به گزارش تابناک؛ هورمون ها و انتقال دهنده های عصبی در تنظیم خلق و خو، انرژی، خواب، اشتها، انگیزه و واکنش های عاطفی نقش دارند. تغییرات هورمونی، به ویژه در دوره هایی مانند بلوغ، بارداری و یائسگی، می تواند بر وضعیت روحی تاثیر بگذارد. البته احساسات انسان تنها به هورمون ها وابسته نیست و خواب، استرس، شرایط زندگی، بیماری های جسمی و عوامل روان شناختی نیز نقش مهمی دارند.
سروتونین و دوپامین
سروتونین و دوپامین هورمون نیستند، بلکه انتقال دهنده های عصبی هستند که در عملکرد مغز نقش دارند. سروتونین در تنظیم خلق و خو، خواب و اشتها مشارکت دارد و دوپامین در فرایندهایی مانند انگیزه، یادگیری، توجه و سیستم پاداش مغز نقش ایفا می کند.
بنابراین نمی توان افسردگی را به سادگی ناشی از «کمبود سروتونین یا دوپامین» دانست. افسردگی یک اختلال پیچیده است که مجموعه ای از عوامل زیستی، روانی و محیطی در ایجاد آن نقش دارند.
استروژن علاوه بر نقش مهم در دستگاه تولید مثل، بر مغز نیز اثر می گذارد. پژوهش ها نشان می دهند استروژن با برخی از سامانه های انتقال دهنده های عصبی از جمله سروتونین و دوپامین ارتباط دارد و تغییرات سطح آن می تواند بر خلق و خو تاثیر بگذارد.
این موضوع به ویژه در دوران نزدیک به یائسگی و پس از آن اهمیت پیدا می کند؛ با این حال، هر تغییر خلقی در این دوره را نمی توان صرفا به کاهش استروژن نسبت داد.
اصطلاح «غلبه استروژن» نیز نباید به عنوان یک تشخیص پزشکی مستقل برای توضیح مجموعه ای از علائم مختلف به کار رود. علائمی مانند تغییرات خلقی، نفخ یا حساسیت پستان دلایل متعددی می توانند داشته باشند.
تستوسترون
تستوسترون در زنان و مردان وجود دارد و در عملکردهای مختلف بدن، از جمله سلامت جنسی، توده عضلانی و استخوانی و برخی جنبه های خلق و خو نقش دارد.
کاهش تستوسترون در مردان می تواند با کاهش میل جنسی، کاهش انرژی و برخی تغییرات خلقی همراه باشد، اما افسردگی یا خستگی را نمی توان تنها با پایین بودن تستوسترون توضیح داد. مطالعات درباره تاثیر درمان با تستوسترون بر خلق و خو نیز نتایج یکسانی نداشته اند.
در زنان نیز تستوسترون در مقادیر کمتر وجود دارد، اما تجویز آن بدون بررسی پزشکی و تشخیص کمبود هورمونی توصیه نمی شود.
هورمون های تیروئید
هورمون های تیروئید بر فعالیت بسیاری از سلول های بدن، از جمله سلول های مغز، تاثیر دارند. کم کاری تیروئید می تواند با خستگی، کاهش انرژی و تغییرات خلقی همراه باشد و در برخی افراد علائمی شبیه افسردگی ایجاد کند. اختلالات تیروئید همچنین می توانند با تغییرات عملکرد انتقال دهنده های عصبی ارتباط داشته باشند.
به همین دلیل، در صورت وجود خستگی مداوم، تغییرات قابل توجه خلق و خو یا علائم دیگری که احتمال اختلال تیروئید را مطرح می کنند، پزشک ممکن است آزمایش های مربوط به عملکرد تیروئید را درخواست کند.
هورمون ها تنها عامل احساسات نیستند
تغییرات هورمونی می توانند بر احساسات و خلق و خو اثر بگذارند، اما نمی توان هر تغییر روحی، اضطراب یا احساس خستگی را به «عدم تعادل هورمونی» نسبت داد. مغز، هورمون ها، سیستم عصبی، خواب، تغذیه، استرس و شرایط زندگی همگی با یکدیگر در ارتباط هستند.
اگر تغییرات خلقی، اضطراب، خستگی یا علائم جسمی جدید و مداوم دارید، بهتر است برای بررسی علت با پزشک مشورت کنید و از مصرف خودسرانه داروها یا مکمل های هورمونی خودداری کنید.
منبع: عصرایران
