نخواستند نامشان فاش شود.
ادغام کامل جنگجویان خارجی با ارتش سوریه هنوز فاصله زیادی دارد
به گفته رامی عبدالرحمان، نزدیک به سه هزار جنگجوی اویغور که در کنار شاخه القاعده وابسته به احمد الشرع جنگیده بودند، اکنون به ارتش سوریه پیوستهاند و میان دولت جدید و جنگجویانی که در برابر ادغام مقاومت میکنند، نقش میانجی را ایفا میکنند.
بسیاری از جنگجویان خارجی همچنین با زنان سوری ازدواج کردهاند. هزاران کودک حاصل این ازدواجها از نظر حقوقی فاقد تابعیت محسوب میشوند؛ زیرا قوانین سوریه اجازه نمیدهد زنان تابعیت خود را به فرزندانشان منتقل کنند. با این حال، هند قبوات، وزیر امور اجتماعی سوریه، گفته است دولت قصد دارد این قانون را تغییر دهد.
ایمن جواد التمیمی، مورخ مستقر در سوریه که گروههای جهادی خاورمیانه را رصد میکند، میگوید نیروهایی که به هیئت تحریر الشام احمد الشرع وفادار بودهاند، عموماً بدون مشکل خاصی به ارتش جدید پیوستهاند.
اما بخشی از جنگجویان خارجی که مواضع ایدئولوژیک سختگیرانهتری دارند، همچنان در برابر ادغام مقاومت میکنند و برای دولت چالش ایجاد کردهاند.
التمیمی میگوید: «جنگجویان خارجی که ادغام در ساختار جدید را نمیپذیرند، همچنان با آزار و اذیت و احتمال برخورد امنیتی نیروهای دولتی مواجه خواهند بود.»
۳۱۲/۴۲

