خبرآنلاین – پنجم آبانماه ۱۳۹۷، انتشار نامهای سرگشاده از سوی محمد یزدی، رئیس وقت جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، خطاب به آیتالله سید موسی شبیری زنجانی، به یکی از خبرسازترین اتفاقات فضای سیاسی و حوزوی کشور تبدیل شد. نامهای که به دلیل لحن و محتوای آن، واکنشهای گستردهای را در میان برخی استادان و چهرههای حوزوی و سیاسی به دنبال داشت و بحث درباره حدود رابطه نهادهای حوزوی با مراجع تقلید را دوباره مطرح کرد.
ماجرا از انتشار تصاویری از دیدار آیتالله شبیری زنجانی با تعدادی از چهرههای سیاسی در تهران آغاز شد. در این دیدار سیدمحمد خاتمی، رئیسجمهور اسبق ایران، عبدالله نوری و سیدمحمد موسویخوئینیها حضور داشتند؛ چهرههایی که برخی از آنها سابقه شاگردی یا ارتباط علمی و حوزوی با آیتالله شبیری داشتند. انتشار تصاویر این دیدار با واکنش محمد یزدی همراه شد.
یزدی در نامه خود، این دیدار را موجب «ناراحتی و تعجب» دانست و نسبت به دیدار با افرادی که از آنها به عنوان چهرههای «مغضوب نظام» یاد کرده بود، اعتراض کرد. او همچنین هشدار داد که چنین ملاقاتهایی ممکن است مورد استفاده سیاسی برخی افراد قرار گیرد و از آیتالله شبیری خواست جایگاه مرجعیت را مورد توجه قرار دهد و از تکرار این دیدارها خودداری کند.
نامه یزدی به دلیل علنی بودن و نوع ادبیات به کار رفته در آن، با واکنشهایی در داخل حوزه علمیه قم روبهرو شد. منتقدان نامه معتقد بودند که برخورد با یک مرجع تقلید و انتشار علنی چنین تذکری، با سنت رایج در روابط میان مراجع و نهادهای حوزوی سازگار نیست. در مقابل، حامیان یزدی بر ضرورت توجه به شرایط سیاسی و اجتماعی کشور و پیامدهای دیدارهای مراجع با چهرههای سیاسی تأکید داشتند.
یکی از واکنشهای مهم، استعفای آیتالله عندلیب همدانی از عضویت در شورای عالی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم بود. او در متن استعفای خود بر اهمیت حفظ حرمت مرجعیت تأکید کرد و اعلام کرد که توانایی اصلاح برخی رویههای موجود را در خود نمیبیند. سیدمحمد غروی، از اعضای باسابقه جامعه مدرسین نیز بعدتر نحوه نگارش و ارسال نامه را مورد انتقاد قرار داد و آن را یک «خطای استراتژیک» توصیف کرد.
در همان روزها، برخی دیگر از استادان و چهرههای حوزوی نیز نسبت به این اتفاق واکنش نشان دادند. آیتالله اسدالله بیات زنجانی، آیتالله هاشم هاشمزاده هریسی و محسن غرویان از جمله افرادی بودند که درباره ضرورت حفظ جایگاه و حرمت مرجعیت سخن گفتند. همچنین جمعی از طلاب و فضلای حوزه علمیه قم با انتشار نامهای، نسبت به ادبیات استفادهشده در نامه محمد یزدی ابراز نگرانی کردند.
این اتفاق در فضای سیاسی کشور نیز بازتاب داشت. علی مطهری، نایبرئیس وقت مجلس شورای اسلامی، لحن نامه یزدی را مورد انتقاد قرار داد و آن را موجب وهن روحانیت و حوزه دانست. علی شکوریراد، دبیرکل وقت حزب اتحاد ملت نیز با اشاره به سابقه علمی و حوزوی آیتالله شبیری، از نحوه برخورد با این مرجع تقلید انتقاد کرد.
در مقابل همه این واکنشها، آیتالله شبیری زنجانی تصمیم گرفت وارد فضای رسانهای ماجرا نشود. او نه پاسخ علنی به نامه محمد یزدی داد و نه بیانیهای در این باره منتشر کرد. این سکوت باعث شد بخش مهمی از توجهات همچنان متوجه نحوه مواجهه جامعه مدرسین با یک مرجع تقلید و حدود دخالت مسائل سیاسی در روابط حوزوی باشد.
۳۱۳۱
