به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، نهم ربیعالاول، فرصت بازاندیشی در نسبت ما با امام عصر (عج)است؛ روزی برای تجدید بیعتی آگاهانه که از معرفت و محبت آغاز میشود، در اطاعت و مسئولیتپذیری امتداد مییابد و با فرهنگ عاشورا، به زمینهسازی برای ظهور گره میخورد.
اشاره؛
ایام آغازین ربیعالاول، برای شیعیان با دو رخداد بزرگ و درهمتنیده همراه است: شهادت امام حسن عسکری علیهالسلام، که دلهای مؤمنان را در سوگ یازدهمین امام شیعه عزادار میکند، و آغاز امامت حضرت صاحبالزمان عج، که افق مسئولیت شیعه در عصر غیبت را پیش چشم میآورد. ازاینرو، نهم ربیعالاول که در فرهنگ عمومی شیعه به «عید بیعت» شهرت یافته،میتواند فرصتی برای بازنگری در عهد، شناخت و وظایف ما در برابر امام زنده و حاضر باشد.
بنابر روایت حوزه، این مناسبت، پرسشهایی مهم را پیش روی منتظران قرار میدهد که برای واکاوی این پرسشها، با حجتالاسلاموالمسلمین محمدرضا نصوری، کارشناس مهدویت، گفتوگو کردهایم.حاصل این مصاحبه، بازخوانیِ مسئولیت منتظران در تجدید عهد با امام عصر (عج) است که به مخاطبان گرامی تقدیم میگردد.
سوالات گفتگو در سه محور:
۱. چیستی عید بیعت
۲. بیعت در عصر غیبت
۳. نسبت عاشورا و مهدویت
* نهم ربیعالاول؛ عید یا روز تجدید بیعت؟
در رابطه با واژه عید، سند معتبر و روشنی نداریم که نهم ربیعالاول را بهعنوان «عید» بدانیم یا برای آن مناسبت ویژهای در نظر بگیریم. آنچه اهمیت دارد، هشتم ربیعالاول، سالروز شهادت امام حسن عسکری علیهالسلام است.
در میان شیعیان مرسوم بوده است که در روز شهادت هر امام، ضمن عرض تسلیت به امام پس از ایشان، با امام جدید خود نیز تجدید بیعت میکردند. این سنت، در سیره شیعیان نسبت به ائمه اطهار علیهمالسلام جایگاهی شناختهشده داشته است.
امروز نیز امام حیّ و حاضر ما، حضرت ولیعصر عجلاللهتعالیفرجهالشریف هستند. ازاینرو، شایسته است در این ایام با حضرتش تجدید بیعت کنیم؛ عهد خود را از سال گذشته تا امروز بررسی کنیم، میزان وفاداریمان به آن را بسنجیم و پیمانی تازه ببندیم تا انشاءالله بتوانیم در مسیر زمینهسازی ظهور و اثرگذاری در امر فرج حضرت حجت علیهالسلام، انسانی مؤثر باشیم.
*آغاز امامت حضرت حجت؛ نهم ربیع، فرصت بازخوانی پیمان
در پاسخ به این پرسش مبنی بر اینکه آیا نهم ربیعالاول بهعنوان عید آغاز امامت شناخته میشود، باید گفت: بله؛ از این جهت که هشتم ربیعالاول، سالروز شهادت امام حسن عسکری علیهالسلام است، نمیتوان آن روز را زمان جشن و بیعت با امام دانست؛ بلکه وظیفه ما در آن روز، عرض تسلیت به محضر حضرت ولیعصر عجلاللهتعالیفرجهالشریف است.
نهم ربیعالاول، بهدلیل آغاز امامت حضرت حجت علیهالسلام، روز تجدید بیعت با امام زمان عجلاللهتعالیفرجهالشریف بهشمار میآید. اهمیت این بیعت اقتضا میکند که در این روز، عهدی تازه با امام خویش ببندیم و از خداوند بخواهیم ما را در مسیر وفاداری به این پیمان و اثرگذاری در امر فرج حضرت، موفق بدارد.
* بیعت با امام؛ تعهدی برخاسته از شناخت و ولایتپذیری
تفاوت میان عهد، ولایتپذیری و انتظار، در کارکرد و جایگاه هر یک است. بیعت، قطعاً دارای مفاد و تعهدات مشخصی است و انسان باید نسبت به آن مفاد، خود را ملتزم بداند. وقتی از بیعت سخن میگوییم، ابتدا باید ببینیم انتظار امام زمان عجلاللهتعالیفرجهالشریف از ما چیست؛ سپس بر اساس آن، عهد و پیمانی ببندیم و متعهد شویم که بر این بیعت باقی بمانیم. همه اینها، نشانه ولایتپذیری انسان است.
ولایتپذیری یعنی انسان، مسیر زندگی، رفتار، اندیشه و تصمیمهای خود را بر مدار خواست و رضایت امام خویش تنظیم کند. اما از آنجا که در دوران غیبت به سر میبریم، وظیفه ما انتظار است. انتظار نیز سکون، انفعال و نظارهگری نیست؛ بلکه عمل، جهاد، آمادگی و تلاش برای یاری امام است.
* دعای عهد؛ پیوندی روزانه میان منتظر و امام
انتظارات امام زمان عجلاللهتعالیفرجهالشریف از منتظران، در دعای عهد مورد اشاره قرار گرفته است. امام صادق علیهالسلام سفارش فرمودهاند که انسان هر صبح با امام زمان خود تجدید عهد کند:
«اللَّهُمَّ إِنِّی أُجَدِّدُ لَهُ فِی صَبِیحَهِ یَوْمِی هَذَا عَهْداً وَعَقْداً وَبَیْعَهً».
«عهد» به معنای پیمان بستن است؛ «عقد» یعنی انسان خود را با امام خویش گره بزند؛ و «بیعت» به این معناست که پای این پیمان بایستد و آن را امضا و تأیید کند.
یکی از مهمترین درخواستها در دعای عهد، این عبارت است: «اللَّهُمَّ اجْعَلْنِی مِنْ أَنْصَارِهِ وَأَعْوَانِهِ». یعنی از خداوند میخواهیم که ما را از یاران و کمککنندگان امام قرار دهد. انسان باید تلاش کند به جایگاه یاری امام برسد؛ ازاینرو، لازم است ویژگیهای یاران حضرت را بشناسد و بر اساس آن ویژگیها، رفتار، تربیت، سبک زندگی، تفکر و اندیشه خود را سامان دهد.
«اَعوان» نیز به معنای کمککنندگان و پشتیبانان است؛ بنابراین، منتظر حقیقی باید خود را بهگونهای بسازد که بتواند در عمل، معاون و پشتیبان امام زمان خویش باشد.
* یاران امام چگونه ساخته میشوند؟
این مسیر، نیازمند کادرسازی، شبکهسازی و تربیت انسانهای توانمند است و منتظر حقیقی باید در پی تحقق این امور باشد. همچنین باید «الذّابّین عنه» باشد؛ یعنی در برابر شبهات، از امام و آرمانهای ایشان دفاع کند. «وَالمُحامینَ عَنه» نیز به معنای حمایت و پاسداری از امام است؛ حمایتی که میتواند با جان، مال، وقت و توان انسان صورت گیرد.
همانگونه که برای امام شهید هزینه میکنیم، وقت میگذاریم و از امکانات خود در راه او میگذریم، باید نسبت به امام حیّ و حاضر نیز چنین احساس مسئولیتی داشته باشیم. این حمایت، هم در جهاد با نفس و کنترل نفسانیات و پرهیز از گناه معنا پیدا میکند و هم در صرف مال، توان، زمان و ظرفیتهای اجتماعی در مسیر اهداف امام.
در دعای عهد، از خداوند میخواهیم که ما را از «السّابقینَ إلی إرادته» قرار دهد؛ یعنی اهل سکون و توقف نباشیم، بلکه در تحقق اراده و اهداف امام، پیشقدم و پیشتاز باشیم. این پیشتازی باید بر اساس نگاه آرمانی و تمدنی به مسئله ظهور شکل بگیرد. تا زمینههای تحقق تمدن نوین اسلامی فراهم نشود، ظهور به معنای کامل خود تحقق نخواهد یافت.
بر این اساس، انسان باید رفتار و سبک زندگی خود را با آرمانهای امام زمان عجلاللهتعالیفرجهالشریف هماهنگ کند؛ آرمانهایی همچون حاکمیت توحید در جامعه، گسترش معنویت و تحقق عدالت. دوران غیبت، میدان تمرین و زمینهسازی برای این اهداف است. از همه مهمتر، منتظر باید به مرتبه «وَالمُستَشهَدینَ بَینَ یَدَیه» برسد؛ یعنی آمادگی داشته باشد که در رکاب امام، همه هستی خود را تقدیم کند.
* پیمانهای منتظرانه؛ از معرفت و محبت تا رفتار
شرح مهمترین پیمان تا که در سه ساحت قابل بیان است:
نخست، عهد معرفتی؛ یعنی انسان از نظر شناخت، دانش و معرفت نسبت به امام و اهداف ایشان رشد کند.
دوم، عهد رفتاری؛ یعنی رفتار و سبک زندگی خود را بهگونهای تنظیم کند که مورد رضایت امام باشد. سوم، عهد عاطفی؛ یعنی محبت، اشتیاق به امام زمان و شوق ظهور را در وجود خود تقویت کند.
باید برای این عهد معرفتی و عاطفی برنامه داشت؛ زیباییهای شخصیت امام، اهداف بلند ایشان و برکات حاکمیت آن حضرت را در جامعه تبیین کرد، تا دلها نسبت به امام زمان عجلاللهتعالیفرجهالشریف مشتاق شود و انسانها با معرفت و محبت، به سوی ایشان حرکت کنند.
و یکی دیگر، «عهد اطاعت» است؛ یعنی انسان خود را در شمار «الممتثلین لأوامره» قرار دهد و اطاعتپذیری را تمرین کند. راه این تمرین، در دوران غیبت، اطاعت از عالمان دین و ولیّ فقیه است تا انسان برای اطاعت از امام زمان عجلاللهتعالیفرجهالشریف، که مأمور به تحول جهانی است، آماده شود. چنانکه قرآن کریم میفرماید:
«هُوَ الَّذِی أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدَی وَدِینِ الْحَقِّ لِیُظْهِرَهُ عَلَی الدِّینِ کُلِّهِ».
*از کربلا تا امروز؛ معیار حسینیبودن در زمانه
در پاسخ به این پرسش که آیا میتوان حسینی بود، ولی مهدوی نبود، باید گفت: قرآن کریم میفرماید: «یَوْمَ نَدْعُو کُلَّ أُنَاسٍ بِإِمَامِهِمْ»؛ روز قیامت، هر گروهی با امام زمان خویش محشور میشوند. ما در عصر امامت حضرت ولیعصر عجلاللهتعالیفرجهالشریف زندگی میکنیم؛ بنابراین، زندگی ما باید مهدوی و منتظرانه باشد.
البته باید از فرهنگ و سیره همه امامان، از دوران علوی، حسنی، حسینی و رضوی علیهمالسلام، درس بگیریم؛ اما نمیتوان تنها به این ادعا اکتفا کرد که اگر در کربلا بودیم، مانند زهیر عمل میکردیم. معیار حقیقی، رفتار ما در برابر امام زمان خویش است.
امروز صرف لعن دشمنان اهلبیت علیهمالسلام کافی نیست؛ باید دید در برابر جریانهای ظلم و استکبارِ زمانه، تا چه اندازه در مسیر امام حسین علیهالسلام و یاران ایشان حرکت میکنیم و نسبت خود را با امام عصر عجلاللهتعالیفرجهالشریف چگونه تعریف کردهایم. ازاینرو، باید از جریان واقعی عاشورا و نهضت امام حسین علیهالسلام درس بگیریم.
*از فرهنگ سرخ عاشورا تا فرهنگ سبز انتظار؛ زمینهسازی برای قیام مهدوی
میان امام حسین علیهالسلام و امام زمان علیهالسلام پیوندی عمیق و ویژه وجود دارد. در نقلها آمده است که حضرت هنگام ظهور، پس از حرکت از مکه و ورود به مدینه، به سوی کوفه حرکت میکنند و راه جدّ خویش، اباعبدالله الحسین علیهالسلام، را ادامه میدهند. شعار یاران حضرت نیز «یالثارات الحسین» خواهد بود.
این مسئله، نشاندهنده پیوند عمیق نهضت عاشورا با قیام جهانی امام زمان عجلاللهتعالیفرجهالشریف است. اگر ما بتوانیم با فرهنگ سرخ عاشورا، در دوران غیبت اهل قیام، مقاومت و اصلاح باشیم و با فرهنگ سبز انتظار، چشمبهراه و زمینهساز ظهور امام زمان خود باشیم، میتوانیم جامعه را در مسیر اصلاح و عمل به فرامین اهلبیت علیهمالسلام قرار دهیم.
