به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، تربیت کودک بیش از آنکه به معنای ساختن و قالبریزی او باشد، شبیه باغبانی و فراهم کردن زمینه برای شکوفایی استعدادهای درونی است. همانطور که باغبان با رساندن آب، نور، هوا و مواد مورد نیاز، شرایط رشد درخت را فراهم میکند، والدین نیز وظیفه دارند بستر مناسب رشد طبیعی فرزند خود را مهیا کنند. شتابزدگی، دخالت بیش از اندازه و اجبار، میتواند لطافت روح کودک را از بین ببرد و مانع شکوفایی طبیعی او شود.
مرحوم آیتالله حائری شیرازی در تبیین ظرافتهای تربیت دینی، تربیت فرزند را به فرایند درختکاری تشبیه کرده و با انتقاد از تلاش برای «گُلاندن اجباری» کودکان، بر نقش والدین در فراهم کردن شرایط مناسب رشد، حفظ کرامت و ایجاد محیط طبیعی برای شکوفایی استعدادهای فرزند تأکید کرده است.
آیتالله حائری شیرازی در اینباره میگوید:
«تربیت مثل درختکاری است و کار پدر و مادر مثل باغبان است که به موقع آبش بدهند، به موقع کودَش را بدهند، به موقع شیارش را بزنند، نور را برایش تأمین کنند.
نور و آب و هوا و اینها که تأمین شد، گل کردن با خود درخت است؛ دیگر باغبان گل را به درخت نمیچسباند. درخت خودش باید گل کند. بسیاری خیال میکنند بچهها را باید گُلاند! هیچ انسانی نمیتواند کاری کند که دیگری گل کند؛ تو آبش را بده، نورش را بده، هوایش را بده، گل کردنش با خودش است.
بعضیها وقتی میبینند درختشان گل کرد، حوصله ندارند و هی میخواهند گل باز شود. آقا! تو دستش نزن، خوب نمیشود. هر گلی که مردم دستش زدند، برگش پاره شد. دستکاریاش نکن؛ خودش باید باز شود. عقل بچه هم مثل گل است؛ به بچه نان حلال بده و احترام بگذار، عقلش گل میکند.»
این نگاه، وظیفه والدین را نه در تحمیل و دخالت مستقیم، بلکه در فراهم کردن نیازهای اساسی رشد فرزند تعریف میکند؛ همانگونه که درخت برای رشد به آب، کود و نور نیاز دارد، انسان نیز به احترام، نصیحت، آزادی و محبت نیازمند است.
آیتالله حائری شیرازی این تفاوت را چنین بیان میکند:
«به درخت آب میدهند، به انسان احترام؛
به درخت کود میدهند، به انسان نصیحت میکنند؛
به درخت نور میدهند، به انسان آزادی و احترام و محبت.»
وی همچنین محیطی را که در آن کودک با ترس و ارعاب مواجه است، با تاریکی برای درخت مقایسه میکند و میگوید:
«محیط ترس و وحشت برای بچه، مثل محیط تاریک برای درخت است. درخت در محیط تاریک خفه میشود و بچه هم در محیط ترس و ارعاب و وحشت، روحش پژمرده میشود.»
بر اساس این دیدگاه، والدین باید محیطی فراهم کنند که در آن کودک در کنار دریافت محبت و احترام، از میزان مناسبی آزادی، مسئولیت و آگاهی نیز برخوردار باشد.
آیتالله حائری شیرازی تأکید میکند:
«به هر جهت به بچه محبت کنید، احترام کنید، مقداری آزادی بدهید، مقداری مسئولیت بدهید، مقداری آگاهی بدهید؛
اگر انسان این کارها را در مورد اولاد بکند، دیگر اولاد انشاءالله خودش خوب میشود، مخصوصاً اگر نانش حلال باشد.»
در این نگاه، تربیت موفق به معنای وادار کردن کودک به شکوفایی نیست؛ بلکه والدین باید همچون باغبان، شرایط لازم را فراهم کنند و اجازه دهند استعدادهای فرزند در مسیر طبیعی خود رشد و شکوفا شود.
منبع: راه رشد، جلد یک، صفحه ۱۳۱
