فیلم سینمایی «پروژه هیل مری» تا چه حد از نظر علمی دقیق است؟

فیلم سینمایی «پروژه هیل مری» یکی از مورد انتظارترین آثار علمی‌تخیلی چند سال اخیر محسوب می‌شود که در تاریخ ۱۸ اسفند ۱۴۰۴ اکران شد؛ یعنی همان روزهایی که دسترسی به اینترنت در سرتاسر کشور امکان‌پذیر نبود. به همین دلیل، آن زمان نتوانستیم این اثر سینمایی را معرفی و به بررسی علمی آن بپردازیم. اکنون پس از گذشت بیش از سه ماه، نسخه دیجیتال پروژه هیل مری روی سرویس استریم آمازون منتشر شده است و علاقه‌مندان می‌توانند آن را تماشا کنند.

رمان پروژه هیل مری (Project Hail Mary) اثری درخشان و پرفروش در ژانر علمی‌تخیلی سخت است که در سال ۲۰۲۱ به قلم اندی ویر، همان نویسنده محبوب کتاب معروف «مریخی»، خلق شد. داستان این کتاب درباره معلم علوم دبیرستانی به نام رایلند گریس است که ناگهان خود را تک‌و‌تنها در یک فضاپیما، بدون هیچ خاطره‌ای از هویتش و در محاصره اجساد همسفرانش می‌یابد. او خیلی زود می‌فهمد که نه تنها به مأموریتی فضایی فرستاده شده، بلکه تنها امید بشر برای نجات زمین از فاجعه زیست‌محیطی و انقراض مطلق است.

اقتباس سینمایی پروژه هیل مری در مارس ۲۰۲۶ با بازی رایان گاسلینگ روی پرده سینماها آمد تا این ماجراجویی جذاب فضایی را به تصویر بکشد. اگر از طرفداران فیلم سینمایی «مریخی» با نقش‌آفرینی مت دیمون باشید، به احتمال زیاد از پروژه هیل مری نیز لذت خواهید برد. داستان این اثر، با ورود به حوزه‌های پیچیده‌ای چون اخترزیست‌شناسی، فیزیک نسبیت، مکانیک مداری و بیوشیمی، تلاش می‌کند تصویری ملموس و مستدل از علم واقعی ارائه دهد.

اندی ویر که به وسواس شدید در محاسبات دقیق فیزیکی و شیمیایی شهرت دارد، در آخرین کتاب خود و اقتباس سینمایی آن، مفاهیمی چون رفتار موجودات میکروسکوپی فضایی (آستروفاژها)، قوانین حاکم بر گرانش مصنوعی، سفر با سرعت‌های نزدیک به نور و حتی زبان‌شناسی فضایی را با جزئیاتی شگفت‌انگیز طراحی کرده است. در واقع، در این اثر «دانش و رویکرد علمی»، خود به عنوان قهرمان اصلی داستان ایفای نقش می‌کند.

اما انتقال فرمول‌های دقیق ریاضی و فیزیک از روی کاغذ کتاب به دنیای تصویر و جذابیت‌های بصری هالیوود، همواره چالش‌های خاص خود را دارد. در این مقاله، قصد داریم با نگاه دقیق به جزئیات علمی فیلم سینمایی پروژه هیل مری، مرز میان حقیقت علمی و تخیل سینمایی را کاوش کنیم. بررسی خواهیم کرد که سازندگان فیلم تا چه حد به وسواس علمی اندی ویر وفادار مانده‌اند، در کدام بخش‌ها تحسین دانشمندان را برانگیخته‌اند و در کدام صحنه‌ها، قوانین سخت فیزیک را کمی به نفع هیجان سینمایی تحریف کرده‌اند.

پیش از پرداختن به خود فیلم، بد نیست که با ژانر علمی‌تخیلی و انواع آن و تفاوت‌ها و ویژگی‌های هر زیرشاخه آشنا شوید تا به درک بهتری از ماهیت پروژه هیل مری دست پیدا کنید.

داستان‌های علمی‌تخیلی یکدست نیستند. در واقع، این ژانر به دو زیرشاخه اصلی تقسیم می‌شود: علمی‌تخیلی سخت و علمی‌تخیلی گمانه‌زن یا نرم و در بیشتر موارد، مرز میان این دو کاملاً مشخص است.

علمی‌تخیلی سخت بر دقت علمی و منطق تکیه دارد. ممکن است فناوری‌ها و دستاوردهایی را به تصویر بکشد که هنوز در اختیار بشر نیستند، اما همگی با دانسته‌های کنونی ما از قوانین جهان سازگارند و از نظر علمی امکان‌پذیر به نظر می‌رسند. در مقابل، علمی‌تخیلی گمانه‌زن برای روایت داستان‌های هیجان‌انگیز و خیال‌انگیز، با آزادی بیشتری با قوانین شناخته‌شده جهان برخورد می‌کند. این دو شاخه معمولاً دو ستون مجزا هستند که به‌ندرت با یکدیگر تلاقی پیدا می‌کنند.