به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، کتاب «النجات» یکی از آثار مهم ابنسینا در بیان مبانی فلسفه مشاء به شمار میرود. این کتاب در مقایسه با «الإشارات والتنبیهات»، ساختاری روشنتر و کمتر رمزگونه دارد و در قیاس با «الشفاء»، از گستردگی و تفصیل کمتری برخوردار است. ابنسینا النجات را برای کسانی تدوین کرده است که میخواهند از سطح مباحث عمومی و جدالهای متکلمان فراتر رفته و با اصول و معارف بنیادین حکمت آشنا شوند. ازاینرو، کتاب حاضر را میتوان متنی فشرده، آموزشی و در عین حال بنیادین برای شناخت دستگاه فلسفی ابنسینا دانست.
بنابر روایت ایکنا، جلد حاضر بهطور اختصاصی به مبحث «نفس» اختصاص دارد؛ مبحثی که از مهمترین بخشهای فلسفه طبیعی ابنسینا و یکی از پایههای اصلی انسانشناسی فلسفی اوست. متن این بخش به لحاظ موضوعی در ۵۵ بند تنظیم شده و هر بند به ترتیب شامل متن عربی، ترجمه فارسی و شرح است. این شیوه ارائه، امکان مطالعه همزمان متن اصلی و فهم دقیق مفاهیم فلسفی آن را برای خواننده فراهم میکند.
ابنسینا در این کتاب بحث خود را از چگونگی خلقت نفس و اقسام آن آغاز میکند و سپس به بررسی قوای مختلف نفس میپردازد. از جمله مباحث مطرحشده میتوان به قوای نفس نباتی و حیوانی، قوای مدرکه، حس بینایی، شنوایی، بویایی، چشایی و لامسه اشاره کرد. همچنین، موضوعاتی مانند حواس باطنی، خیال، وهم، حافظه و قوه ناطقه نیز در ادامه بررسی شدهاند.
بخش دیگری از کتاب به تحلیل رابطه نفس و بدن اختصاص دارد. ابنسینا در این قسمت، دیدگاههایی مانند جزئی یا مادی بودن مدرک را نقد میکند و با استدلالهای مختلف میکوشد نشان دهد که نفس را نمیتوان صرفاً به بدن یا یکی از اجزای مادی آن فروکاست. بحث درباره تجرد نفس، دلایل وجود نفس، نسبت نفس با جسم و تمایز میان قوای نفسانی، از محورهای مهم این بخش است.
در ادامه، مباحثی درباره حدوث نفس، بقای آن پس از مرگ، عدم فساد نفس بهطور مطلق و بطلان تناسخ مطرح میشود. ابنسینا همچنین با ارائه برهانهای گوناگون، از جمله برهانهای مربوط به تجرد و استقلال نفس، جایگاه نفس ناطقه انسانی را در نظام فلسفی خود تبیین میکند. از مهمترین مباحث پایانی کتاب میتوان به برهانهای پنجگانه و نیز استدلال بر وجود عقل فعال از حالات نفس ناطقه اشاره کرد.
این اثر به ترجمه و شرح جواد صوفی در نخستین چاپ خود که از سوی انتشارات مولی به بازار کتاب عرضه شده به قیمت ۷٬۹۰۰٬۰۰۰ ریال و در ۱۵۶ صفحه قرار دارد.
