بالاخره مایکروویو ضرر دارد یا نه؟

به گزارش تابناک؛ بررسی منابع معتبر پزشکی نشان می‌دهد، بسیاری از نگرانی‌های رایج درباره خود امواج مایکروویو اغراق‌آمیز است. در استفاده روزمره، مواردی مثل انتخاب ظرف نامناسب، داغ شدن بیش از حد مایعات، گرم نشدن یکنواخت غذا و استفاده از دستگاه آسیب‌دیده اهمیت بیشتری دارند.

اشعه مایکروویو چیست و چه خطری دارد؟

مایکروویو با امواج الکترومغناطیسی کار می‌کند. این امواج روی مولکول‌های آب موجود در غذا اثر می‌گذارند و گرما تولید می‌کنند. همین کلمه «اشعه» یکی از دلایل نگرانی مردم است. چون معمولاً شنیدن اشعه، ذهن را به سمت اشعه ایکس می‌برد؛ اما این دو یکسان نیستند.

امواج مایکروویو در دسته پرتو‌های غیریون‌ساز قرار دارند. انرژی این امواج برای یونیزه کردن اتم‌ها کافی نیست. اشعه ایکس در گروه دیگری قرار می‌گیرد و انرژی بیشتری دارد. به همین دلیل کاربرد و خطر‌های آن هم متفاوت است.

نکته دیگر این است که غذا بعد از گرم شدن، امواج مایکروویو را در خود نگه نمی‌دارد. پس غذای مایکروویوشده رادیواکتیو نمی‌شود.

آیا مایکروویو سرطان‌زاست؟

این احتمالاً مهم‌ترین سؤال درباره عوارض مایکروویو است. پاسخ فعلی علم، برای دستگاه سالم و استفاده معمول، منفی است.

شواهد موجود مایکروویو خانگی سالم را عامل شناخته‌شده سرطان معرفی نمی‌کنند. نوع امواج دستگاه هم با پرتو‌های یون‌ساز تفاوت دارد.

مؤسسه ملی سرطان آمریکا نیز امواج مایکروویو را در دسته پرتو‌های غیریون‌ساز قرار می‌دهد. این امواج مانند اشعه ایکس به DNA آسیب مستقیم وارد نمی‌کنند. از طرف دیگر، محفظه دستگاه برای نگه داشتن امواج در داخل طراحی شده است. شبکه‌ای که روی شیشه در می‌بینید هم بخشی از همین ساختار است.

البته این توضیح درباره دستگاه سالم صدق می‌کند. اگر در یا قفل مایکروویو خراب باشد، ادامه استفاده تصمیم خوبی نیست؛ بنابراین وقتی درباره «عوارض مایکروویو» صحبت می‌کنیم، بهتر است به جای تمرکز صرف بر سرطان، خطر‌های واقعی‌تر استفاده نادرست از دستگاه را بشناسیم.

یکی از مهم‌ترین مشکلات، ظرف نامناسب است

مشکل همیشه از خود مایکروویو نیست؛ گاهی ظرفی که غذا داخل آن گرم می‌شود، بخش نادیده‌گرفته‌شده ماجراست.

این تصور که هر ظرف پلاستیکی را می‌توان داخل مایکروویو گذاشت، درست نیست. بعضی ظروف تنها برای نگهداری مواد غذایی ساخته شده‌اند و برای قرار گرفتن در معرض حرارت طراحی نشده‌اند.

استفاده از محصولات پلاستیکی برخلاف کاربردی که سازنده برای آنها در نظر گرفته، می‌تواند مسئله‌ساز باشد. برخی مواد به‌کاررفته در پلاستیک ممکن است به مواد غذایی منتقل شوند و احتمال این انتقال در دما‌های بالا، از جمله هنگام گرم کردن در مایکروویو، بیشتر می‌شود. توصیه می‌شود غذا در ظرف پلاستیکی‌ای که برای گرم کردن طراحی نشده است، گرم یا نگهداری نشود.

ظروف پلاستیکی بی‌کیفیت، آسیب‌دیده، تغییرشکل‌داده یا محصولاتی که کاربرد آنها مشخص نیست، انتخاب مناسبی برای گرم کردن غذا نیستند. وقتی قرار است غذا مستقیماً داخل ظرف گرم شود، استفاده از ظروف ماکروفری یکبار مصرف که برای نگهداری و گرم کردن غذای گرم طراحی شده‌اند، انتخاب حساب‌شده‌تری نسبت به ظروف پلاستیکی متفرقه و فاقد مشخصات مصرف است.

نکته مهم این است که صرف ضخیم بودن پلاستیک یا ظاهر محکم ظرف، دلیلی بر مناسب بودن آن برای مایکروویو نیست؛ کاربرد اعلام‌شده از سوی سازنده اهمیت بیشتری دارد.

مزایا و معایب ماکروویو

گرم کردن غذا در مایکروویو ضرر دارد؟

گرم کردن غذا در مایکروویو به خودی خود روش خطرناکی شناخته نمی‌شود. مشکل زمانی شروع می‌شود که غذا یکدست گرم نشود.

حتماً دیده‌اید که بخشی از غذا داغ شده، اما مرکز آن هنوز سرد است. این اتفاق در غذا‌های حجیم بیشتر رخ می‌دهد.

مثلاً یک تکه مرغ ممکن است از بیرون داغ باشد و داخل آن هنوز ولرم بماند. برای غذای مانده، این موضوع مهم‌تر است.

بیشتر بخوانید

 ده شگرد استفاده از مایکروویو 
 ۷ اشتباه خطرناک هنگام استفاده از مایکروویو 

یک راه ساده، هم زدن غذا در میانه گرم کردن است. غذا‌های بزرگ را هم می‌توان یک بار جابه‌جا کرد.

بعد از پایان کار هم کمی صبر کنید. این زمان کمک می‌کند گرما در بخش‌های مختلف غذا پخش شود.

داغ شدن بیش از حد آب؛ خطری که کمتر درباره آن صحبت می‌شود

یکی از عجیب‌ترین خطر‌های مایکروویو به یک لیوان آب ساده مربوط می‌شود. آب ممکن است بیشتر از انتظار داغ شود.

گاهی دمای آب بالا می‌رود، اما حباب‌های واضح جوش دیده نمی‌شوند. ظاهر آرام آب در این حالت می‌تواند گمراه‌کننده باشد.

حالا اگر فنجان را حرکت دهید، آب ممکن است ناگهان فوران کند. اضافه کردن قهوه یا شکر هم می‌تواند چنین واکنشی ایجاد کند.

این اتفاق احتمال سوختگی دست یا صورت را بالا می‌برد. پس داغ کردن طولانی مایعات کار خوبی نیست.

اگر فقط یک فنجان نوشیدنی می‌خواهید، زمان کوتاه‌تر را امتحان کنید. در صورت نیاز دوباره چند ثانیه به آن زمان بدهید.

به همین دلیل قرار دادن یک لیوان آب برای مدت بسیار طولانی در مایکروویو، صرفاً به این دلیل که هنوز جوشیدن واضحی دیده نمی‌شود، کار ایمنی نیست.

بیشتر آسیب‌های مایکروویو اصلاً از اشعه نیست

شاید جالب باشد که بخش قابل توجهی از صدمات مرتبط با مایکروویو به خود امواج دستگاه ارتباطی ندارد.

سازمان غذا و داروی آمریکا می‌گوید بیشتر آسیب‌های گزارش‌شده در استفاده از مایکروویو ناشی از ظروف داغ، غذای بیش‌ازحد گرم‌شده یا مایعات بسیار داغ بوده‌اند و نه قرار گرفتن در معرض امواج دستگاه.

بخار جمع‌شده زیر درپوش غذا نیز می‌تواند باعث سوختگی شود. بهتر است پوشش ظرف بعد از گرم شدن به‌آرامی و در جهتی باز شود که بخار مستقیماً به سمت صورت و دست‌ها خارج نشود.

اگر مایکروویو خراب باشد چه؟

تمام مطالبی که درباره ایمنی مایکروویو گفته می‌شود، مربوط به دستگاه سالم و استاندارد است.

اگر در کج شده یا لولا لق است، دستگاه را نادیده نگیرید. شکستگی اطراف در هم نیاز به بررسی دارد.

یک نشانه حتی جدی‌تر وجود دارد. مایکروویو نباید با در باز به کار خود ادامه دهد.

اگر چنین اتفاقی افتاد، دستگاه را روشن نکنید. تعمیرکار باید سیستم ایمنی آن را بررسی کند.

جرقه‌های مکرر هم نیاز به توجه دارند. البته گذاشتن ظرف فلزی می‌تواند خودش دلیل ایجاد جرقه باشد.

چه ظروفی را می‌توان در مایکروویو گذاشت؟

اینکه یک ظرف شیشه‌ای، سرامیکی یا پلاستیکی باشد، به‌تنهایی برای تشخیص مناسب بودن آن کافی نیست.

حتی بین محصولات ساخته‌شده از یک جنس نیز ممکن است مقاومت در برابر حرارت و کاربرد تعریف‌شده متفاوت باشد. برای مثال، برخی ظروف پلاستیکی برای گرم کردن غذا ساخته شده‌اند، در حالی که بعضی دیگر تنها برای نگهداری مواد غذایی سرد کاربرد دارند.

برخی ظروف شیشه‌ای هم تحمل تغییر سریع دما را ندارند. پس فقط شفاف بودن ظرف دلیل کافی برای انتخاب آن نیست.

روی ظروف مناسب معمولاً مشخصات مربوط به استفاده در مایکروویو نوشته می‌شود. دستور سازنده هم می‌تواند تکلیف را روشن کند.

اگر هنوز درباره جنس‌های مختلف سؤال دارید، مطلب چه ظروفی را می‌توان در مایکروویو گذاشت؟ جزئیات بیشتری دارد. این مطلب ظروف مجاز و گزینه‌های نامناسب را جدا کرده است.

آیا مایکروویو مواد مغذی غذا را از بین می‌برد؟

یکی دیگر از باور‌های رایج این است که غذای مایکروویوشده ارزش غذایی بسیار کمتری دارد.

واقعیت این است که تقریباً هر روش پختی می‌تواند روی بعضی مواد مغذی حساس به حرارت اثر بگذارد. مسئله مهم، دمای پخت، مدت زمان حرارت و مقدار آبی است که برای پخت استفاده می‌شود.

سازمان غذا و داروی آمریکا می‌گوید مایکروویو مواد مغذی را بیشتر از روش‌های معمول پخت از بین نمی‌برد و حتی به دلیل زمان کوتاه‌تر پخت و نیاز کمتر به آب، برخی غذا‌ها ممکن است ویتامین‌ها و مواد معدنی بیشتری حفظ کنند.

پس «مایکروویو کردن» به خودی خود به معنی تبدیل یک غذای سالم به غذای بدون ارزش غذایی نیست.

اشعه مایکروویو در بارداری خطرناک است؟

نگرانی درباره مایکروویو در بارداری بیشتر به امواج دستگاه برمی‌گردد. شواهد فعلی خطر مشخصی برای استفاده معمول نشان نمی‌دهند.

سازمان جهانی بهداشت نیز برای مایکروویو استاندارد، خطر شناخته‌شده‌ای در استفاده عادی گزارش نکرده است. شرط مهم، سالم بودن دستگاه است.

پس در باید درست بسته شود و آسیب مشخصی نداشته باشد. نیازی هم به ایستادن چسبیده به شیشه دستگاه نیست.

فاصله معمولی که هنگام کار در آشپزخانه دارید کافی است.

عوارض ماکروفر در بارداری

برای کاهش عوارض احتمالی مایکروویو چه کار کنیم؟

چند نکته ساده می‌تواند استفاده از مایکروویو را ایمن‌تر کند:

 تنها از ظرفی استفاده کنید که برای گرم کردن غذا یا قرار گرفتن در مایکروویو طراحی شده است.
 از ظروف پلاستیکی آسیب‌دیده، تغییرشکل‌داده، بدبو یا فاقد مشخصات مصرف استفاده نکنید.
 هنگام گرم کردن حجم زیاد غذا، آن را در میانه کار هم بزنید یا جابه‌جا کنید تا گرما بهتر توزیع شود.
 آب و مایعات را بیش از زمان توصیه‌شده گرم نکنید.
 هنگام برداشتن درپوش ظرف، مراقب خروج ناگهانی بخار باشید.
 اگر در، لولا، قفل یا نوار دور در دستگاه آسیب دیده است، تا زمان بررسی و تعمیر از مایکروویو استفاده نکنید.

آیا اشعه مایکروویو واقعاً سرطان‌زاست؟

اگر منظور از ضرر، سرطان‌زا بودن استفاده معمول از یک مایکروویو سالم باشد، شواهد علمی فعلی چنین ارتباطی را نشان نمی‌دهند. امواج مایکروویو غیریون‌سازند و با اشعه ایکس و گاما تفاوت اساسی دارند.

خطر‌های عملی بیشتر از جای دیگری می‌آیند: ظرفی که برای حرارت ساخته نشده، مایع بیش‌ازحد داغ، غذای گرم‌شده به شکل نامتوازن یا دستگاهی که در و اجزای ایمنی آن آسیب دیده است؛ بنابراین به جای حذف کامل مایکروویو از آشپزخانه، انتخاب ظرف مناسب، رعایت زمان گرم کردن و سالم نگه داشتن دستگاه راه منطقی‌تری برای کاهش خطر‌های احتمالی است.
منبع: یک پزشک