به گزارش خبرنگار فرهنگی تابناک، محمدرضا شفیعی، تهیه‌کننده سینما و تلویزیون و سردبیر مجموعه رسانه‌ای صبا، با اشاره به افت مخاطب صداوسیما در سال‌های اخیر، عملکرد پنج‌ساله این سازمان را نیازمند ارزیابی دقیق دانست و گفت: اگر مفهوم ملی بودن رسانه و مصادیق آن را به‌طور دقیق تعریف نکنیم، هر مدیری که بیاید ممکن است دوباره گرفتار همین اختلال شویم.

با نزدیک شدن به پایان دوره ریاست پیمان جبلی بر سازمان صداوسیما، بحث درباره عملکرد پنج‌ساله مدیریت فعلی رسانه ملی و احتمال تغییرات مدیریتی در این سازمان بیش از گذشته مطرح شده است. در این میان، یکی از موضوعات مهم، میزان موفقیت سیاست‌های تحولی این دوره و توانایی صداوسیما در جذب مخاطب به ویژه نسل جوان است.

محمدرضا شفیعی، تهیه‌کننده سینما و تلویزیون و سردبیر مجموعه رسانه‌ای صبا، در گفت‌وگو با خبرنگار فرهنگی تابناک، با تأکید بر ضرورت ارزیابی عملکرد پنج‌ساله سازمان صداوسیما، معتقد است این ارزیابی باید فارغ از نگاه‌های سیاسی انجام شود. او همچنین درباره وضعیت مخاطب، عملکرد تیم مدیریتی فعلی، در سیاست‌گذاری محتوایی، وضعیت تولیدات تلویزیونی و ویژگی‌هایی که مدیر آینده صداوسیما باید داشته باشد، سخن گفت. 

افت مخاطب؛ نشانه اختلال در حکمرانی رسانه‌ای

شفیعی در ابتدای این گفت‌وگو درباره عملکرد پنج‌ساله مدیریت فعلی صداوسیما گفت: آنچه امروز در صداوسیما با آن مواجهیم صرفاً افت مخاطب یا ضعف چند برنامه نیست؛ نشانه‌های روشن از یک اختلال بزرگ در حکمرانی رسانه‌ای را شاهدیم. اختلالی که طی سال‌های اخیر یک رسانه ملی راهبردی را از جایگاه مرجع افکار عمومی به سطح بازیگری کم‌اثر و پرهزینه و گاه پرریسک تنزل داده است.

او افزود: سازمان صداوسیما در این دوره با شعارها و برنامه‌هایی وارد شد که قرار بود بر اساس آن‌ها تحول در سازمان اتفاق بیفتد. بنابراین باید ببینیم این فرض تحول چقدر واقعی بوده و این تیم تا چه اندازه به برنامه‌ای که ارائه کرده بود نزدیک شده است. خوب حالا بعد از پنج سال، رسانه ها نباید بررسی کنند که چقدر به اهداف سند تحول نزدیک شده ایم؟ یا اصلاً این سند چقدر درست و قابل اجرا بوده است؟ تهیه کننده هیات اضافه کرد: قله سند تحول، نزدیک کردن رسانه ملی به رسانه تراز انقلاب بوده است. خوب اگر عملکرد این دوره را با ادوار گذشته مقایسه کنیم مشخص می شود که نه تنها به معیارهای رسانه تراز انقلاب اسلامی نزدیک نشدیم بلکه فرسنگها از آن فاصله گرفته ایم.تمام معیارهای هدایت اسلامی و شعارهای متعالی انقلاب اسلامی هیچ جای این عملکرد قرار نمی گیرد. تردد کردن مخالب با بی هنری در ارائه محتوا، دو قطبی سازی های فیک، ترویج دروغ و کینه توزی… هیچ مناسبتی با حکمرانی رسانه ای امامین انقلاب ندارد. او ادامه داد: سوال اینجاست، شما با این عملکرد رادیو و تلویزون را به رسانه تراز انقلاب اسلامی نزدیک کرده اید؟ چرا ناکارآمدی و نابلدی خود را به نام انقلاب اسلامی تمام می‌کنید. اسم این کار جزشامورتی بازی رسانه ای چیز دیگری نیست.

سلبریتی‌زدایی؛ حذف چهره‌ها و فراری دادن مخاطب

بخش دیگری از همین سند تحول، رویکرد سلبریتی‌زدایی بوده است. با همین رویکرد بسیاری از چهره‌ها در همان ماه‌های اول حذف شدند؛ غیر از آسیب به آنتن و فراری دادن مخاطب، تمام چهره‌ها به سمت رسانه‌های رقیب سوق داده شدند. بعد در سال سوم دوباره به سراغ همین‌ها رفتند که البته بسیاری‌شان دست رد به سینه‌شان زدند و این چند نفری هم که مجدد همکاری‌شان را با صداوسیما از سر گرفتند، خودشان خوب می‌دانند با چه ترفندهایی بازگردانده شده‌اند آن هم با این وضع!

تهیه کننده ضد ادامه داد: در جایی دیگر از این سند به تحول در حوزه سیاسی و خبر اشاره می شود. تجمیع مشکوک داشته های فنی و زیر ساختی حوزه خبر در ساختمان شیشه ای علی رقم تذکر نهادهای بالا دستی و در نهایت هدف قرار دادن آن توسط رژیم منحوس، تعطیلی مانورهای وضعیت بحران آنتن در چند سال قبل جنگ و ادامه ندادن مسیر درخشان اتقاع فنی و ایمنی آن از دوره قبل و… از حیث ساختار و ترویج پرخاشگری و دو قطبی سازی های پر تنش و مضر، نفوذ چند باره سازمان منافقین به آنتن زنده تلویزیون جمهوری اسلامی و توهین های رکیک به رهبری شهید با بهانه هک که نه توضیحی به مردم داده شد و هکی ثابت، ماجرای پخش دیر هنگام فیلم دستگیری و بیمارستان خانم مهسا که مورد تایید شعام قرار گرفته بود و بهانه دامن زدن به ماجراهای ۱۴۰۱ شد و… از حیث محتوا دستاورد معاونت سیاسی پسر خاله آقای جلیلی است.

هزینه انتقاد و تخریب رسانه‌های منتقد

شفیعی به فضای رسانه ای چند روز اخیر علیه خود اشاره کرد و افزود: در همین خبر تخریبی که سیما فیلم با صرف میلیون ها تومان از بیت المال برای توزیع و وایرال آن علیه بنده منتشرکرده، اسم مجموعه رسانه ای صبا را می آورد، می دانید چرا؟ چون می خواهند هزینه انتقاد کردن به تلویزیون را بالا ببرند. حال آن که “صبا” به عنوان یک رسانه فرهنگی هنری وظیفه ذاتی خود را انجام می دهد.

به گفته او، بررسی عملکرد پنج‌ساله یک مدیر در بزرگ‌ترین رسانه کشور، وظیفه رسانه‌هاست و این موضوع نباید الزاماً با نگاه سیاسی بررسی شود.  شما فکر می کنید چرا اینها اصرار دارند طیف مخالف و مختلف را این همه عصبانی کنند که کار به اعتراض علنی سران قوا و طیف وسیعی از نخبگان برسد، چون این واکنش ها را ارزش افزوده خود قلمداد می کنند و برای آن جایزه هم می خواهند. 
او افزود: رسانه‌ها باید کار خودشان را انجام دهند و این اتفاق، در نهایت می‌تواند به مشخص شدن این موضوع کمک کند که شعارهای مطرح‌شده در ابتدای این دوره تا چه اندازه دقیق بوده و چه میزان از آن‌ها محقق شده است. مخاطب صداوسیما در برابر رقبای داخلی و خارجی چه وضعیتی دارد؟

 آمارها چه می‌گویند؟ تلویزیون زیر ۱۰ درصد، نمایش خانگی ۳۷ درصد

شفیعی با اشاره به آمارهایی که درباره میزان استفاده مردم از صداوسیما و پلتفرم‌های نمایش خانگی مطرح می‌شود، گفت: در سال ۱۴۰۰، چند ماه قبل از آغاز مدیریت فعلی صداوسیما، طبق آماری که او به آن استناد می‌کند، میزان مراجعه مردم به نمایش خانگی حدود ۳ درصد بوده است؛ اما امروز این رقم به بیش از ۳۷ درصد رسیده است.
او ادامه داد: در همان سال ۱۴۰۰، به گفته او حدود ۵۵ درصد مردم تلویزیون را تماشا می‌کردند، اما امروز میزان مخاطب تلویزیون به گفته او به زیر ۱۰ درصد رسیده است.

کاهش مخاطب و اعتماد عمومی

تهیه کننده وضعیت سفید تأکید کرد: این آمارها باید دقیق و مستند بررسی شوند، اما اگر میزان مخاطب و اعتماد عمومی هر دو کاهش پیدا کرده باشند، نمی‌توان صرفاً با عنوان «رسانه ملی» از صداوسیما سخن گفت. او گفت: وقتی از یک رسانه با عنوان «رسانه ملی» یاد می‌کنیم، انتظار می‌رود بخش بزرگی از جامعه با آن ارتباط داشته باشد، به آن اعتماد کند و آن را بپذیرد. البته هر کشوری چارچوب فرهنگی خودش را دارد و رسانه رسمی هم نمی‌تواند خارج از آن چارچوب حرکت کند، اما بحران فهم از ملی بودن در این دوره بسیار نمایان است.
این تهیه‌کننده با اشاره به وضعیت سریال‌های تلویزیونی گفت: پرمخاطب‌ترین بخش تلویزیون در دوره‌های مختلف، سریال‌ها بوده‌اند، اما امروز حتی برخی از سریال‌های تلویزیونی نیز مخاطبی زیر۱۰ درصد دارند.

جالب است بدانید در فواصل مختلف آمار مخاطب سریال های تلویزیونی که توسط خود سازمان صدا و سیما منتشر می شود سریال های سال های قبل از ادوار گذشته مخاطبش از سریال های جدید و اول بار در پخش بیشتر است. راه دور نروید همین اخرین آمار فصل گذشته نگاه کنید. سریال۲۰ سال پیش مخاطبش سه برابر سریال اورجینال این دوره است. حالا می شوند فهمید که چرا دوستان اصرار دادند کارهای دوره های قبل به نام خود کنند.

او افزود: البته درباره شیوه محاسبه برخی آمارهای مخاطب نیزباید توضیح داده شود؛ چرا که گاهی مخاطب چند شبکه برای یک برنامه واحد با هم تجمیع می‌شوند و آماری ارائه می‌شود که تصویردقیقی از مخاطب واقعی یک برنامه به دست نمی‌دهد.

شفیعی در ادامه گفت: اگر مجموعه نظرسنجی‌های رسمی کشور را بررسی کنیم، چه آن بخش که منتشر می‌شود و چه نظرسنجی‌هایی که به دلایل مختلف منتشر نمی‌شوند، مسئله اعتماد عمومی و میزان مخاطب صداوسیما موضوعی است که باید جدی گرفته شود.

بیشتر بخوانید:

 تغییر در صداوسیما قطعی است/ برای وحید جلیلی از رهبر شهید خرج نکنید

صداوسیما در دوره جبلی ۷۲ هزار میلیارد تومان بودجه داشته!

چهار مأموریت رئیس صداوسیما؛ دانشگاه، آوردگاه، آسایشگاه، قرارگاه

تهیه کننده کیمیا تأکید کرد: اگر قرار است گزارش عملکرد ارائه شود، باید به مردم گفته شود که در چهار مأموریت اصلی که در حکم رئیس صدا وسیما آمده بود چقدر پیشرفت داشته‌اند.
شفیعی در ادامه به حکم انتصاب پیمان جبلی توسط رهبر شهید اشاره کرد و گفت: در حکم رئیس صداوسیما چهار مأموریت مهم مطرح شده بود؛ دانشگاه، آوردگاه، آسایشگاه و قرارگاه.

او توضیح داد: دانشگاه یعنی صداوسیما باید سطح آگاهی و معرفت مردم را بالا ببرد؛ آوردگاه یعنی باید با تحریف و دروغ مقابله و توطئه رسانه ای دشمن نقش بر آب کند؛ آسایشگاه یعنی از حیث سرگرمی برای مردم احساس زیبایی هنری ایجاد کند و در قرارگاه نیز رسانه باید به محل پراکندن امید و نشاط تبدیل شود.

شفیعی گفت: رئیس سازمان باید درباره این چهار حوزه گزارش عملکرد بدهد و مشخص کند در بخش سرگرمی چه کرده، در بخش آگاهی‌بخشی چه اتفاقی افتاده و برای ایجاد امید و نشاط در جامعه چه اقداماتی انجام شده است.رسانه تراز آقایان با مسلک آغلیه تبدیل شده است به رسانه پمپاژ دروغ، اختلاف افکنی و ترویج ریاکاری.کجای شاخص‌های کنونی صدا و سیما به شاخص‌های رسانه تراز انقلاب اسلامی در کلام و مشی امام راحل و رهبر شهید نزدیک شده است.

مدیر بعدی و «زمین سوخته»؛ دو کلمه‌ای که می‌ماند

تهیه کننده صیاد درباره احتمال تغییر مدیریت صداوسیما و اینکه آیا تغییر مدیر می‌تواند به تغییر در تولیدات تلویزیونی منجر شود، گفت: ابتدا باید به مدیر بعدی تسلیت گفت؛ چون زمین سوخته را تحویل می‌گیرد. او ادامه داد: صداوسیما از نظر اقتصادی، مقبولیت و محبوبیت و حتی از نظر ارتباط با نخبگان رسانه‌ای شرایط دشواری دارد و هر فردی که این مسئولیت را بپذیرد، کار بسیار سختی پیش رو خواهد داشت.

به گفته شفیعی، مدیرآینده باید قبل از هر چیز باید در میان اهالی رسانه و نخبگان محبوبیت و مقبولیت داشته باشد تا بتواند برای زنده نگه داشتن و احیای این رسانه کاری جهادی انجام دهد. دو چیزی که از این پنج سال در ذهن مردم می‌ماند.

شفیعی درباره تصویری که از مدیریت پنج‌ساله اخیر صداوسیما در ذهن‌ها باقی خواهد ماند، گفت: اگر از من بپرسند به عنوان کسی که سال‌ها با رسانه و مردم سروکار داشته‌ام، از این دوره چه چیزی در ذهن‌ها می‌ماند، دو عنوان را مطرح می‌کنم؛ ناکارآمدی و دروغ!

او توضیح داد: ممکن است یک مجموعه ناکارآمد باشد، اما دست‌کم واقعیت را بگوید. به نظر من در این پنج سال هم ناکارآمدی به معنای واقعی کلمه دیده‌ایم و هم مسئله قبول نکردن واقعیت‌ها و ارائه تصویری متفاوت از واقعیت.

شفیعی ادامه داد: نشناختن عرصه رسانه، درک نادرست از ترکیب مخاطب، غفلت از طیف تعیین کننده،عدم شناخت از زیست رسانه ای نسل نو، بی تجربگی و نابلدی در تطابق محتوا و تولید،فروپاشی زنجیره تولید، مسائلی است که می‌توان ساعت‌ها درباره آن صحبت کرد.

ادعای شفیعی درباره آمارسازی در عملکرد تولیدات

این تهیه‌کننده در بخش دیگری از سخنان خود به نمونه‌ای که به گفته خودش اخیراً درباره عملکرد او منتشر شده اشاره کرد و گفت: من تاکنون هیچ اظهارنظر رسمی یا انتقادی از صداوسیما نکرده‌ام و این اولین و شاید آخرین صحبت من با این موضوع باشد، اما دوستان ظاهراً از جلسات خصوصی ما مطلع‌اندکه این‌گونه برافروخته هستند.

او افزود: اخیراً آماری منتشر شد که در آن گفته بودند شفیعی، که منتقد صداوسیماست، از پرکارترین تهیه‌کنندگان دوره تحول بوده است. اگر بخواهید نمونه‌ای از چیزی که من آن را ارائه آمار نادرست می‌دانم داشته باشید، همین مورد کافی است.

شفیعی درباره نام بردن از برخی سریال‌ها به عنوان محصولات دوره تحول نیز گفت: برخی از سریال‌هایی که به عنوان تولیدات این دوره معرفی شده‌اند، سال‌ها پیش و در دوره مدیریت قبلی کلید خورده‌اند. او برای نمونه به سریال« برف بی صدا می‌بارد» و « گلیدخت» و «نوار زرد۲» اشاره کرد و گفت که اطلاعات مربوط به زمان آغاز نگارش و تولید این آثار در رسانه ها قابل دسترسی است و به قول شهید لاریجانی مظلوم اگر مختصر فهمی برای مخاطب خود قائل بودید متوجه می‌شدید که با یک سرچ ساده سال نگارش و تولید آثار آشکار می‌شود.

صداوسیما محصول تفکر جبلی نیست

ادامه وضع موجود یا تغییر مدیریت؟

ملی بودن صداوسیما باید دقیق تعریف شود