خبرگزاری مهر، گروه استانها: توسعه اقتصادی و صنعتی بدون نیروی انسانی ماهر امکانپذیر نیست؛ مسئلهای که در سالهای اخیر بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته و دانشگاههای مهارتی را به یکی از ارکان مهم نظام آموزش عالی تبدیل کرده است.
در این میان، دانشگاه ملی مهارت به عنوان متولی اصلی آموزش عالی مهارتی، مأموریت خود را بر تربیت تکنسین و مهندس حرفهای و نزدیک کردن فضای آموزش به نیاز واقعی بازار کار متمرکز کرده است؛ مسیری که در استان فارس نیز با توسعه زیرساختها و تقویت ارتباط با صنعت دنبال میشود.
محمود صادق پور، رئیس دانشگاه ملی مهارت فارس در گفتگو با خبرنگار مهر، با تأکید بر ضرورت توجه جدیتر به مهارتآموزی، از نقش این دانشگاه در تربیت نیروی انسانی مورد نیاز صنعت، برنامههای توسعهای و ضرورت تقویت زیرساختهای آموزش مهارتی در استان سخن گفت.
*چرا مهارتآموزی امروز باید به یکی از اولویتهای اصلی کشور تبدیل شود؟
یکی از ارکان مهم توسعه هر کشور، برخورداری از نیروی انسانی ماهر است. تجربه کشورهای پیشرفته نشان میدهد که توجه جدی به نیروی انسانی فنی و اجرایی و آموزشهای مهارتی، یکی از عوامل مهم توسعه صنعتی آنها بوده است.
این کشورها پس از جنگ جهانی دوم با ویرانی گسترده و بحرانهای شدید اقتصادی مواجه شدند، اما با تکیه بر سرمایه انسانی، آموزشهای فنی و حرفهای، پیوند میان آموزش و صنعت، مدیریت کارآمد و توسعه فناوری توانستند در چند دهه به قدرتهای بزرگ صنعتی و اقتصادی تبدیل شوند.
بنابراین باید به این موضوع توجه داشته باشیم که توسعه فقط با تربیت نیروی دانشگاهی نظری اتفاق نمیافتد. اقتصاد به افرادی نیاز دارد که علاوه بر دانش، توانایی انجام کار عملی داشته باشند.
*یکی از مشکلات بازار کار، فاصله میان آموزش دانشگاهی و نیاز صنعت است؛ دانشگاه ملی مهارت چگونه این فاصله را کاهش میدهد؟
بسیاری از صنایع عنوان میکنند که برخی دانشآموختگان دانشگاههای مطرح کشور، با وجود برخورداری از اطلاعات آکادمیک مناسب، هنگام ورود به محیط کار توانایی انجام فعالیت عملی را ندارند و حتی با تجهیزات صنعتی آشنایی کافی ندارند.
این موضوع نشان میدهد که آموزش نظری به تنهایی کافی نیست. دانشجو باید در کنار دانش تخصصی، مهارت انجام کار را نیز فرا بگیرد.
رسالت دانشگاه ملی مهارت دقیقاً در همین نقطه تعریف میشود. حدود ۷۰ درصد آموزشهای این دانشگاه عملی است و دانشجویان بخش قابل توجهی از فرآیند یادگیری را در محیطهای کارگاهی و آزمایشگاهی تجربه میکنند.
بیش از ۸۰ درصد دانشجویان نیز از رشتههای فنیوحرفهای و کاردانش وارد دانشگاه میشوند و آموزشهای مقدماتی مهارتی را در هنرستانها فرا گرفتهاند. به این ترتیب، مسیر آموزش از هنرستان تا دانشگاه میتواند به صورت هدفمند ادامه پیدا کند.
* ارتباط استادان با صنعت چه نقشی در کیفیت آموزشهای مهارتی دارد؟
آموزش مهارتی زمانی میتواند اثربخش باشد که از نیاز واقعی صنعت فاصله نداشته باشد. یکی از نقاط قوت دانشگاه ملی مهارت این است که بسیاری از استادان آن سابقه فعالیت در صنعت دارند و برخی نیز همزمان در صنایع مشغول به کار هستند.
این مسئله باعث میشود استاد با نیازهای واقعی واحدهای تولیدی و مهارتهایی که در محیط کار مورد نیاز است، آشنایی داشته باشد و این تجربه را به دانشجویان منتقل کند.
هدف این است که دانشجو پس از فارغالتحصیلی صرفاً صاحب یک مدرک نباشد، بلکه توانایی انجام یک کار تخصصی را داشته باشد.
* آموزش مهارتی چه نقشی در حل مسئله اشتغال دارد؟
مسئله اشتغال سالهاست یکی از دغدغههای اصلی کشور است و برای حل آن باید به ریشه موضوع توجه کرد. یکی از پایههای اشتغال پایدار، برخورداری فرد از مهارت است.
جوانی که یک حرفه را به خوبی آموخته باشد، الزاماً منتظر استخدام شدن نمیماند؛ میتواند وارد صنعت شود، به صورت مستقل فعالیت کند یا حتی با راهاندازی یک کارگاه کوچک برای خود و دیگران اشتغال ایجاد کند.
از سوی دیگر، اشتغال فقط یک مسئله اقتصادی نیست. وقتی جوانان شغل و درآمد داشته باشند، امکان تشکیل خانواده افزایش پیدا میکند و بسیاری از آسیبهای اجتماعی نیز کاهش مییابد.
بنابراین سرمایهگذاری روی مهارتآموزی در حقیقت سرمایهگذاری روی اشتغال، تولید و آینده اجتماعی کشور است.
*در استان فارس برای تقویت این ظرفیت چه اقداماتی انجام شده است؟
دانشگاه ملی مهارت فارس از ظرفیتهای مناسبی در حوزه کارگاهی، آزمایشگاهی، آموزشی، رفاهی و خوابگاهی برخوردار است، اما برای پاسخگویی به نیازهای آینده استان نباید به امکانات موجود بسنده کرد.
با همکاری سازمان مرکزی دانشگاه و حمایت سازمان مدیریت و برنامهریزی فارس، تکمیل ساختمان نیمهکاره دانشکده دخترانه شیراز که سالها باقی مانده بود، از سر گرفته شد. پیمانکار این مرکز نیز انتخاب شده و عملیات اجرایی آن در حال انجام است.
این مجموعه شامل دانشکده، خوابگاه، کارگاه و آزمایشگاه خواهد بود و با تکمیل آن، دانشجویان دختر دانشگاه ملی مهارت در نقاط مختلف شیراز امکان استقرار در یک پردیس متمرکز را خواهند داشت.
در کنار این موضوع، حمایتهای دیگری نیز از دانشگاه صورت گرفته است. معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور پنج میلیارد تومان به دانشگاه ملی مهارت فارس اختصاص داده و خیران استان نیز تأمین اعتبار پنج پروژه دانشگاه را بر عهده گرفتهاند.
برخی نمایندگان استان نیز بخشی از اعتبارات در اختیار خود را برای تقویت دانشگاه اختصاص دادهاند که این حمایتها میتواند در توسعه زیرساختهای آموزش مهارتی مؤثر باشد.
* با توجه به برنامه هفتم پیشرفت، آینده آموزش مهارتی در استان را چگونه ارزیابی میکنید؟
بر اساس برنامه هفتم پیشرفت کشور، هدفگذاری شده است ۴۰ درصد دانشجویان در دانشگاههای مهارتی تحصیل کنند. دانشگاه ملی مهارت به عنوان بزرگترین و تنها متولی دولتی آموزش عالی مهارتی کشور، نقش مهمی در تحقق این هدف دارد.
برای رسیدن به این هدف، باید از امروز برای توسعه زیرساختها برنامهریزی کنیم. افزایش ظرفیت کارگاهی، آزمایشگاهی، کلاسی و خوابگاهی ضروری است و اگر این توسعه متناسب با نیاز آینده انجام نشود، نمیتوان انتظار داشت اهداف آموزش مهارتی به طور کامل محقق شود.
در فارس نیز باید به دانشگاه ملی مهارت به عنوان یک ظرفیت بزرگ برای توسعه استان نگاه شود. بخش قابل توجهی از زیرساختهای آموزشی و کارگاهی این مجموعه با هزینه بیتالمال ایجاد شده و اکنون باید از این ظرفیت برای تربیت نیروی انسانی مورد نیاز اقتصاد استان استفاده بیشتری شود.
*در نهایت چه نگاهی باید نسبت به دانشگاه ملی مهارت و آموزشهای مهارتی شکل بگیرد؟
رسالت دانشگاه ملی مهارت، تأمین ابزار تولید یعنی نیروی کار ماهر است. اگر میخواهیم بهرهوری تولید افزایش پیدا کند، باید نیروی انسانی متناسب با نیاز واحدهای تولیدی داشته باشیم.
بنابراین اختصاص اعتبار به این دانشگاه نباید هزینهکرد تلقی شود، بلکه سرمایهگذاری است؛ سرمایهگذاری که بازدهی آن در قالب اشتغال، افزایش بهرهوری، تقویت تولید و کاهش آسیبهای اجتماعی نمایان خواهد شد.
باید نگاه جامعه نیز به مهارت تغییر کند. فردی که مهارت فنی و حرفهای دارد، نباید خود را در جایگاه پایینتری نسبت به فردی که صرفاً تحصیلات دانشگاهی نظری دارد ببیند. توسعه زمانی اتفاق میافتد که دانش و مهارت در کنار یکدیگر قرار بگیرند و آموزش بتواند مستقیماً به نیازهای واقعی جامعه و اقتصاد پاسخ دهد.
