ویندوارد شرکت رصد اطلاعات دریایی گزارش داد، در تحولی جدید در مناقشات دریایی خلیج فارس، پایانه غربی جزیره خارک ایران پس از ۲۵ روز توقف کامل، روز سهشنبه ۱۲ اوت(۲۰ مرداد) مجدداً فعال شد. تصاویر ماهوارهای نشان میدهد که یک فروند نفتکش غولپیکر (کلاس VLCC) به طول تقریبی ۳۳۳ متر که از ۱۱ ژوئیه در منطقه انتظار این پایانه لنگر انداخته بود، سرانجام پهلو گرفته و عملیات بارگیری نفت خام را آغاز کرده است.
این رویداد در حالی اتفاق میافتد که تنگه هرمز به کانون اصلی مناقشه بین ایران و آمریکا تبدیل شده است. در حالی که دونالد ترامپ، رئیس متجاوز آمریکا، ادعا کرده که نیروی دریایی این کشور کنترل کامل این آبراه استراتژیک را با اعمال محاصره دریایی در دست دارد اما آمارها نشان میدهد بسیاری از کشتیها از مسیر ایرانی تنگه هرمز عبور میکنند. تاکنون هیچ چارچوب مشخصی برای حل این مناقشه دیپلماتیک ارائه نشده و هر دو طرف بر مواضع خود پافشاری میکنند. تصاویر جمعآوریشده از منطقه در روز ۱۳ اوت(چهارشنبه)، فعالیت گسترده کشتیهای باری و نفتکش با سیستم شناسایی خاموش را در منطقه قشم و لارک نشان میدهد که بیانگر ترددهای پنهان و پیچیده در این آبراه است.
افزایش محسوس نفتکشها در لارک
همزمان، لنگرگاه شمال لارک که در نزدیکی تنگه هرمز قرار دارد، شاهد افزایش چشمگیر حضور کشتیهای تحریمی بوده است. تصاویر ماهوارهای روز ۱۲ اوت حاکی از پهلوگیری ۳۵ فروند کشتی نفتکش و باری در این منطقه است که نسبت به ۲۸ فروند در ۱۰ اوت رشد قابل توجهی داشته است. از این تعداد، حدود ۷۴ درصد کشتیها با سیستم شناسایی خاموش در حال تردد هستند و دستکم ۱۰ فروند از آنها به عنوان کشتیهای تحریمی شناسایی شدهاند.
این افزایش محسوس نشان میدهد که لنگرگاه مذکور به طور فعال در حال جذب تناژ تحریمی بیشتر است و نقش کلیدی در سازوکار جدید صادرات نفت ایران ایفا میکند. همچنین ۳۶ فروند شناور تندرو در کریدور شمالی مشاهده شدهاند که احتمالاً نقش اسکورت یا گشتزنی برای این کشتیها را دارند، هرچند ارتباط مستقیم آنها با شناورهای خاص تأیید نشده است.
افزایش ترانزیت از روسیه به ایران
همچنین کریدور ترانزیتی دریای خزر بین روسیه و ایران، دست خوش یک تحول ساختاری پایدار شده است. در بازه ۱۶۴ روزه پس از تشدید محاصره هرمز (از ۲۸ فوریه)، حمل و نقل محمولههای مایع (نفت و فرآورده) از روسیه به ایران ۲٫۹ برابر افزایش یافته و حجم آن به ۲٫۵ برابر رسیده است. تعداد محمولهها از ۸ به ۲۳ و حجم آنها از حدود ۱۷۴ هزار بشکه به بیش از ۴۳۷ هزار بشکه افزایش یافته است.
این در حالی است که جریان محموله از ایران به روسیه همچنان صفر گزارش شده و این کریدور یکطرفه عمل میکند. مقامات ایران و روسیه از ۸ اوت در حال مذاکره بر سر نقشه راهی مشترک برای حذف موانع لجستیکی در دریای خزر هستند که شامل پروژه راهآهن رشت-آستارا نیز میشود. این تغییر راهبردی، پاسخی مستقیم به محاصره هرمز و تلاشی برای ایجاد مسیر جایگزین پایدار در تجارت دوجانبه ارزیابی میشود.
ریسکدریایی فراتر از خاورمیانه
در نهایت، حادثه آسیب به یک کابل زیردریایی در منطقه حفاظتشده نزدیک پرت، استرالیا در ۱۱ اوت، ابعاد جدیدی از آسیبپذیری زیرساختهای دریایی را آشکار ساخته است. هرچند علت این حادثه هنوز عمومی نشده، اما شرکت ویند وارد از شناسایی یک مظنون برای این برش کابل خبر داده است. این رویدادها در کنار هم، نشان از افزایش شدید ریسک عملیاتی در پهنه آبی از خلیج فارس و دریای خزر تا دریای سیاه و حتی اقیانوس هند دارد و ضرورت بازنگری در راهبردهای امنیت دریایی و تجاری را بیش از پیش نمایان میسازد.
