همشهری آنلاین: بیش از ۴۰ درصد از مرگهای سالانه در کشور مربوط به بیماریهای قلبی از جمله سکته قلبی است. موضوعی که ارتباط مستقیمی با عوامل خطر بیماریهای قلبی و عروقی از جمله چربی خون بالا دارد.
آمار چربی خون در ایرانیها نگرانکننده است؛ از هر ۴ ایرانی میانسال، ۳ نفر چربی خون سالمی ندارند.
بررسی پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی تهران روی ۱۶۱ هزار ایرانی ۳۵ تا ۷۰ سال نشان داد که بیش از ۷۳ درصد از آنها مبتلا به دیسلیپیدمی، میزانهای غیرطبیعی چربیهای خون مانند کلسترول یا تریگلیسیرید هستند.
چربیهایی که با وجود خطرات بالا برای فرد مبتلا معمولا علامت مشخصی ندارد و در طول زمان میتواند به رگهای خونی آسیب بزند و خطر بیماریهای قلبی و سکته مغزی را افزایش دهد.
بزرگسالان و کودکان چاق
طبق گزارشهای وزارت بهداشت، بیش از ۴۰ درصد از مرگهای سالانه در کشور مربوط به بیماریهای قلبی از جمله سکته قلبی است. موضوعی که ارتباط مستقیمی با عوامل خطر بیماریهای قلبی و عروقی از جمله چربی خون بالا دارد و مواردی مثل کمتحرکی، اضافهوزن، مصرف دخانیات، دیابت و فشار خون بالا از مهمترین عواملی هستند که خطر چربی خون را افزایش میدهند.
دکتر منوچهر قارونی، متخصص قلب و عروق و استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران به همشهری میگوید: «چربی خون بالا علت ارثی و فامیلی دارد و ژن در آن نقش مهمی دارد، اما نداشتن سبک زندگی سالم از جمله تغذیه نامناسب و بیتحرکی هم در بالا رفتن آن بسیار موثر است.»
قارونی میگوید: «موضوع این است که امروز مردم ما بیش از ۱۰ کیلو نسبت به مردم ۶۰، ۷۰ سال پیش چاقترند. اکثر کودکان ایرانی هم یا چاقاند و یا اضافهوزن دارند. و چاقی، یکی از فاکتورهای ابتلا به چربی خون بالا است.»
به گفته این متخصص قلب، «یکی از عوامل افزایش سکته قلبی در کشور که سن آن هم به ۳۰ تا ۴۰ سالگی رسیده، همین بالا بودن کلسترول و چربی خون است که در رگها رسوب میکند، رگها را تنگ میکند و باعث سکته قلبی میشود.»
هر ایرانی باید یک شناسنامه پزشکی داشته باشد
این استاد دانشگاه بر لزوم ایجاد یک شناسنامه پزشکی برای هر ایرانی تأکید میکند و میگوید: «من بارها در مصاحبههای متعددی که با رسانهها از جمله صداوسیما داشتهام، تأکید کردهام که ما باید برای هر ایرانی از بدو تولد، یک شناسنامه پزشکی درست کنیم و در آن شناسنامه سابقه بیماریها و عوامل خطر خانوادگی را ثبت کنیم. مثلاً در شناسنامه کودک یادداشت کنیم که مادر بچه که دارد زایمان میکند و زایمان دومش است، چاق است. پدر این بچه ۴۰ سال، هر روز یک پاکت سیگار کشیده است. پدرِ پدر این بچه در ۴۰ سالگی مرگ ناگهانی داشته است. مادرِ مادر بچه چاق است و دیابت و فشار خون بالا و چربی خون بالا هم دارد. چنین شناسنامهای مشخص میکند که این کودک به صورت ژنتیکی استعداد ابتلا به این بیماریها را دارد و باید از کودکی تحت یکسری مراقبتها باشد؛ هم در خانه و هم در مدرسه. یعنی حتی زمانی که به مدرسه میرود، مسئولان مدرسه باید شناسنامه پزشکی او را مطالعه کنند و متناسب با شرایط او، مراقبتهای لازم را برای او در نظر بگیرند.»
قارونی میگوید: «متاسفانه اغلب ما صبر میکنیم بیمار شویم و آن وقت درمانش کنیم، اما برای پیشگیری نیرو و ارادهای خرج نمیکنیم. از آنجا که در کشور ما علمی کاری انجام نمیشود، کسی به این موضوع شناسنامه پزشکی که اهمیت بسیار زیادی دارد، توجه ندارد.»
عامل سکته قلبی را بشناسید
دکتر قارونی میگوید: در میان انواع چربی خون، کلسترول از همه بدتر است. چراکه پایین آوردن کلسترول دشوارتر است و بالا بودن آن میتواند با رسوب در رگها، آنها را تنگ کند و خطر سکته قلبی را افزایش دهد». او میگوید: «کلسترول، ارثی است و در بسیاری از موارد، فرد علیرغم مصرف داروهای ضدچربی خون، باز هم کلسترول بالایی دارد.»
به گفته این متخصص قلب، «از میان چربیهای خون، تریگلیسیرید قابل کنترلتر است. تریگلیسیرید، نوعی چربی است که از مواد کربوهیدراتی ایجاد میشود؛ یعنی از قند و نشاسته، نان، برنج، عسل، خرما، خربزه شیرین و انگور شیرین و امثال اینها و معمولاً با یک رژیم خیلی ساده میتوان آن را پایین آورد. اما کلسترول را خیلی سخت میتوان پایین آورد و کلسترول بالا یکی از عوامل مهم خطر سکته قلبی است.»
قارونی میگوید: «کودکان امروز مثل دوران کودکی ما نیستند که یک لاستیک دوچرخه را در خیابان میچرخاندیم و تحرک زیادی داشتیم. حالا همه موبایل و تبلت دارند و مدام نشستهاند و مشغول بازی و خوردن تنقلاتاد. برای همین است که اکثر کودکان ایرانی چاق یا دچار اضافهوزن هستند. و این بیماری در کودکی خود را نشان نمیدهد؛ در ۳۰ یا ۳۵ سالگی باعث میشود فردی که مملکت برایش هزینه کرده و خبرنگار خوب، مهندس خوب، نقاش خوب یا مکانیک خوب شده، با یک سکته زیر خاک برود و پروندهاش برای همیشه بسته شود.»
این متخصص قلب روی پیشگیری از بیماریها به جای درمان تاکید میکند: «ما در همه بیماریها، از جمله چربی خون باید بیشتر روی پیشگیری کار کنیم. نه اینکه مبتلا شویم و بعد بخواهیم درمانش کنیم. درمان میلیونها تومان هزینه دارد و تازه آدم، دیگر آدم سابق نمیشود و همیشه بیمار خواهد ماند با یک کیسه دارو.»
یک توصیه خیلی مهم برای پیشگیری
چربی خون بالا هیچ نشانهای ندارد. فقط باید توجه داشته باشید که از چه خانوادهای هستید. این را دکتر قارونی میگوید و تاکید میکند: «اگر از خانوادهای هستید که پدربزرگتان سکته کرده، مادربزرگتان دیابت دارد و اعضای خانوادهتان چاق هستند، باید حداقل سالی یک بار آزمایش خون بدهید و کلسترول، تریگلیسیرید، LDL و HDL را اندازهگیری کنید.»
به گفته این متخصص قلب، «حتی افرادی که سابقه خانوادگی ندارند هم باید بر اساس سن و عوامل خطر، بهطور دورهای وضعیت چربی خون خود را بررسی کنند اما افراد دارای سابقه خانوادگی، اضافهوزن، دیابت یا فشار خون بالا معمولا به بررسیهای منظمتری نیاز دارند.»
