به گزارش خبرنگار بین الملل تابناک، الجزیره قطر در گزارشی به بررسی مذاکرات ایران و آمریکا در حاشیه نشست سالانه مجمع عمومی سازمان ملل در میان تهدیدات میان دو طرف پرداخته که در ادامه آمده است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، روز سهشنبه در نخستین روز مجمع عمومی سازمان ملل متحد (UNGA) سخن میگفت، تهدید کرد که ایران را «نابود» خواهد کرد. ساعاتی بعد، او به خبرنگاران گفت که مقامات آمریکایی «جلسه بسیار خوبی» با رهبران ایرانی داشتهاند.
بیشتر بخوانید:
جزئیات مذاکرات ایران و آمریکا در سازمان ملل/ آمریکا رفع محاصره دریایی ایران را نپذیرفت
فراهم سازی دیدار تصادفی ترامپ و پزشکیان توسط اعراب؛ اعراب به ایران و آمریکا برای مذاکره فشار آورده بودند
نیروهای مسلح ایران عقبنشینی نکردند. ستاد کل نیروهای مسلح – عالیترین نهاد نظامی ایران – با رد اظهارات ترامپ، هشدار داد که آماده است با حملات «کوبنده» شدیدتری از آنچه در جنگ پیشین رخ داد، پاسخ دهد.
زبان جنگی آیت الله مجتبی خامنهای پاسخ مستقیم به سخنرانی ترامپ نبود
آیتالله مجتبی حسینی خامنهای، رهبر معظم ایران، هرچند نه در پاسخ مستقیم به ترامپ، اما در پیامی به مناسبت آغاز سال تحصیلی ایران، از تصاویر جنگی مشابهی استفاده کرد و دانش همراه با ایمان و اخلاق را «شمشیری تیز» توصیف کرد که قادر است دست متجاوزان را قطع کند.
در میان این تهدیدات، دو طرف نخستین دیدار حضوری خود در چند ماه گذشته را در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد برگزار کردند و کانال دیپلماتیکی را احیا کردند که پس از نقضهای مکرر تفاهمنامه ژوئن – که متعاقباً ماه گذشته در خلال نزدیک به هفت ماه جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران منقضی شد – تقریباً فروپاشیده بود.
این جنگ باعث جهش قیمت سوخت در آمریکا شده است – موضوعی مهم در انتخابات میاندورهای نوامبر – در حالی که تحریمهای واشنگتن اقتصاد ایران را تحت فشار قرار داده است. در حالی که تهران خواهان لغو اقدامات اقتصادی و همچنین رفع محاصره دریایی آمریکا بر بنادر خود است، واشنگتن از ایران میخواهد که عبور آزاد از تنگه هرمز، گلوگاه جهانی نفت، را مجاز کند و به برنامه هستهای خود پایان دهد.
پس چرا واشنگتن و تهران در حالی که دیپلماسی با هدف یافتن راهی برای خروج از جنگ را دنبال میکنند، همزمان تهدیدهای آتشین و خشونتآمیز صادر میکنند؟
مذاکرات آمریکا و ایران در مجمع عمومی سازمان ملل متحد درباره چه بود؟
ترامپ گفت که فرستادگانش – استیو ویتکاف و جرد کوشنر – حدود سه ساعت در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد با مقامات ایرانی دیدار کردند. او آن را «جلسه بسیار خوبی» توصیف کرد، در حالی که اذعان داشت نمایندگان ایرانی «در بالاترین سطح» نبودند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در آن شرکت کرد و میانجیگران بین تیمهای آمریکا و ایران رفتوآمد میکردند.
ویتکاف بعداً گفت که بحثها تکمیل شده و ابراز امیدواری کرد که «سازنده و امیدوارکننده» باشد.
گمان میرود این مذاکرات نخستین گفتوگوهای حضوری بین مقامات دو کشور از زمان دیدار جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، با مقامات ارشد ایرانی در سوئیس در ژوئن باشد.
ترامپ گفت که انتظار میرود دیدار دیگری «در آیندهای بسیار نزدیک» برگزار شود و افزود که معتقد است «حرکت زیادی» به سمت توافق وجود دارد.
ترامپ چه گفت؟
ترامپ در سخنرانی خود در سازمان ملل به ایران یک انتخاب ارائه داد: فرصتی برای مذاکره و همزمان تهدید به تخریب بیشتر.
ترامپ گفت: «من یک تصمیم بزرگ برای گرفتن دارم.» او پرسید که آیا توافق به ایران اجازه میدهد «بازسازی کند و کشوری بسیار بزرگتر بسازد»، یا «آیا جمهوری اسلامی را نابود کنم و آن را سریع انجام دهم».
او افزود: «آیا آنها را به جهنم بفرستم بدون هیچ شانسی برای بقا؟»
هیئت ایرانی اندکی پس از آنکه ترامپ شروع به توصیف نزدیک به هفت ماه حملات نظامی متناوب علیه ایران کرد، جلسه را ترک کرد و تنها یک نفر باقی ماند.
ایران چه گفته است؟
ستاد کل ایران در بیانیهای، رئیسجمهور آمریکا را متهم کرد که از تریبون سازمان ملل برای توجیه «تجاوز» استفاده میکند.
در این بیانیه آمده است: «چنین سخنانی نشاندهنده بنبست استراتژیک آمریکا در تجاوز علیه ملت ایران است» و تهدیدهای مکرر ترامپ را «نشانه قدرت نیست، بلکه نشانه درماندگی استراتژیک آنهاست» توصیف کرد.
این بیانیه همچنین هشدار داد که نیروهای مسلح ایران آمادهاند حملاتی علیه آمریکا و اسرائیل انجام دهند که «کوبندهتر و غیرقابل پیشبینیتر» از آنچه در جنگ پیشین بود، باشد.
آیت الله مجتبی خامنهای نیز از زبان جنگی استفاده کرد، هرچند اظهارات او پاسخ مستقیم به سخنرانی ترامپ در سازمان ملل نبود.
ایشان در پیامی به مناسبت آغاز سال تحصیلی، دانش، ایمان و اخلاق را سلاحهایی علیه آمریکا و اسرائیل توصیف کرد.
آیت الله خامنهای گفت: «قدرتی که در دانش ریشه دارد و با تقوا و اخلاق همراه است، بهعنوان سپری آهنین و شمشیری تیز عمل میکند که میتواند دست متجاوزان را از بشریت قطع کند» و به آنچه «دولت جنایتکار آمریکا» و اسرائیل خواند اشاره کرد.
در همین حال، مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، پیش از ترک تهران در روز سهشنبه نیز لحنی تندی داشت و آمریکا را متهم کرد که پس از ناکامی نظامی، «هر کاری که میتوانند انجام میدهند تا هر مسیر ممکن را مسدود کنند» تا ایران و مردمش را به تسلیم وادارند.
پزشکیان گفت ایران از این گردهمایی سازمان ملل استفاده خواهد کرد تا «جنایاتی که علیه» ایرانیان مرتکب شده و بیاعتمادی ایجادشده توسط جنگ را برجسته کند.
چرا تهدیدات در میان دیپلماسی تشدید میشود؟
به گفته آندریاس کریگ، دانشیار کینگز کالج لندن، تهدیدات خصمانه بین واشنگتن و تهران لزوماً نباید در تضاد با تلاشهای دیپلماتیک جاری تلقی شود.
کریگ استدلال میکند که در عوض، تهدیدهای علنی و زبان سخت بخشی از نبردی گستردهتر برای شکلدادن به نحوه درک هر توافق نهایی در داخل و خارج است.
کریگ به الجزیره گفت: «لفاظی خشونتآمیز تناقضی با دیپلماسی نیست. بخشی از استراتژی چانهزنی است.»
برای ترامپ، هدف نشاندادن این است که ایران به دلیل فشار آمریکا و نه نرمشدن موضع واشنگتن، به مذاکرات بازگشته است.
در همین حال، رهبری ایران باید روایتی تقریباً مخالف بسازد – اینکه تهران در برابر فشار آمریکا مقاومت کرد، اهرم فشار کافی را حفظ کرد و در نهایت واشنگتن را به مذاکره وادار کرد.
کریگ گفت: «این به همان اندازه که جنگی بر سر قدرت مادی است، به جنگی بزرگ بر سر روایتها تبدیل شده است.»
بنابراین هر دو دولت به طور همزمان چندین مخاطب را مورد خطاب قرار میدهند، از جمله حامیان داخلی خود، یکدیگر، متحدان منطقهای و جامعه بینالمللی گستردهتر.
علاوه بر این، کریگ گفت که این تهدیدات میتواند به شکلی متناقض، سازش نهایی را آسانتر کند. او خاطرنشان کرد: «اگر هر دو طرف بتوانند مخاطبان خود را متقاعد کنند که از موضع قدرت مذاکره کردهاند، فضای سیاسی بیشتری برای سازش خصوصی بدون بهنظر رسیدن به تسلیم علنی به دست میآورند.»
به گفته این دانشگاهی، مسئله واقعی «توالی» بود.
او گفت: «ایران خواهان حرکت در مورد محاصره، تحریمها و داراییهای مسدودشده قبل از واگذاری اهرم فشار بر هرمز یا پذیرش امتیازات هستهای غیرقابل برگشت است. واشنگتن خواهان حرکت ملموس ایران ابتدا، بهویژه در مورد ناوبری و پرونده هستهای است.»
او گفت: «نقش قطر حیاتی است، زیرا دوحه میتواند آن خواستههای ناسازگار را به گامهای متقابل تبدیل کند، بهجای اینکه یک طرف را مجبور به حرکت اول کند. خطر این است که لفاظی هنوز میتواند در صورت وقوع حمله بزرگ، تلفات قابلتوجه آمریکایی، حمله اسرائیل یا تشدید تنش از یمن، حرکت خود را ایجاد کند.»
