به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، برای شناخت درست بهائیت، آشنایی با پیشینه شکلگیری این جریان و اصول اعتقادی آن اهمیت دارد. بررسی دیدگاه بهائیان درباره قرآن، اهلبیت(ع) و مسئله مهدویت نیز از جمله موضوعاتی است که میتواند تفاوتهای اعتقادی این آیین با اسلام و بهویژه تشیع را آشکار کند.
بنابر روایت حوزه، مروری کوتاه بر دیدگاههای اعتقادی بهائیان درباره قرآن، اهلبیت(ع) و امام زمان(عج) خواهیم داشت.
ریشههای شکلگیری بهائیت به جریان بابیت بازمیگردد؛ جریانی که در سال ۱۲۶۰ قمری با ادعای علیمحمد شیرازی، مشهور به «باب»، آغاز شد.
پس از اعدام باب در سال ۱۲۶۶ قمری، اختلافاتی در میان پیروان او به وجود آمد. در ادامه این تحولات، میرزا حسینعلی نوری، معروف به بهاءالله، بهتدریج ادعای برخورداری از جایگاه دینی جدیدی را مطرح کرد.
در ادامه همین جریان، آیین بهائی شکل گرفت و با گذشت زمان، آموزهها و آثار مستقلی برای آن پدید آمد که در برخی مباحث اعتقادی، تفاوتهایی اساسی با اسلام و بهخصوص مکتب تشیع دارد.
نگاه بهائیان به قرآن و اهلبیت(ع)
بهائیان قرآن کریم و اهلبیت(ع) را بهصورت مطلق انکار نمیکنند؛ با این حال، نوع اعتقاد آنان درباره قرآن، پیامبر اسلام(ص)، اهلبیت(ع) و امام زمان(عج)، با باورهای شیعه تفاوتهای بنیادینی دارد.
در اعتقاد اسلامی، حضرت محمد(ص) «خاتم النبیین» است و با بعثت ایشان، سلسله پیامبران پایان یافته است. همچنین قرآن آخرین کتاب آسمانی و اسلام آخرین شریعت الهی به شمار میرود.
قرآن کریم در آیه ۴۰ سوره احزاب میفرماید:
«مَا کَانَ مُحَمَّدٌ أَبَا أَحَدٍ مِنْ رِجَالِکُمْ وَلَٰکِنْ رَسُولَ اللَّهِ وَخَاتَمَ النَّبِیِّینَ»
اما در بهائیت، با پذیرش ظهور باب و بهاءالله، ظهورات دینی پس از اسلام نیز مورد پذیرش قرار گرفته است؛ بنابراین، خاتمیت پیامبر اسلام(ص) به معنایی که در اعتقاد اسلامی مطرح است، پذیرفته نمیشود.
در خصوص اهلبیت(ع) نیز لازم است میان احترام به این خاندان و پذیرش اعتقاد شیعه درباره مقام امامت آنان تفاوت گذاشته شود. از دیدگاه شیعه، اهلبیت(ع) تنها شخصیتهایی محترم و برجسته در تاریخ اسلام نیستند؛ بلکه امامان و حجتهای الهی و منصوب از سوی خداوند برای هدایت انسانها هستند.
در قرآن کریم درباره جایگاه امامت آمده است:
«إِنِّی جَاعِلُکَ لِلنَّاسِ إِمَامًا» (بقره، ۱۲۴)
همچنین در آیهای دیگر، موضوع «أُولِی الْأَمْرِ» مطرح شده است که در تفسیر شیعی، این عنوان بر امامان معصوم(ع) تطبیق داده شده است.
علاوه بر آیات قرآن، روایات متعددی نیز بر فضیلت و جایگاه ویژه اهلبیت(ع) تأکید دارند و در منابع شیعه و اهلسنت نیز گزارشهایی درباره فضائل و منزلت آنان نقل شده است.
مهدویت؛ دیدگاه بهائیان درباره امام زمان(عج)
در اعتقاد شیعه، مهدویت به این معناست که امام مهدی(عج) بهعنوان حجت الهی و امام موعود در آخرالزمان ظهور خواهد کرد و با برقراری عدالت، وعدههای الهی درباره آینده جهان تحقق خواهد یافت. این باور، ارتباط مستقیمی با اعتقاد شیعه به استمرار امامت پس از پیامبر اسلام(ص) دارد.
اما بهائیت مسئله مهدویت را با همان مفهومی که در اعتقاد شیعه وجود دارد، قبول ندارد. در تفسیر بهائی، وعده ظهور موعود اسلام به ظهور شخصیتی جدید و آغاز دورهای تازه از هدایت الهی معنا میشود.
بر همین اساس، بهائیان ظهور باب را تحقق وعده موعود اسلام میدانند و معتقد نیستند که باید همچنان در انتظار ظهور امام مهدی(عج) به معنای مورد اعتقاد شیعه بود.
در نتیجه، تفاوت اصلی میان این دو دیدگاه در این مسئله آن است که شیعه بر این باور است که امام مهدی(عج) هنوز ظهور نکرده است، در حالی که بهائیت ظهور باب را تحقق وعده موعود اسلام میداند و پس از آن نیز بهاءالله را بهعنوان مظهر الهی معرفی میکند.
از این رو، مفهوم «مهدی موعود» در بهائیت با جایگاه و معنایی که این عنوان در اعتقادات شیعه دارد، یکسان نیست.
