تسهیلات فرزندآوری به عنوان یکی از اهرمهای اصلی حمایتی از جوانی جمعیت، طبق قانون بودجه سال جاری تکلیفی است که بانکها موظف به اجرای دقیق آن بر اساس سرفصلهای تعیین شده هستند.
به گزارش سرویس اقتصادی تابناک؛ با این حال، تازهترین آمارها از عملکرد سه ماهه نخست سال جاری نشان میدهد که میان «قانون» تا «اجرا»، فاصلهای معنادار وجود دارد.
مطابق قانون بودجه سال جاری، سقف کل تسهیلات قرضالحسنه ازدواج و فرزندآوری به ۴۳۵ هزار میلیارد تومان (همت) رسیده است. از این رقم، ۳۵۰ همت به وام ازدواج و ۸۵ همت به وام فرزندآوری اختصاص یافته است.
بررسی عملکرد ۲۸ بانک عامل در فصل بهار نشان میدهد که در بخش ازدواج، بیش از ۱۲۲ هزار میلیارد تومان تسهیلات پرداخت شده که نشاندهنده تحقق حدود ۳۵ درصدی بودجه سالانه در سه ماه است؛ عددی که تا حدودی قابل قبول به نظر میرسد.
اما در بخش فرزندآوری، روایت کاملاً متفاوت است. از بودجه ۸۵ همتی مصوب برای کل سال، در سه ماهه نخست تنها ۸ هزار و ۱۷۰ میلیارد تومان پرداخت شده است. به عبارتی، بانکها در این بخش تنها به نزدیک ۱۰ درصد از وظیفه بودجهای خود عمل کردهاند که این عملکرد ضعیف، منجر به تشکیل صفهای طولانی شده است.
حبس متقاضیان در صفهای انتظار
آمارها گویای آن است که در طول سه ماهه ابتدایی سال، تنها ۸۷ هزار و ۵۹۹ متقاضی موفق به دریافت تسهیلات فرزندآوری شدهاند. در سوی دیگر، ۴۶۲ هزار و ۸۰۱ نفر کماکان در صفهای انتظار باقی ماندهاند و هنوز ریالی دریافت نکردهاند!
از «پرداخت صفر» تا صفهای چند ده هزار نفری
بررسی جزئیتر عملکرد بانکها، نقاط تاریک و تاملبرانگیزی را آشکار میکند؛ به عنوان مثال:
- بانک سرمایه: عملکرد این بانک در صدر لیست ابهامات قرار دارد؛ جایی که با وجود ۷۱۸ متقاضی در صف، میزان پرداختی بانک بابت تسهیلات فرزندآوری «صفر» بوده است.
- بانک سپه و ملی: دو بانک بزرگ دولتی نیز اوضاع چندان مساعدی ندارند. در بانک سپه، حدود ۵۷ هزار نفر در انتظار هستند و تنها به ۳ هزار و ۳۵۴ نفر وام پرداخت شده است. در بانک ملی نیز در برابر ۱۴ هزار و ۳۳۶ فقره پرداختی، بیش از ۸۷ هزار متقاضی همچنان در صفهای طولانی چشمانتظار ماندهاند.
- بانک رفاه کارگران: این بانک با یکی از شلوغترین صفها مواجه است؛ نزدیک به ۶۳ هزار متقاضی در انتظار هستند و در این مدت کمتر از ۶ هزار نفر موفق به دریافت وام شدهاند.
- بانکهای قرضالحسنه: بانک مهر ایران با ۵ هزار و ۴۰۵ فقره پرداختی در مقابل ۳۴ هزار و ۶۵۷ نفر در صف، و بانک رسالت با ۱ هزار و ۴۱۴ پرداختی در مقابل ۱۲ هزار نفر در صف، عملکردی به مراتب ضعیفتر از ظرفیتهای مورد انتظار داشتهاند.
- بانک شهر: در این بانک نیز نسبتها همخوانی ندارد؛ بیش از ۱۰ هزار نفر در صف انتظارند اما کمتر از ۱۵۰۰ نفر وام دریافت کردهاند.
اما در مقابلِ عملکرد ضعیف بانکهای بزرگ دولتی و خصولتی، برخی بانکهای خصوصی توانستهاند توازن منطقیتری برقرار کنند. برای مثال، بانک پارسیان با وجود ۱۴۶۱ نفر در صف، به ۲۳۸۵ نفر وام داده است. بانک سامان نیز به ۱۹۱۲ نفر پرداخت داشته و تنها ۶۰۵ نفر در صف دارد. همچنین بانک اقتصادنوین با ۷۵۹ پرداختی و ۳۷۹ نفر در صف، عملکردی قابل قبول در ایفای تعهدات خود نشان داده است.
الزامات قانونی برای پرداخت وام فرزندآوری
طبق دستورالعمل بانک مرکزی، این تسهیلات با دوره تنفس ۶ ماهه و بدون نیاز به سپردهگذاری، به پدر فرزندانی که از تاریخ تولدشان بیش از ۲ سال نگذشته باشد، تعلق میگیرد. مبالغ این وام برای سال جاری به شرح زیر است:
- فرزند اول: ۴۴۰ میلیون ریال (بازپرداخت ۳ ساله)
- فرزند دوم: ۸۸۰ میلیون ریال (بازپرداخت ۴ ساله)
- فرزند سوم: ۱.۳۲۰ میلیون ریال (بازپرداخت ۵ ساله)
- فرزند چهارم: ۱.۶۵۰ میلیون ریال (بازپرداخت ۶ ساله)
- فرزند پنجم و بیشتر: ۲.۲۰۰ میلیون ریال (بازپرداخت ۷ ساله)
کندی روند پرداخت در سه ماهه نخست سال، این بیم را ایجاد میکند که با انباشتِ بیشترِ متقاضیان در ماههای آتی، صفهای انتظار به گرههایی ناگشودنی تبدیل شوند که نیازمند ورود جدی نهادهای نظارتی و بانک مرکزی است.
