باغ ایرانی، با هندسه منظم، جریان آرام آب، درختان سایه‌انداز و پیوند میان معماری و طبیعت، یکی از ماندگارترین الگوهای طراحی منظر در جهان است؛ الگویی که قرن‌ها پس از شکل‌گیری، همچنان الهام‌بخش معماران و طراحان در کشورهای مختلف است. نمونه‌ای جالب از این تأثیر را می‌توان در لندن دید؛ جایی که باغ جلیکو (Jellicoe Gardens) با الهام از باغ فین کاشان، مفاهیم باغ‌سازی ایرانی را در قالب فضایی عمومی و معاصر بازآفرینی می‌کند.
این باغ در منطقه کینگز کراس لندن و در مجاورت مرکز آقاخان قرار دارد و در نوامبر ۲۰۲۱ افتتاح شد. طراحی منظر آن را تام استوارت اسمیت، معمار منظر شناخته‌شده بریتانیایی، با همکاری دفتر Townshend Landscape Architects و مشارکت شبکه توسعه آقاخان انجام داده است. پاویون مرکزی باغ نیز حاصل طراحی دفتر Bell Phillips Architects است. مجموعه‌ای که در آن، عناصر آشنای باغ ایرانی با رویکردی امروزی و متناسب با فضای شهری لندن کنار هم قرار گرفته‌اند.
در طراحی باغ جلیکو، آب فقط عنصری تزئینی نیست؛ بلکه به سازمان‌دهی فضا و هدایت نگاه و حرکت کمک می‌کند. جوی باریک آب، حوضچه‌ها و محورهای هندسی، یادآور ساختار باغ فین کاشان هستند؛ باغی که در آن، جریان آب و نظم فضایی نقشی اساسی در شکل‌گیری تجربه محیط دارند. درختان چنار و ترکیب سایه و نور نیز به ایجاد فضایی آرام در میان بافت شهری کمک می‌کنند.
یکی از عناصر شاخص این مجموعه، پاویونی با ستون‌های باریک چوبی است که از عمارت‌ها و فضاهای ستون‌دار باغ‌های ایرانی الهام گرفته است. جزئیات هندسی این سازه نیز یادآور سنت گره‌چینی در هنر و معماری اسلامی است؛ پیوندی میان میراث تاریخی و زبان طراحی معاصر که بدون تقلید مستقیم از گذشته شکل گرفته است.
نکته جالب در باغ جلیکو، هم‌نشینی هندسه منظم ایرانی با کاشت آزادانه و طبیعی گیاهان، متأثر از سنت باغ‌سازی انگلیسی است. این ترکیب نشان می‌دهد که یک الگوی تاریخی می‌تواند با حفظ اصول اصلی خود، در بستری تازه معنا پیدا کند. جلیکو گاردنز، با نامی که به افتخار جفری جلیکو، معمار منظر برجسته بریتانیایی، انتخاب شده است، نمونه‌ای از حضور زنده میراث باغ ایرانی در طراحی فضاهای عمومی امروز به شمار می‌رود؛ میراثی که از مرزهای جغرافیایی عبور کرده و همچنان امکان خلق تجربه‌های تازه از رابطه انسان، آب، معماری و طبیعت را فراهم می‌کند.
لینک پیشنهادی
