بازار جهانی طلا که دههها تحت نفوذ مراکز مالی غرب، بهویژه لندن، قرار داشت، حالا با تغییرات مهمی روبهرو شده است. چین بهعنوان بزرگترین مصرفکننده و یکی از بزرگترین خریداران رسمی طلا در جهان، تلاش میکند نقش بیشتری در مسیر معامله، تسویه و حتی قیمتگذاری این فلز گرانبها به دست آورد. همزمان، انگلیس برای حفظ جایگاه تاریخی لندن در بازار طلا، به سراغ فناوریهای جدیدی مانند توکنیزهکردن داراییها و استفاده از بلاک چین رفته است.
در این گزارش، بررسی میکنیم که چرا چین به دنبال ساخت یک مسیر جایگزین برای بازار سنتی طلاست، لندن چگونه با کمک بلاک چین به این رقابت پاسخ میدهد و این تغییرات چه اثری بر آینده بازار جهانی طلا خواهد داشت.
لندن چگونه به مرکز قدرت بازار طلا تبدیل شد؟
لندن بیش از یک قرن است که در قلب تجارت جهانی طلا قرار دارد و امروز یکی از بزرگترین بازارهای عمدهفروشی این فلز در جهان را در اختیار دارد. برخلاف بورسهای معمولی، بخش بزرگی از معاملات طلا در لندن بهصورت مستقیم میان بانکها، معاملهگران و مؤسسات مالی بزرگ انجام میشود. وجود شبکه گستردهای از بانکها، خزانههای نگهداری طلا و شرکتهای فعال در این بازار باعث شده حجم عظیمی از معاملات جهانی از زیرساخت مالی لندن عبور کند.
اهمیت لندن فقط به خرید و فروش طلا محدود نمیشود. این شهر یکی از مراکز اصلی کشف قیمت طلا در جهان است و «قیمت مرجع طلای انجمن بازار شمش لندن» (LBMA Gold Price) دو بار در روز تعیین میشود. این نرخ بهعنوان یک معیار جهانی در قیمتگذاری معاملات فیزیکی طلا، قراردادهای مالی و ارزشگذاری داراییهای مرتبط با این فلز مورد استفاده قرار میگیرد. البته لندن بهتنهایی قیمت جهانی طلا را تعیین نمیکند و بازارهایی مانند نیویورک و شانگهای نیز در فرآیند کشف قیمت نقش دارند.
خروج طلای چین از لندن؛ پکن کنترل بیشتری میخواهد
درست در نقطه مقابل سلطه تاریخی لندن، چین در حال ساخت زیرساختی است که بتواند سهم بیشتری از معاملات و قیمتگذاری طلا را به آسیا منتقل کند. بانک مرکزی چین تا پایان ژوئن برای ۲۰ ماه متوالی طلا خرید و ذخایر رسمی خود را به ۲٬۳۴۶ تن رساند. اما حرکت مهمتر حالا در محل نگهداری این ذخایر اتفاق میافتد؛ پکن طی ماههای اخیر بخشی از طلای خود را از لندن به هنگکنگ منتقل کرده و همزمان موجودی طلای این مرکز مالی را افزایش داده است.
اهمیت این انتقال فقط به تغییر محل نگهداری شمشها محدود نمیشود. لندن برای دههها یکی از مراکز اصلی نگهداری و تسویه طلای بانکهای مرکزی و مؤسسات مالی بوده است. خروج بخشی از ذخایر چین از این شبکه، به معنای آن است که پکن میتواند کنترل مستقیمتری بر طلای خود داشته باشد و بخشی از معاملات و تسویههای مرتبط با آن را به زیرساختهای نزدیکتر به خود منتقل کند.
هنگکنگ؛ دروازه چین برای بازار جهانی طلا
انتخاب هنگکنگ اتفاقی نیست. این شهر هم به بازار مالی چین دسترسی دارد و هم ارتباط گستردهای با سرمایهگذاران و مؤسسات بینالمللی حفظ کرده است. پکن میخواهد از همین موقعیت برای ایجاد پلی میان بازار طلای داخلی چین و بازار جهانی استفاده کند.
طبق گزارش رویترز، حجم یوان برونمرزی موجود در هنگکنگ به حدود ۱.۱ تریلیون یوان، معادل ۱۶۳ میلیارد دلار، رسیده است. از طرف دیگر، خریداران آسیایی حدود ۶۰ درصد تقاضای جهانی طلای زینتی را تشکیل میدهند؛ ترکیبی که هنگکنگ را به نقطهای طبیعی برای توسعه بازار طلای چین تبدیل کرده است.
توسعه بازار طلا در هنگکنگ میتواند چند هدف مهم را برای چین دنبال کند:
- افزایش سهم چین در کشف قیمت طلا و کاهش تمرکز این فرآیند در بازارهایی مانند لندن و نیویورک
- تقویت قیمتگذاری طلا بر پایه یوان و افزایش نقش این ارز در معاملات بینالمللی
- انتقال بخشی از معاملات و تسویه طلا به آسیا و کاهش وابستگی به زیرساختهای مالی غرب
- جذب سرمایهگذاران خارجی به بازار طلای چین از طریق اتصال هنگکنگ به بورس طلای شانگهای
- تقویت جایگاه هنگکنگ بهعنوان مرکز نگهداری و تسویه طلا در منطقه
اگر این برنامه موفق شود، هنگکنگ میتواند به یکی از مهمترین رقبای آسیایی لندن تبدیل شود؛ نه فقط در حجم معاملات، بلکه در بخشهایی مثل قیمتگذاری، تسویه و تعیین مسیر جریان طلا در بازار جهانی.
جالب است بدانید پکن در ژوئیه سرویس «اتصال تحویل» (Delivery Connect) را میان هنگکنگ و بورس طلای شانگهای راهاندازی کرد. این سازوکار به فعالان بازار اجازه میدهد طلای فیزیکی خود را در خزانه تعیینشده بورس بینالمللی طلای شانگهای در هنگکنگ سپردهگذاری کنند. دولت هنگکنگ نیز قصد دارد ظرفیت خزانههای طلای این شهر را که اکنون کمتر از ۲۰۰ تن است، تا سال ۲۰۳۰ حدود ۱۰ برابر افزایش دهد.
با این حال، فاصله با لندن هنوز بسیار زیاد است. بازار لندن فقط در ماه مه روزانه حدود ۱۶.۱ میلیون اونس تروا طلا تسویه کرده و در پایان ژوئن نزدیک به ۹٬۴۶۴ تن طلا در خزانههای آن نگهداری میشد.
پاسخ لندن به رقابت چین؛ طلا وارد بلاک چین میشود
رقابت چین حالا برای لندن به اندازهای جدی شده که نهادهای مالی انگلیس به دنبال تغییر ساختار سنتی بازار هستند. بر اساس گزارش فایننشال تایمز، سازمان راهبرد امور مالی انگلیس (FCA) با بانکها و فعالان بازار درباره تنظیم مقررات طلای توکنیزه گفتوگو کرده و یکی از موضوعات مورد بررسی، استفاده از این دارایی بهعنوان وثیقه در بازارهای عمدهفروشی است. انتظار میرود این نهاد طی ماههای آینده جزئیات بیشتری درباره استانداردهای نظارتی این حوزه منتشر کند.
اهمیت این اقدام زمانی روشنتر میشود که بدانیم لندن هنوز حدود ۷۰ درصد از حجم اسمی معاملات جهانی طلا را در اختیار دارد. با این حال، یک منبع آگاه به فایننشال تایمز گفته است:
فشار رقابتی بسیار زیادی از سوی شانگهای و هنگکنگ وجود دارد و اگر لندن بازار خود را با اقداماتی مانند توکنیزهکردن بهروز نکند، ممکن است مراکز دیگر ابتکار عمل را به دست بگیرند.
در مدل طلای دیجیتال، هر توکن نماینده مالکیت مقدار مشخصی طلای واقعی است که در خزانه نگهداری میشود. در نتیجه، بهجای جابهجایی فیزیکی شمش یا طیکردن فرآیندهای سنتی انتقال مالکیت، معامله میتواند بهصورت دیجیتال انجام شود. این ساختار میتواند تسویه معاملات را سریعتر کند، امکان معامله بخشهای کوچکتری از طلا را فراهم کند و استفاده از این فلز را در محصولات مالی جدید گسترش دهد.
حرکت به سمت توکنیزهکردن فقط یک تغییر فنی نیست. در شرایطی که چین تلاش میکند سهم بیشتری از معاملات و کشف قیمت طلا را به آسیا منتقل کند، مدرنسازی زیرساخت لندن میتواند راهی برای حفظ جذابیت این بازار در برابر رقبای آسیایی باشد. به این ترتیب، رقابت دو مرکز مالی در حال شکلگیری در دو مسیر متفاوت است: چین روی توسعه زیرساخت فیزیکی و گسترش بازار آسیایی تمرکز کرده و لندن میخواهد بازار سنتی طلا را با فناوری بلاک چین وارد مرحله تازهای کند.
آیا چین میتواند سلطه لندن بر بازار طلا را بشکند؟
با وجود سرعت گرفتن برنامههای چین، کنار زدن لندن از بازار جهانی طلا کار سادهای نیست. لندن هنوز از نقدشوندگی بالا، شبکه گسترده بانکها و مؤسسات مالی و جایگاه مهم خود در کشف قیمت جهانی طلا برخوردار است؛ مزیتهایی که طی دههها شکل گرفتهاند و ایجاد نمونه مشابه آنها در یک بازار جدید زمان میبرد.
در مقابل، چین مزیتهایی دارد که نمیتوان نادیده گرفت. این کشور بزرگترین تولیدکننده طلا در جهان است، بازار مصرف بزرگی دارد و بانک مرکزی آن نیز طی سالهای اخیر ذخایر طلای خود را افزایش داده است. حالا پکن تلاش میکند این قدرت در بازار فیزیکی را با توسعه بورس شانگهای، تقویت هنگکنگ و افزایش نقش یوان در معاملات طلا تکمیل کند. اگر این زیرساختها بتوانند سرمایه و نقدینگی بیشتری جذب کنند، سهم آسیا از معاملات و کشف قیمت جهانی طلا نیز میتواند افزایش پیدا کند.
