بومی‌سازی فناوری نوین «ژن‌درمانی» برای درمان سرطان خون در ایران

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری، سرطان خون زمانی رخ می‌دهد که گلبول‌های سفید بدن دچار تقسیم سلولی غیرقابل‌کنترل شوند. این سلول‌های سرطانی جایگزین سلول‌های سالم شده و موجب اختلال در عملکرد طبیعی بدن می‌شوند. از آنجا که روش‌های سنتی مانند شیمی‌درمانی در بسیاری از موارد موفقیت‌آمیز نیستند، دانشمندان به سراغ روش‌های نوین رفته‌اند.

فناوری دارویی «سلول کار-تی» (CAR-T cell)، یک نوع درمان پیشرفته است که از سلول‌های دفاعی خودِ بیمار برای مبارزه با سرطان استفاده می‌کند. در این روش، سلول‌های دفاعی بیمار با ژن بیان‌کننده‌ی «کار-تی» تراریخت می‌شوند که در نهایت منجر به شناسایی و از بین رفتن سلول‌های سرطانی می‌گردد.

فرآیند این درمان به زبان ساده شامل: گرفتن نمونه خون از بیمار، جداسازی نوع خاصی از سلول‌های دفاعی به نام «سلول T» از نمونه خون، مهندسی ژنتیکی سلول‌های T در آزمایشگاه با استفاده از سازه‌ی CAR، به طوری که بتوانند پروتئین ویژه‌ای را که به مقدار زیاد روی سطح سلول‌های سرطانی وجود دارد، شناسایی کنند، تکثیر سلول‌های T مهندسی‌شده در آزمایشگاه برای رسیدن به تعداد کافی و تزریق مجدد سلول‌های حاصل به بدن بیمار، که اکنون می‌توانند سلول‌های سرطانی را شناسایی کرده و به آن‌ها حمله کنند.

کارآیی درمان کار-تی پژوهش‌ها و کارآزمایی‌های بالینی نتایج بسیار امیدوارکننده ای از روش سلول کار-تی نشان داده‌اند. این فناوری به خصوص در بیمارانی‌ که به درمان‌های معمول مانند شیمی درمانی پاسخ نمی‌دهند، بسیار مؤثر بوده است.

پژوهش‌ها و کارآزمایی‌های بالینی، نتایج بسیار امیدوارکننده‌ای از روش «سلول کار-تی» نشان داده‌اند. این فناوری به‌ویژه در بیمارانی که به درمان‌های معمول مانند شیمی‌درمانی پاسخ نمی‌دهند، بسیار مؤثر بوده است. برخی مطالعات نشان داده‌اند که میزان پاسخ به درمان می‌تواند تا ۹۸ درصد نیز برسد؛ به این معنی که سرطان در تعداد بسیار بالایی از بیماران، پس از درمان کوچک شده یا کاملاً از بین می‌رود.

گزارش‌های متعددی از بیمارانی وجود دارد که با این روش به بهبودی کامل رسیده و حتی پس از گذشت پنج سال، همچنان عاری از سرطان هستند.

گروه سلول و ژن‌درمانی پژوهشگاه رویان، دارای تجربه‌ای موفق در راه‌اندازی روش‌های پیشرفته‌ی درمانی (سلولی و ژن‌درمانی) همگام با مراکز پیشرو جهانی است. با معرفی فناوری «سلول کار-تی» در سطح دنیا، پژوهشگاه رویان نیز با پشتوانه‌ی تخصص دانشمندان خود، گام در مسیر توسعه‌ی این روش نهاده است.

در حال حاضر، پروژه توسعه‌ی فناوری تولید داروی «سلول کار-تی» جهت درمان سرطان خون، با تکیه بر دانش و تجارب گران‌قدر و ارزشمند متخصصان آغاز شده و توسط تیمی متعهد در حال پیگیری است که امید می‌رود در سریع‌ترین زمان ممکن به بالین بیماران برسد.