به گزارش خبرآنلاین، تریتا پارسی، معاون اجرایی اندیشکده کوئینسی برای حکمرانی مسئولانه در یادداشتی تحلیلی به بررسی آخرین تحولات تقابل ایران و آمریکا پرداخته است.
این تحلیلگر مسائل بینالملل نوشت: «دولت ترامپ بر این باور است که معادله بازی را علیه ایران تغییر داده است. از نگاه واشنگتن، تغییر مسیر ترافیک دریایی از طریق کانال عمان و همچنین روند جهانی کاهش وابستگی به نفت خلیج فارس، اثرگذاری اقدام تهران در بستن تنگه هرمز را کاهش داده است. همزمان، محاصره آمریکا توانایی ایران برای فروش نفت را به شدت محدود کرده و وضعیت موجود را از دید واشنگتن به گونهای رقم زده که هزینههای بیشتری را بر ایران نسبت به ایالات متحده تحمیل میکند.
تریتا پارسی تأکید کرد این محاسبات، معادله راهبردی آمریکا را تغییر داده و دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا اکنون بر این باور است که به جای تن دادن به خواستههای ایران، میتواند منتظر فرسایش بیشتر تهران بماند و برای نخستین بار از زمان آغاز جنگ، کاخ سفید به این نتیجه رسیده که زمان به سود آمریکا در جریان است.
خطای محاسباتی واشنگتن در تبدیل اهرم فشار به تسلیم
معاون اجرایی اندیشکده کوئینسی نوشت با فرض درست بودن این ارزیابی، پرسش مهمتر این است که ترامپ قصد دارد با این اهرم فشار تازه به دست آمده چه کند.
این تحلیلگر مسائل بینالملل تصریح کرد اگر واشنگتن آسیبپذیری ایران را به عنوان فرسودگی و فرصتی برای گرفتن امتیاز و تسلیم کامل تلقی کند، نتیجه آن به جای پایان دادن به مناقشه، احتمالاً دور دیگری از جنگ خواهد بود.
تریتا پارسی تاکید کرد تهران پیش از این نشان داده است که وقتی میان دو گزینه تسلیم یا تصاعد تنش قرار گیرد، قطعاً مسیر دوم را انتخاب خواهد کرد؛ بنابراین قرار دادن دوباره ایران در برابر چنین انتخابی بعید است به نتیجه متفاوتی ختم شود. تنها راه تبدیل این تغییر غیرمنتظره در موازنه اهرمها به یک پیروزی سیاسی، روی آوردن به دیپلماسی است تا واشنگتن برای دستیابی به سازشی استفاده کند که اهداف محوریاش را تأمین کرده و دلیل کافی به تهران برای پذیرش توافق بدهد. با این حال، واشنگتن تاریخی مملو از این اشتباه دارد و هرگاه سیاستگذاران آمریکایی به این نتیجه رسیدهاند که زمان به سود آنهاست، ضعف ایران را نه فرصتی برای سازش، بلکه فرجهای برای زیادهخواهی دیدهاند.
تمام شدن گزینههای نظامی آمریکا و شیفت به فشار اقتصادی
این تحلیلگر مسائل بینالملل تصریح کرد آمریکا عملاً از گزینههای نظامی تهی شده است. روشنترین نشانه این موضوع آن است که دولت ترامپ حملات به اهداف ایرانی را متوقف کرده، حتی در حالی که حملات به شناورهای عبوری از تنگه ادامه دارد. روز دوشنبه، حمله ایران منجر به کشته شدن یک ملوان در شناوری شد که از دالان جنوبی استفاده میکرد، اما واشنگتن پاسخ نظامی نداد؛ آن هم در حالی که دور دوم جنگ دقیقاً به این دلیل آغاز شد که اداره ترامپ اعلام کرده بود شلیک ایران به شناورها را برنمیتابد. بر اساس گزارش خبرگزاری رویترز، نیروهای آمریکایی در طول پنج ماه درگیری تقریباً تمام ذخایر جهانی موشکهای اتکمز و موشکهای ضربتی دقیق (PrSM) خود را مصرف کردهاند و علاوه بر آن، حدود ۶۵ درصد از موشکهای رهگیر پاتریوت، ۳۸ درصد از رهگیرهای تاد و نزدیک به نیمی از موشکهای کروز تاماهوک نیروی دریایی آمریکا شلیک شدهاند.
به نوشته پارسی تخلیه این ذخایر تسلیحاتی، ترامپ را مجبور کرده تا ایده ضربه قطعی نظامی را کنار بگذارد و بار فشار را به بخش اقتصادی منتقل کند. از دید طرف آمریکایی، این موفقیت حاصل سه عامل است: نخست، استفاده از نفتکشهای بسیار غولپیکر (VLCC) با ظرفیت حمل تا ۲ میلیون بشکه نفت که به جای ۶۵ تا ۸۰ نفتکش قدیمی، عبور روزانه تنها ۱۰ فروند از آنها همان حجم نفت را جابهجا میکند و به دلیل خاموش بودن ردیابها در دالان جنوبی، از دید رسانههای رصد ترافیک پنهان میماند. دوم، افت تقاضا برای نفت خلیج فارس به دلیل جایگزینی منابعی چون برزیل و اقدام آگاهانه چین در کاهش مصرف برای جلوگیری از عبور قیمت نفت از ۱۰۰ دلار. سوم، ایجاد مشوقهای مالی سنگین که کشتیها و خدمه را مجاب به پذیرش خطرات بالای عبور میکند.
محاسبات تهران و خطر شکلگیری چرخه تازه تشدید تنش نظامی
معاون اجرایی اندیشکده کوئینسی نوشت در سوی مقابل، محاسبات ایران دقیقاً نقطه مقابل واشنگتن است. تهران در پایداری جریان عبور نفتکشهای غولپیکر از تنگه تردید دارد و معتقد است ترامپ ظرف دو تا سه هفته آینده چارهای جز بازگشت به یادداشت تفاهم اسلامآباد نخواهد داشت؛ چرا که حتی اگر ترامپ در صادرات نفت گشایشی ایجاد کرده باشد، گاز مایع (LNG) و بسیاری از محصولات پتروشیمی و کودها همچنان امکان خروج از خلیج فارس را ندارند. تریتا پارسی تأکید کرد همچنین تهران بر این باور است که توانایی متوقف ساختن ترافیک نفتکشهای غولپیکر را حفظ کرده، اما فعلاً برای جلوگیری از تشدید تنش و سنجش رفتار آمریکا دست به این کار نزده است.
پارسی معتقد است با این حال، اگر ترامپ از بازگشت به توافق اسلامآباد خودداری کند، ایران واقعیت سختتری را پیش رو خواهد دید. درست همانطور که واشنگتن تابآوری ایران را دستکم گرفت، تهران نیز ممکن است انعطافپذیری اقتصاد جهانی و زیرکی ترامپ در یافتن راههای غیرنظامی برای بازگشایی بخشهایی از تنگه را دستکم گرفته باشد.
تریتا پارسی تأکید کرد در صورت بروز این وضعیت، ایران میان تسلیم یا تصاعد تنش، دست به تصاعد خواهد زد؛ چرا که تهران همچنان برتری نظامی خود را حفظ کرده و گزینههایش از حملات تهاجمیتر به نفتکشها تا هدف قرار دادن لولههای انتقال نفت امارات و تشدید مجدد تنش در دریای سرخ متغیر است. تراژدی روابط دو کشور در همینجا نهفته است؛ آمریکا در زمان داشتن اهرم فشار، چیزی جز تسلیم کامل را نمیپذیرد و ایران نیز از تسلیم بیش از جنگ میترسد، که این امر چرخه باطلی میان فشار اقتصادی و تصاعد نظامی ایجاد میکند.
۴۲/۴۲
