به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، اخلاق پیامبر اکرم(ص) صرفاً مجموعهای از توصیهها و سخنان اخلاقی نبود، بلکه حقیقتی بود که در رفتار و زندگی روزمره آن حضرت بهصورت عملی نمود پیدا میکرد. شهید مطهری در یادداشتهای خود با دقتی ویژه به ابعاد شخصیتی و رفتاری پیامبر(ص) پرداخته و نشان داده است که چگونه سیره عملی ایشان فاصله میان جایگاه رهبری و رابطه دوستانه با مردم را از میان میبرد.
شهید مطهری در تحلیل ویژگیهای اخلاقی و رفتاری پیامبر اکرم(ص)، بر جنبههای «ضد اشرافیت» و «ضد تبعیض» در سیره نبوی تأکید دارد. از نگاه ایشان، هماهنگی میان سخن و رفتار پیامبر(ص)، یکی از عوامل مهم در نفوذ ایشان در دل مؤمنان و شکلگیری روح عدالت اجتماعی بود.
در یادداشتهای شهید مطهری درباره اخلاق و منش پیامبر(ص) آمده است:
. پیامبر(ص) با رفتار خود به سخنانی که بر زبان میآورد، نیرو و حیات میبخشید و گفتههایش را در عمل به نمایش میگذاشت.
. با مردم ساده و خردهپا صمیمی میشد و با آنان رابطه دوستانه برقرار میکرد.
. در رفتار و معاشرت، با تبعیض و اشرافیت مقابله میکرد.
. از تکبر و خودبزرگبینی بیزار بود؛ از همین رو دستور داد قباهای بلند کوتاه شوند.
. بر الاغ برهنه سوار میشد و روی زمین مینشست.
. در کارها در کنار اصحاب خود حضور پیدا میکرد و همراه آنان کار میکرد. در چنین فضایی، ارباب قریشی و غلام حبشی در کنار یکدیگر به کار میپرداختند؛ چنانکه در ساخت مسجد مدینه نیز این سادگی و برابری در رفتار پیامبر(ص) دیده میشد.
سیره پیامبر(ص) در عین سادگی ظاهری، سرشار از محبت و عظمت روحی بود. چهره و رفتار ایشان، روحی زیبا و بزرگ را نمایان میکرد و صدای حضرت نیز طنین و جاذبهای خاص داشت. نگاه پیامبر(ص) نفوذ و درخششی داشت که دلها را مجذوب میکرد.
با وجود جایگاه والای پیامبر اکرم(ص) بهعنوان رهبر جامعه اسلامی و پیامبر خدا، مردم در کنار ایشان احساس فاصله نمیکردند و آن حضرت را همچون یک دوست میدیدند؛ نه صرفاً فرماندهای نظامی یا رهبری سیاسی.
پیامبر(ص) حتی در ارتباط با اصحاب خود نیز به آنان آزادی میداد و اجازه میداد رابطهای انسانی، صمیمی و دور از تکلف با ایشان داشته باشند.
این ویژگیها نشان میدهد که در سیره نبوی، عظمت و رهبری با فروتنی، محبت و نفی اشرافیت در تضاد نبود؛ بلکه پیامبر اکرم(ص) در عمل ثابت کرد که میتوان در بالاترین جایگاه اجتماعی و معنوی قرار داشت و در عین حال، سادهزیست، متواضع و نزدیک به مردم بود.
منبع: یادداشتهای استاد مطهری، ج۹، ص۳۱
