اگر قرار باشد تا از شاخص‌ترین ویژگی دونالد ترامپ صحبت کنیم، باید به توانایی او در وارونه جلوه دادن واقعیت‌های عینی، و وادار کردن طرفداران خود به پذیرش آن‌ها اشاره کرد. نمونه‌های چنین رفتاری از رئیس‌جمهور آمریکا زیاد است؛ از فاسد نامیدن رسانه‌ها و جعلی خواندن واقعیت‌هایی که دوست ندارد، تا ادعای بی‌اساس تقلب در انتخابات ۲۰۲۰.
همین ادعاها باعث شد تا ۱۱ ایالت آمریکا قوانین سخت‌گیرانه‌تری را برای رأی‌گیری پستی وضع کنند. همچنین ادعای بی‌اساس او در سال ۲۰۲۴ مبنی بر اینکه مهاجران هائیتی در شهر اسپرینگفیلد اوهایو حیوانات خانگی مردم را می‌خورند، به تهدیدهای واقعی علیه آن جامعه منجر شد.
جنگ با ایران روند گذشته را تغییر داد
چارلی وارزل در آتلانتیک نوشت: ترامپ همواره جهان را مطابق میل خود روایت می‌کند و به واسطه نفوذ سیاسی که دارد، دیگران را نیز ناچار به زندگی درهمین جهان می‌کند. با این‌حال، به نظر می‌رسد که این توانایی در حال از بین رفتن است.
بخش مهمی از این تغییرات، به نحوه مدیریت جنگ ایران از سوی ترامپ و دولت او بازمی‌گردد. او دیگر نه می‌تواند این جنگ را با روایت‌سازی به نفع خود تغییر دهد، نه با جنجالی تازه افکار عمومی را از آن منحرف کند و نه حتی موفق شده است تا به آن سرعتی که قبلا ادعا می‌کرد، به آن پایان دهد.
پیش از جنگ با ایران، پیام‌های ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشال، در عمل به دستور کاری برای جریان رسانه‌های مهم تبدیل می‌شد؛ اما اکنون چنین نفوذی وجود ندارد.
پست‌های ترامپ که میان تصاویر تولیدشده با هوش مصنوعی و بازنشرهای شبانه منتشر می‌شوند، بیش از آنکه پیام‌های یک رئیس‌جمهور باشند، به نوشته‌های آشفته کاربران افراطی شبکه‌های اجتماعی شباهت پیدا کرده‌اند.
ترامپ طی پنج ماه گذشته بارها تلاش کرده تا به افکار عمومی آمریکا بقبولاند که جنگ با ایران یا پایان یافته است، و یا آستانه پایان است. او همچنین تلاش می‌کند تا موفقیت این عملیات‌ها را به مخاطبین القا کند. دولت او حتی آمار کشته‌های نیروهای آمریکایی را نیز در وب‌سایت وزارت دفاع تغییر داده است.
با این وجود، این روایت‌ها برخلاف گذشته خریدار چندانی ندارد و واقعیت تلخ جنگ، از روایت‌های تبلیغاتی ترامپ قدرتمندتر شده است.
روایتی که با واقعیت فاصله داشت
دولت ترامپ حمله به ایران را اقدامی فوری و ضروری توصیف می‌کرد. رئیس‌جمهور آمریکا در فوریه مدعی شد که ایران در حال احیای برنامه ساخت سلاح هسته‌ای است و هم‌زمان موشک‌های دوربردی توسعه می‌دهد که نه‌تنها متحدان آمریکا، بلکه خود آمریکا را نیز به‌زودی تهدید خواهند کرد.
با این حال، ارزیابی اطلاعاتی آمریکا در مارس ۲۰۲۵ اعلام کرده بود که ایران در حال ساخت سلاح هسته‌ای نیست. به‌علاوه، کارشناسان همواره نسبت به ادعای توان موشکی ایران برای هدف قرار دادن خاک آمریکا تردید داشتند و تأکید می‌کردند که شواهد اندکی مبنی بر این که ایران در آینده نزدیک قادر به ساخت چنین موشک‌هایی خواهد بود، وجود دارد.
طرفداران ترامپ جنگ را نمی‌خواستند
صرف‌نظر از دلایل اعلام‌شده برای آغاز جنگ، حملات آمریکا که بدون مجوز کنگره انجام شد، از همان ابتدا با مخالفت بخش مهمی از پایگاه اجتماعی ترامپ روبه‌رو شد؛ پایگاهی که یکی از دلایل حمایت از او را مخالفتش با مداخله‌های نظامی خارجی می‌دانست. خود ترامپ نیز در شب پیروزی انتخابات ۲۰۲۴ وعده داده بود که آغازکننده جنگ نخواهد بود و جنگ‌ها را پایان خواهد داد.
شوک شدید به بازارهای جهانی
در ادامه، واکنش ایران و بسته شدن تنگه هرمز، مسیرهای اصلی انتقال نفت و دیگر منابع حیاتی را مختل کرد و موجب افزایش قیمت کالاها در بازارهای جهانی شد. این اتفاق نه‌تنها محبوبیت جنگ را بیش از پیش کاهش داد، بلکه شوک قابل توجهی به بازارهای مالی وارد کرد.
اما آنچه به نظر می‌رسید این بود که دولت ترامپ برای چنین پیامدهایی آمادگی نداشت. از همین رو رئیس‌جمهور آمریکا تلاش کرد تا با اظهارنظرهای رسانه‌ای، بازارها را آرام کند.
برای نمونه، نهم مارس و هم‌زمان با جهش قیمت نفت برنت تا حدود ۱۲۰ دلار در هر بشکه، ترامپ در گفت‌وگویی با شبکه CBS اعلام کرد که جنگ تقریبا تمام شده است.
پس از این اظهارات، قیمت نفت به سرعت به کمتر از ۹۰ دلار کاهش یافت.
وقتی بازارها هم واکنش نشان نمی‌دهند!
ترامپ این شیوه را بارها تکرار کرده است. او در بیستم مارس در تروث سوشال نوشت که آمریکا «به اهداف خود نزدیک شده است».
در ادامه این اظهارات، قیمت نفت کاهش یافت. او سه روز بعد نیز مدعی شد که گفت‌وگوهای واشنگتن و تهران پیشرفت خوبی داشته است؛ گفته‌ای که باعث شد سقوط ۱۳ درصدی قیمت نفت برنت شد.
با این حال، او هیچ‌گاه شواهد مشخصی برای این ادعاها ارائه نکرد. به همین دلیل، بازارها در ابتدا به روایت‌های او واکنش نشان می‌دادند.
بررسی شبکه ان بی سی نشان می‌دهد که ترامپ دست‌کم ۳۲ بار مدعی شده است که جنگ در آستانه پایان قرار دارد.
او حتی در واکنش به احتمال مشارکت نظامی بریتانیا نوشت: «ما به کسانی نیاز نداریم که بعد از پیروزی ما وارد جنگ شوند.» چند هفته بعد نیز از «رو به پایان بودن عملیات» سخن گفت، اما همان روز پیشنهاد پاپ لئو برای برقراری آتش‌بس را رد کرد. ترامپ اوایل آوریل نیز ادعا کرد که ایران درخواست آتش‌بس داده است، در حالی که تهران این ادعا را بی‌اساس و نادرست خواند.
ادامه جنگ و پایان روایت پیروزی
با وجود اعلام‌های مکرر درباره نزدیک بودن پایان جنگ، توافق‌های شکننده میان تهران و واشنگتن بارها از هم پاشید. در ۱۲ ژوئیه، آمریکا در واکنش به حمله ایران به یک کشتی کانتینربر، حملات گسترده هوایی خود را از سر گرفت. هم‌زمان، برخی رسانه‌های آمریکایی نوشتند که دولت ترامپ در عمل دوباره وارد جنگ شده، اما حاضر نیست این واقعیت را به‌صراحت بپذیرد. به این ترتیب، رئیس‌جمهوری که بارها از پایان عملیات سخن گفته بود، با جنگی روبه‌رو شده است که همچنان ادامه دارد.
لحن آشفته در تروث سوشال
ادامه جنگ باعث شد تا پیام‌های ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشال نیز لحن آشفته‌تری پیدا کند. او در واکنش به افزایش قیمت نفت، با حروف بزرگ از فعالان بازار خواست تا قیمت‌ها را پایین نگه دارند و هشدار داد که برخی دارند به نفع دشمن بازی می‌کنند.
با وجود کاهش اثرگذاری پیام‌ها، ترامپ همچنان بر این مسیر اصرار دارد. تروث سوشال اعلام کرده است که قصد دارد دسترسی زودهنگام به برخی حساب‌های کاربری، از جمله حساب رئیس‌جمهور را در قالب اشتراک‌های پولی با هزینه‌ای تا ۱۰۰ هزار دلار در ماه عرضه کند. این اقدام این تصور را ایجاد کرده که مشترکان پولی ممکن است زودتر از دیگران به اطلاعات اثرگذار بر بازارها دسترسی پیدا کنند. از آنجا که ترامپ همچنان مالک ۴۱ درصد سهام شرکت مالک تروث سوشال است، منتقدان این طرح را نمونه‌ای از بهره‌برداری مالی خانواده رئیس‌جمهور از جایگاه سیاسی او می‌دانند.
وقتی واقعیت بر روایت پیروز می‌شود
ترامپ طی بیش از یک دهه موفق شده بود تا با روایت‌سازی، خود را در مرکز سیاست آمریکا نگه دارد و بارها افکار عمومی را با خود همراه کند. اما جنگ ایران به بحرانی تبدیل شد که دیگر با پیام‌های شبکه‌های اجتماعی یا ادعاهای خوش‌بینانه قابل مدیریت نیست. به نظر می‌رسد این بار واقعیت‌های جنگ، بیش از هر روایت سیاسی، خود را بر افکار عمومی و حتی بازارها تحمیل کرده‌اند.
