خبرآنلاین: ویتامین C سالهاست بهعنوان یکی از مکملهای محبوب فصل سرما و آنفلوآنزا شناخته میشود و بسیاری تصور میکنند مصرف دوزهای بالای آن میتواند سیستم ایمنی را تقویت کرده و مانع سرماخوردگی شود؛ اما پژوهشهای علمی تصویر متفاوتی ارائه میکنند. شواهد موجود نشان میدهد این ویتامین در بهترین حالت تأثیری محدود بر شدت علائم سرماخوردگی دارد و نمیتواند از ابتلا به آن در عموم مردم جلوگیری کند.
ماجرای یک باور قدیمی
به گزارش یورونیوز، ریشه محبوبیت مصرف دوزهای بالای ویتامین C به دهه ۱۹۷۰ و لینوس پاولینگ، شیمیدان آمریکایی و برنده دو جایزه نوبل، بازمیگردد. او در سال ۱۹۷۰ کتابی درباره ویتامین C و سرماخوردگی منتشر کرد و دریافت روزانه حدود هزار تا دو هزار میلیگرم از این ویتامین را پیشنهاد داد. این توصیه به افزایش محبوبیت مکملهای ویتامین C کمک کرد، اما بعدها مشخص شد تفسیر پاولینگ از شواهد علمی با انتقادهایی روبهرو بوده است؛ از جمله استفاده از تحلیلهای ریاضی نادرست و اتکا به مطالعات محدود یا کمکیفیت.
پژوهشها چه میگویند؟
یک فراتحلیل در سال ۲۰۲۳، نتایج ۱۰ مطالعه کنترلشده با دارونما را روی ۲۷۳۶ فرد سالم بررسی کرد. شرکتکنندگان دستکم هزار میلیگرم ویتامین C در روز دریافت کرده بودند. نتایج نشان داد مصرف منظم این مکمل با حدود ۱۵ درصد کاهش در شدت علائم شدید سرماخوردگی همراه بوده، اما مدت علائم خفیف را کاهش نداده است. فراتحلیل دیگری در سال ۲۰۱۳ نیز نشان داد مصرف روزانه حدود ۲۰۰ میلیگرم ویتامین C در جمعیت عمومی، تعداد دفعات ابتلا به سرماخوردگی را کاهش نمیدهد. البته در برخی گروهها مانند ورزشکاران و نیروهای نظامی، کاهش موارد سرماخوردگی مشاهده شده است. نکته مهم این است که شروع مصرف ویتامین C پس از آغاز علائم، ظاهراً فایده قابلتوجهی ندارد.
دوز بالا همیشه بهتر نیست
میزان توصیهشده روزانه ویتامین C برای بزرگسالان بالای ۱۹ سال در استرالیا حدود ۴۵ میلیگرم است. در آمریکا نیز حد بالای قابلتحمل مصرف برای بزرگسالان ۲۰۰۰ میلیگرم در روز تعیین شده است. مصرف مداوم دوزهای بالای ویتامین C، بهویژه بیش از هزار میلیگرم در روز، میتواند با عوارضی مانند اسهال، تهوع، دلدرد، نفخ و افزایش احتمال تشکیل سنگ کلیه در برخی افراد همراه باشد. همچنین افزایش جذب آهن میتواند برای افراد مبتلا به برخی اختلالات مشکلساز شود و احتمال تداخل با بعضی داروها و درمانها نیز وجود دارد.
در مجموع، ویتامین C برای بدن ضروری است، اما شواهد علمی از این ادعا که مصرف دوزهای بالای آن میتواند از سرماخوردگی در عموم مردم جلوگیری کند، حمایت نمیکند. دریافت مقدار کافی این ویتامین از یک رژیم غذایی متنوع اهمیت دارد و مصرف طولانیمدت مکملهای دوز بالا بدون ضرورت پزشکی توصیه نمیشود.
