فرارو: تماشای فیلم و سریال ممکن است راهی ساده برای استراحت بعد از یک روز شلوغ باشد، اما یافتههای جدید نشان میدهد آنچه در زمان نشستن انجام میدهیم، شاید به اندازه مدتزمان بیتحرکی برای سلامت مغز اهمیت داشته باشد.
به نقل از هافپست، اگر به میانسالی رسیدهاید و از تماشای پشتسرهم سریالها و برنامههای تلویزیونی لذت میبرید، یافتههای یک پژوهش جدید ممکن است برای شما کمی نگرانکننده باشد. محققان دانشگاه کالیفرنیای جنوبی در مطالعهای دریافتهاند تماشای مکرر تلویزیون در دوران میانسالی با تغییرات ساختاری نامطلوب در مغز در سالهای بعد زندگی ارتباط دارد.
این پژوهش که در نشریه «آلزایمر و زوال عقل: مجله انجمن آلزایمر» منتشر شده، نشان میدهد بزرگسالانی که در میانسالی گفته بودند «خیلی زیاد» تلویزیون تماشا میکنند، بعدها حجم کمتری در برخی نواحی مغزی مرتبط با حافظه داشتند. همچنین حجم لوبهای پیشانی و پسسری مغز در این افراد کمتر بود و نشانههای بیشتری از آسیب به ماده سفید مغز مشاهده شد.
این تغییرات با فرایند پیری، افزایش خطر سکته مغزی، افت عملکرد شناختی و زوال عقل ارتباط دارند. ناتان فِتر، پژوهشگر دانشگاه کالیفرنیای جنوبی و یکی از نویسندگان این مطالعه، میگوید پژوهشهای پیشین درباره رفتار کمتحرک و سلامت مغز عمدتاً بر مدتزمان نشستن افراد تمرکز داشتهاند.
اما فتر و همکارانش سؤال دیگری را مطرح کردند: آیا فقط مدتزمان نشستن اهمیت دارد یا اینکه فرد هنگام نشستن چه کاری انجام میدهد نیز میتواند بر سلامت مغز اثر بگذارد؟
نتایج نشان داد فعالیتی که فرد در زمان نشستن انجام میدهد، ممکن است حتی از مدت نشستن مهمتر باشد. فتر میگوید تماشای بیشتر تلویزیون با حجم کمتر مغز در مناطقی مرتبط بود که بهویژه در برابر بیماری آلزایمر آسیبپذیر هستند و همچنین با نشانههای بیشتر آسیب به رگهای خونی کوچک مغز ارتباط داشت.
برای انجام این مطالعه، پژوهشگران اطلاعات حدود هزار و ۷۰۰ بزرگسال را از یک مطالعه بلندمدت بررسی کردند. میانگین سن شرکتکنندگان هنگام ورود به مطالعه، در فاصله سالهای ۱۹۸۷ تا ۱۹۸۹، حدود ۵۳ سال بود. آنها میزان تماشای تلویزیون در اوقات فراغت و همچنین مدت زمانی را که در طول روز کاری مینشستند، گزارش کردند.
بیش از ۲۰ سال بعد، مغز شرکتکنندگان با استفاده از تصویربرداری MRI بررسی شد. در مقایسه با افرادی که گفته بودند «هرگز» یا «بهندرت» تلویزیون تماشا میکنند، کسانی که تماشای تلویزیون را «بسیار زیاد» اعلام کرده بودند، تفاوتهای ساختاری گستردهتری در مغز داشتند.
لوبهای پیشانی و پسسری در این گروه کوچکتر بودند. لوب پیشانی در تواناییهایی مانند برنامهریزی، تصمیمگیری و سایر عملکردهای اجرایی نقش دارد و لوب پسسری مسئول پردازش اطلاعات دیداری است. این تفاوتها حتی پس از در نظر گرفتن عواملی مانند فعالیت بدنی، دیابت، شاخص توده بدنی و مصرف سیگار نیز همچنان مشاهده شد.
اما چرا تلویزیون ممکن است بیشتر از فعالیتهایی مانند بافتنی یا حل جدول و بازیهای فکری با سلامت مغز ارتباط داشته باشد؟
پژوهشگران هنوز پاسخ قطعی ندارند، اما چند توضیح احتمالی مطرح شده است. تماشای تلویزیون معمولاً فعالیتی منفعل است و به مشارکت شناختی نسبتاً کمی نیاز دارد. این فعالیت همچنین اغلب در دورههای طولانی و بدون وقفه انجام میشود و ممکن است با رفتارهایی مانند خوردن تنقلات یا کاهش تعاملات اجتماعی همراه باشد.
در مقابل، فعالیتهایی مانند مطالعه، استفاده فعالانه از رایانه یا انجام سرگرمیهای مختلف معمولاً مغز را بیشتر درگیر میکنند و به تحریک ذهنی بیشتری نیاز دارند.
با این حال، پژوهشگران تأکید میکنند این مطالعه مشاهدهای بوده و نمیتوان از آن نتیجه گرفت که تماشای تلویزیون مستقیماً باعث کوچک شدن مغز یا آسیبهای مشاهده شده میشود. علاوه بر این، میزان نشستن و تماشای تلویزیون بر اساس گزارش خود افراد ثبت شده و این موضوع میتواند با مقداری خطای اندازهگیری همراه باشد.
فتر معتقد است مطالعات آینده با استفاده از ابزارهای پوشیدنی، تصویربرداریهای مکرر از مغز و آزمایشهای مداخلهای میتوانند مشخص کنند آیا کاهش تماشای تلویزیون یا جایگزین کردن آن با فعالیتهای دیگر واقعاً میتواند به حفظ سلامت مغز در طول زمان کمک کند.
