دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، امیدوار است که تحریمهای جدید، محاصره دریایی و تشدید فشار اقتصادی بر شرکای تجاری ایران میتواند کاری را انجام دهد که هزاران بمب و موشک نتوانست: وادار کردن تهران به پذیرش یک توافق با شرایط مدنظر آمریکا که به درگیریها پایان دهد.
اما به نوشته بلومبرگ، مانند سایر تلاشهای آمریکا برای وادار کردن ایران به تسلیم، یک مشکل اصلی وجود دارد. نیروهای نظامی ایران که بر تسلط به تنگه هرمز تأکید دارند و موجهایی از حملات پهپادی و موشکی را در سراسر خلیج فارس اجرا کردهاند، ممکن است در برابر چنین فشاری تأثیرناپذیر باشد و همچنین «راههای زیادی برای تلافی دارند.»
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، اعلام کرده که روز دوشنبه از جزئیات طرحی رونمایی میکند که برای تغییر ماهیت درگیری از حملات متقابل در سراسر خاورمیانه به انزوای اقتصادی طراحی شده است.
با این حال، بلومبرگ تأکید کرد که فشار اقتصادی جدید به احتمال زیاد ایران را به پاسخ متقابل در سراسر خلیج فارس ترغیب خواهد کرد تا هزینه اقدامات آمریکا را افزایش داده و ترامپ را مجبور کند که یک بار دیگر رویکرد خود را تغییر دهد.
نیت سوانسون، عضو ارشد شورای آتلانتیک که تا سال گذشته در وزارت خارجه و شورای امنیت ملی کاخ سفید روی مسائل ایران کار میکرد، گفت: «اگر این طرح واقعاً مؤثر باشد، در مقطعی ایران بار دیگر واکنش نشان خواهد داد… ترامپ ممکن است این را فاز دیگری از جنگ ببیند، اما فکر نمیکنم ایران چنین نگاهی داشته باشد.»
به نوشته بلومبرگ، از آغاز تجاوز نظامی به ایران تاکنون، تهران بارها توانایی خود را در تحمل کارزار هوایی، لایههای تحریم و محاصره نیروی دریایی آمریکا نشان داده است و همچنان توانایی ضربه زدن را حفظ کرده است.
تهران از پهپادهای تهاجمی و موشکهای بالستیک برای حمله به پایگاههای آمریکایی و دیگر تأسیسات مرتبط در سراسر خلیج فارس استفاده کرده است. این امر تنگه هرمز را تا حد زیادی بسته نگه داشته، قیمت جهانی انرژی را افزایش داده و کشورهای حاشیه خلیج فارس را مجبور کرده است تا از آمریکا بخواهند که راهحلی دیپلماتیک برای این درگیری نامحبوب پیدا کند.
علاوه بر این، تسلط ایران بر تنگه هرمز به این کشور در هر گونه مذاکرات احتمالی با آمریکا اهرم فشار بزرگی میدهد.
بسنت این هفته مدعی شد که تغییر به سمت کارزار اقتصادی «به این معناست که احتمالاً راهاندازی مجدد عملیات نظامی گسترده وجود نخواهد داشت.» اما تحلیلگران چندان مطمئن نیستند که در چنین شرایطی ایران رویکرد جدید آمریکا را بپذیرد.
کریس کندی، مسئول راهبرد اقتصادی در بلومبرگ اکونومیکس، گفت: «اگر این کارزار جدید فشار اقتصادی موفق باشد، و این یک “اگر” بزرگ است، بهجای تسلیم، حداقل بهعنوان گام اول، به احتمال زیاد شاهد اقدام نظامی از سوی ایران خواهیم بود. صرفاً به این دلیل که آمریکا تصمیم گرفته عملیات نظامی گسترده خود را متوقف کند، به این معنا نیست که ایران نیز چنین خواهد کرد.»
از سوی دیگر، مشخص نیست که آمریکا دقیقاً چگونه میتواند فشار اقتصادی بر ایران را بهطور معناداری افزایش دهد. هدف قرار دادن چین که خریدار اصلی نفت ایران است، خطر واکنش منفی پکن را بهدنبال دارد و اقدام علیه نهادهای کوچکتر در کشورهایی مانند عراق، ترکیه یا امارات نیز بعید است کارساز باشد.
