آمارنامه تجمیعی شهریور ۱۴۰۵ وزارت صمت نشان می‌دهد: تولید خودرو سواری در کرمان موتور و خودروسازان بم در شش ماه نخست امسال به ۱۲هزار و ۷۳۳ دستگاه رسیده است؛ درحالی که این رقم در مدت مشابه سال گذشته ۲۶ هزار و ۸۸۰ دستگاه بود. به این ترتیب، تولید کرمان موتور با حدود ۵۳ درصد کاهش، به ۱۴ هزار و ۱۴۷ دستگاه رسیده است.
این افت، البته در خلأ اتفاق نیفتاده است؛ آمار تولید سواری کشور نیز در همین بازه از ۴۶۱هزار و ۹۵۵ دستگاه به ۲۹۶هزار و ۴۰۹ دستگاه رسیده و حدود ۳۶ درصد کاهش یافته است. در بخش خصوصی، افت تولید حتی شدیدتر بوده و از ۹۰ هزار و ۲۸۹ دستگاه به ۳۶ هزار و ۴۹۴ دستگاه رسیده است؛ کاهشی حدود ۵۳ درصد.
اما در دل این تصویر نزولی، کرمان موتور یک حرکت متفاوت هم داشته است: KMC Eagle، برخلاف جریان کلی تولید شرکت، رشد تیراژ داشته و تولید آن از هزار و ۹۷۴ دستگاه در نیمه نخست ۱۴۰۴ به هفت هزار و ۶۳۷ دستگاه در نیمه نخست ۱۴۰۵ رسیده که نشان دهنده رشد حدود ۲۹۰ درصدی است. سهم Eagle از کل تولید سواری کرمان موتور نیز از حدود ۸ درصد به نزدیک ۶۵ درصد افزایش یافته است.
بنابراین، اگر نیمه نخست امسال را فقط با خط‌کش تیراژ اندازه بگیریم، داستان کرمان موتور داستان افت تولید است؛ اما اگر ترکیب تولید را ببینیم، داستان تغییر آرایش در سبد محصولات شکل می‌گیرد.
شنای ایگل در جهت خلاف رودخانه تولید!
در نیمه نخست ۱۴۰۴، سبد کرمان موتور متنوع‌تر بود. JAC J۴، KMC X۵ و J۷ هرکدام بیش از پنج هزار دستگاه تولید داشتند و در کنار آن‌ها KMC SR۳ با هزار و ۴۳۵ دستگاه، KMC A۵ با ۲هزار و ۱۶۷ دستگاه و Eagle با هزار و ۹۷۴ دستگاه در خطوط تولید حضور داشتند. حالا به فاصله یک سال، وزن این محصولات در سبد تولید به‌شدت کاهش یافته، اما Eagle مسیر دیگری رفته است.
اگر ایگل را از مجموع تولید دو سال کنار بگذاریم، تولید سایر محصولات کرمان موتور از حدود ۲۲ هزار و ۵۵۶ دستگاه در نیمه نخست ۱۴۰۴ به حدود ۴هزار و ۱۶۰ دستگاه در نیمه نخست ۱۴۰۵ رسیده است. این عدد، شاید گویاترین بخش ماجرا باشد. این یعنی Eagle فقط یک محصول را به سبد کرمان موتور اضافه نکرده؛ بخشی از وزنی را که از محصولات قبلی کم شده، به دوش کشیده است؛ آن هم در بازاری که بسیاری از خطوط تولید با مشکل تأمین، تخصیص ارز، حمل‌ونقل و دسترسی به قطعات مواجه‌اند و در چنین شرایطی، توان افزایش تولید یک محصول، آن هم تا جایی که به بیش از ۶۰ درصد از تیراژ شرکت برسد، خود یک داده صنعتی قابل توجه است.
از محصول جدید تا ستون تولید
ایگل در نیمه نخست ۱۴۰۴ هنوز محصولی تازه وارد در سبد کرمان موتور بود. هزار و ۹۷۴ دستگاه تولید آن، تنها حدود ۸ درصد تیراژ شرکت را تشکیل می‌داد. یک سال بعد اما هفت هزار و ۶۳۷ دستگاه از آن تولید شده است؛ یعنی حدود ۶۵ درصد کل تولید سواری کرمان موتور. به این ترتیب، اولین خودروی بومی کرمان موتور به محور سبد محصولات تبدیل شده است. این تغییر را می‌توان نشانه‌ای از حرکت کرمان موتور از اتکا به چند محصول مونتاژی با تیراژهای نسبتاً نزدیک، به سمت تمرکز بیشتر بر محصولی بومی و توسعه یافته بر پلتفرم اختصاصی شرکت دانست.
اهمیت این تغییر فقط در عنوان بومی بودن آن نیست؛ در صنعت خودرو، بومی بودن به معنای بی‌نیازی از زنجیره تأمین خارجی نیست؛ Eagle نیز مانند هر محصول دیگری به قطعه، مواد اولیه، تجهیزات و شبکه تأمین وابسته است. افت حدود ۵۳ درصدی تولید کرمان موتور نیز نشان می‌دهد محدودیت‌های کلان صنعت، از این شرکت عبور نکرده‌اند. اما داشتن محصول و پلتفرم توسعه یافته در داخل، یک مزیت مهم ایجاد می‌کند: امکان تصمیم‌گیری و مدیریت بیشتری بر خودِ محصول.
این یعنی داخلی‌سازی می‌تواند از سطح قطعه فراتر برود و به سطح محصول و پلتفرم برسد؛ جایی که خودروساز نه فقط درباره اینکه چه چیزی را بخرد، بلکه درباره اینکه چه چیزی را تولید و چگونه توسعه دهد، اختیار بیشتری دارد.
بقا به‌مثابه ارتقا!
شرایط امسال صنعت خودرو، شرایط افزایش بی‌دردسر تیراژ نبوده است. تولید سواری بخش خصوصی در شش ماه نخست امسال ۵۳ درصد کاهش یافته است. در چنین بازاری، کرمان موتور نیز با افت تولید مواجه شده، اما هم‌زمان توانسته تولید یک محصول را چهاربرابر کند. این تفاوت را نباید با «افزایش تولید کل» اشتباه گرفت؛ تولید کل شرکت کاهش یافته است. اما در صنعتی که محدودیت‌های زنجیره تأمین می‌تواند ترکیب تولید را به‌سادگی بر هم بزند، حفظ و تقویت یک مسیر تولید داخلی، معنای خاص خود را دارد.
از همین منظر، تمرکز بر کی‌ام‌سی ایگل را می‌توان نه صرفاً یک تصمیم محصولی، بلکه بخشی از تلاش کرمان موتور برای بازآرایی ظرفیت تولید در شرایط جدید دانست؛ حرکتی از یک سبد متنوع اما آسیب‌پذیرتر، به سمت محصولی که توسعه آن در داخل شرکت انجام شده است و می‌تواند زمینه بیشتری برای داخلی‌سازی و توسعه زنجیره تأمین فراهم کند. اگر این مسیر در ادامه با توسعه پلتفرم، افزایش داخلی‌سازی و گسترش زنجیره تأمین همراه شود، Eagle می‌تواند از یک مدل خودرو فراتر برود و نشانه‌ای از تغییر جهت کرمان موتور از «مونتاژ چند محصول» به سمت «ساختن سبد محصول» باشد. و شاید این، همان جایی است که یک آمار کلی از کاهش تولید، گویای تمام داستان نیست!
