سقوط سنگین و ناگهانی بازار ارز دیجیتال در اکتبر ۲۰۲۵ که به «جمعه سیاه» معروف شد، هنوز از یاد معاملهگران نرفته است. در آن روزهای دلهرهآور، ریزش شدید قیمت بیت کوین بیش از ۱۹ میلیارد دلار از موقعیتهای معاملاتی اهرمدار بازار را به طور کامل نابود کرد. اکنون، محرک اصلی آن بحران تاریخی دوباره فعال شده و سایه تهدید بزرگی را بر سر مایکرواستراتژی و کل بازار افکنده است.
به گزارش بیاین کریپتو (BeInCrypto)، موسسه شاخصساز مطرح جهانی یعنی MSCI، بار دیگر فرآیند نظرسنجی و بازنگری در قوانین خود را آغاز کرده است؛ تصمیمی که میتواند بزرگترین هولدر شرکتی بیت کوین را از شاخصهای معتبر جهانی حذف کند. در این مقاله تفصیلی، جزئیات این طرح جدید، مکانیزم ضربه احتمالی آن به قیمت بیت کوین و جدول زمانی این رویداد سرنوشتساز را بررسی میکنیم تا از غافلگیریهای احتمالی بازار جانمانید.
ماجرای سقوط تاریخی جمعه سیاه چه بود؟
ترس اولیه در ۱۰ اکتبر ۲۰۲۵ بازار را فرا گرفت. در آن زمان، موسسه MSCI پیشنهاد داد شرکتهایی که بیش از ۵۰ درصد از کل داراییهای خود را به داراییهای دیجیتال اختصاص دادهاند، به جای شرکتهای عملیاتی، مشابه صندوقهای سرمایهگذاری در نظر گرفته شوند.
مایکرواستراتژی (MicroStrategy) دقیقاً در مرکز این هدفگیری قرار داشت. برآوردهای اولیه نشان میداد که خروج سرمایه غیرفعال از صندوقهای دنبالکننده شاخص MSCI برای این شرکت به تنهایی به ۲.۸ میلیارد دلار میرسد. در صورت همراهی سایر ارائهدهندگان شاخص، تحلیلگران حجم فروش ناشی از این تصمیم را تا ۸.۸ میلیارد دلار پیشبینی میکردند.
همزمانی این پیشنهاد با لیکویید شدن حدود ۱۹ میلیارد دلار موقعیت اهرمدار در بازار، بحران را تشدید کرد؛ به طوری که بیت کوین در کمتر از یک ماه، از سقف ۱۲۶,۰۰۰ دلاری خود بیش از ۱۵,۰۰۰ دلار سقوط کرد.
هرچند تعرفههای پیشنهادی ترامپ علیه چین و اهرمهای بیشازحد معاملات، جرقه اولیه ریزش را زدند، اما پیشنهاد شاخصسازی MSCI به عنوان مانعی ساختاری عمل کرد که جلوی بازیابی سریع بازار را گرفت. با این حال، مخالفتهای شدید فعالان صنعت و دفاع جانانه مایکرواستراتژی مبنی بر داشتن کسبوکار نرمافزاری فعال، باعث عقبنشینی موقت MSCI در ژانویه ۲۰۲۶ شد.
فرمول جدید MSCI چطور کار میکند؟
تهدید حذف مایکرواستراتژی اینبار در لباسی جدید و با فرمولی متفاوت بازگشته است. در اوت ۲۰۲۶، موسسه MSCI نظرسنجی گستردهتری را درباره واجد شرایط بودن شرکتهای «غیرعملیاتی» برای حضور در شاخصهای جهانی خود آغاز کرد. این روش جدید کاملاً بر معیارهای سنجش کمی (Quantitative screens) استوار است.
در گام نخست، اگر داراییهای عملیاتی شرکتی کمتر از ۵۰ درصد کل داراییهای آن باشد، از آزمون اولیه رد میشود. پس از آن، ۵ نسبت مالی دیگر ارزیابی خواهند شد:
- شدت عملیاتی
- شدت هزینهها
- جریان نقدی
- میزان مواجهه با ارزش منصفانه داراییها
- وابستگی به ساختار سرمایه
رد شدن در ۴ مورد از این نسبتها، شرکت را کاملاً غیر واجد شرایط حضور در شاخص میکند. شبیهسازیهای انجامشده با دادههای مه ۲۰۲۶ نشان میدهند که با اجرای این قوانین، شرکت مایکرواستراتژی، شرکت ژاپنی متاپلنت (Metaplanet) و شرکت یلو کیک (Yellow Cake) که دارنده اورانیوم است، کاندیداهای اصلی حذف خواهند بود. البته برای شرکتهای فعلی عضو شاخص، قانون تسهیلکنندهای وجود دارد؛ آنها باید در دو دوره متوالی این آزمون را رد شوند تا حذف نهایی اعمال شود.
واکنش تند مایکرواستراتژی به تصمیم خبرساز MSCI
انتشار این خبر واکنشهای بسیاری را در پی داشت و بازار را در وضعیت آمادهباش قرار داد.
آدام لیوینگستون، تحلیلگر بازار، در پلتفرم ایکس این مسئله را بدین شکل توصیف کرد:
اماسسیآی (MSCI) در حال بررسی قانونی است که میتواند مایکرواستراتژی را از شاخصهای مهم جهانی حذف کند! من در اینجا به بررسی این طرح پیشنهادی، اتفاقی که در تلاش قبلی MSCI رخ داد، وزن واقعی MSTR (نماد مایکرواستراتژی) در شاخص، تخمین میزان فروش گسترده و پیامدهای احتمالی این حذف میپردازم.
حساب رسمی مایکرواستراتژی نیز موضع خود را با این بیانیه محکم اعلام کرد:
داراییهای دیجیتال، دارایی محسوب میشوند. ارائهدهندگان شاخصها باید بازارها را ارزیابی کنند، نه اینکه تصمیم بگیرند شرکتها مجاز به نگهداری چه داراییهایی هستند. پیشنهاد MSCI، این نهاد را با قانونگذاران، بازارها و مشتریان خودش در تضاد قرار میدهد. بیتکوین هیچ نیازی به MSCI ندارد؛ مایکرواستراتژی هم همینطور.
چرا این تصمیم قیمت بیت کوین را به طور مستقیم تهدید نمیکند؟
مایکرواستراتژی مدتی است استراتژی خود را از انباشت صرف، به مدیریت پویای نقدینگی و حتی فروش مقطعی بیت کوین جهت تامین ذخایر نقدی تغییر داده است. نکته بسیار مهمی که معاملهگران باید بدانند این است که فروش اجباری سهام مایکرواستراتژی توسط صندوقهای غیرفعال شاخصی، به این معنی نیست که این شرکت مجبور به فروش مستقیم بیت کوینهای خود خواهد شد.
با این حال، آسیب غیرمستقیم این تصمیم میتواند جدیتر باشد. فشار فروش روی سهام این شرکت، احتمالاً حباب قیمت سهام آن را نسبت به ارزش خالص داراییها (NAV) کاهش میدهد. کاهش این نسبت، کارایی فرآیند افزایش سرمایه برای خرید بیت کوینهای بیشتر را از بین میبرد و یکی از بزرگترین خریداران ساختاری بازار را تضعیف میکند.
در زمان نگارش این گزارش، بیت کوین در محدوده ۶۲,۹۱۳ دلار معامله میشود که حدود ۵۰ درصد پایینتر از اوج تاریخی ۱۲۶,۰۰۰ دلاری خود در اکتبر ۲۰۲۵ است.
جمعبندی
بسیاری از تحلیلگران معتقدند که بازار پتانسیل عبور از این چالش را دارد.
بریتیش هادل، تحلیلگر معروف، در این باره نوشت:
این اقدام MSCI یک فاد (ایجاد ترس و شک) کاملاً آشکار علیه مایکرواستراتژی است؛ آن هم دقیقاً در بهترین زمان ممکن برای آخرین لیکویید شدنهای بیت کوین و MSTR، پیش از آنکه نیمه دوم پامپ (رشد شدید) این چرخه از بازار آغاز شود.
تقویم پیشرو مسیر بازار را مشخص خواهد کرد: نظرسنجی MSCI در ۳۰ سپتامبر بسته میشود، نتایج در ۱۶ اکتبر اعلام خواهد شد و هرگونه تغییر احتمالی در بازنگری نوامبر ۲۰۲۶ اعمال میگردد. این رویداد ثابت میکند که قیمت بیت کوین چقدر عمیق با مدلهای خزانهداری شرکتهای بزرگ گره خورده است. سرمایهگذاران باید با احتیاط کامل رفتار کنند و سبد دارایی خود را بر اساس این تاریخهای کلیدی مدیریت نمایند.
