اقتصادنیوز: زارع درباره زمینلرزه ۳.۸ بامداد ۹ شهریور در جنوب جاجرود با اشاره به وضعیت لرزهخیزی شرق تهران میگوید: شرق تهران یکی از لرزهخیزترین پهنههای اطراف پایتخت است و طی سه دهه اخیر، مشخصاً نسبت به غرب تهران، لرزهخیزی بیشتری داشته است؛ به این معنا که زمینلرزههای کوچک بیشتری در این محدوده ثبت و گزارش شدهاند.
به گزارش اقتصادنیوز به نقل از خبرآنلاین، وقوع زمینلرزهای به بزرگای ۳.۸ در جنوب جاجرود در بامداد ۹ شهریور ۱۴۰۵، بار دیگر توجهها را به لرزهخیزی شرق تهران جلب کرد؛ منطقهای که به گفته مهدی زارع، استاد پژوهشگاه زلزلهشناسی و مهندسی زلزله، طی سه دهه اخیر نسبت به غرب پایتخت زمینلرزههای کوچک بیشتری را تجربه کرده است.
مهدی زارع با اشاره به ثبت ۹ زمینلرزه با بزرگای بیش از ۳ در شرق تهران از ابتدای سال جاری، تأکید میکند که وقوع این رخدادهای کوچک بهتنهایی به معنای نزدیک بودن یک زلزله بزرگ نیست، اما در کنار پیشینه تاریخی منطقه، وجود گسلهای فعال و تغییرات تنش، ضرورت پایش مستمر و آمادگی در برابر زلزله را جدیتر میکند.
زارع درباره زمینلرزه ۳.۸ بامداد ۹ شهریور در جنوب جاجرود با اشاره به وضعیت لرزهخیزی شرق تهران میگوید: شرق تهران یکی از لرزهخیزترین پهنههای اطراف پایتخت است و طی سه دهه اخیر، مشخصاً نسبت به غرب تهران، لرزهخیزی بیشتری داشته است؛ به این معنا که زمینلرزههای کوچک بیشتری در این محدوده ثبت و گزارش شدهاند.
او ادامه میدهد: زمینلرزه بامداد ۹ شهریور، نهمین زمینلرزه با بزرگای بیش از ۳ در مدت ۱۶۴ روز از ابتدای سال ۱۴۰۵ در شرق تهران محسوب میشود. فعالیتهای لرزهای در این منطقه، بهویژه در محدوده شهرهای پردیس، بومهن، رودهن و دماوند، طی سالهای اخیر قابل توجه بوده است.
زارع با اشاره به یکی از مهمترین رخدادهای لرزهای اخیر این منطقه توضیح میدهد: از جمله مهمترین زمینلرزههای شرق تهران، رخداد ۲۲ اردیبهشت با بزرگای ۴.۶ در پردیس بود که نشاندهنده فعال بودن پهنه لرزهای شرق پایتخت است.
گسل مشا؛ یکی از مهمترین منابع لرزهخیزی شرق تهران
این استاد پژوهشگاه زلزلهشناسی در ادامه با اشاره به ساختارهای گسلی منطقه میگوید: در شمال شرق تهران، گسل مشا قرار دارد؛ سامانهای امتدادلغز مورب و چپگرد که بیش از ۲۰۰ کیلومتر طول دارد و در محل روستای کلان، گسل شمال تهران را قطع میکند.
او ادامه میدهد: سامانه گسل مشا از سه قطعه تشکیل شده است؛ قطعه شرقی از فیروزکوه تا کلان، قطعه مرکزی از کلان تا شهرستانک و قطعه غربی از شمال شهرستانک تا زیاران در استان البرز امتداد دارد.
زارع با اشاره به سابقه تاریخی فعالیت این گسل بیان میکند: زمینلرزه تاریخی سال ۱۸۳۰ با بزرگای برآوردی حدود ۷ و همچنین زمینلرزه ۵.۱ سال ۲۰۲۰، هر دو به قطعه شرقی گسل مشا مربوط بودند و تهران را نیز به لرزه درآوردند.
به گفته او، سابقه لرزهای منطقه به این رخدادها محدود نمیشود و زمینلرزه تاریخی سال ۸۶۴ میلادی نیز شهر ری را ویران کرده است.
زارع درباره شرایط زمینشناسی تهران نیز توضیح میدهد: وجود رسوبات آبرفتی نرم در تهران میتواند خطر تشدید جنبش زمین را افزایش دهد. علاوه بر این، در جنوب شرق تهران گسلهای پارچین و ایوانکی قرار دارند که از گسلهای راندگی چپگرد هستند و مناطق صنعتی جنوب شرق پایتخت را تهدید میکنند.
او اضافه میکند: در ادامه غربی سامانه گسله شمال تهران نیز سامانههای ماهدشت ـ جنوب کرج، اشتهارد و بویینزهرا قرار گرفتهاند که گسلهایی فشاری ـ امتدادلغز و عمدتاً چپگرد هستند. زمینلرزه تاریخی سال ۱۱۷۰ میلادی و همچنین زلزله بویینزهرا در سال ۱۳۴۱ نیز به این سامانه مربوط بودهاند.
تغییرات تنش در گسلهای اطراف تهران
زارع در بخش دیگری از صحبتهای خود با اشاره به اهمیت روستای کلان در ساختار گسلی منطقه میگوید: روستای کلان در لواسان، محل تقاطع گسل مشا و گسل شمال تهران است و بهعنوان یک گره ساختاری عمل میکند. در چنین شرایطی، گسیختگی یا لغزش روی یکی از گسلها میتواند شرایط تنش را در گسلهای اطراف تغییر دهد و احتمال فعال شدن آنها را افزایش دهد.
او با اشاره به مطالعات انجامشده پس از زمینلرزه مشا ـ دماوند در اردیبهشت ۱۳۹۹ ادامه میدهد: پایشهای ریزلرزهای پس از آن زمینلرزه، مهاجرت سریع تنش به سمت شاخه انتهایی شرقی گسل شمال تهران را نشان داده است. این موضوع بیانگر بارگذاری تنش طی شش سال اخیر است.
این زلزلهشناس در عین حال تأکید میکند که نباید هر رخداد کوچک لرزهای را نشانهای قطعی از وقوع یک زمینلرزه بزرگ دانست و میگوید: هر زمینلرزه کوچکی به معنای وقوع قریبالوقوع یک زلزله بزرگ نیست.
زارع در پایان میگوید: با این حال، الگوی فعالیتهای لرزهای، پیشینه تاریخی زمینلرزهها و وجود گسلهای فعال، شرق تهران را به پهنهای با پتانسیل لرزهخیزی قابل توجه تبدیل کرده است؛ بنابراین این منطقه نیازمند پایش مستمر و آمادگی جدی در برابر زمینلرزه است.
