تانکهای T-۷۲M یا T-۷۲M۱ در اول آگوست در حال حرکت در امتداد جاده ۳۹ در بزرگراه اهواز-آبادان در حال حرکت بودند. ارزیابی میشود این خودروها متعلق به لشکر ۹۲ زرهی ارتش، یک تشکیلات مستقر در خوزستان که مسئول دفاع از جنوب غربی حساس راهبردی ایران است، هستند.
سه تانک، نیروی مورد نیاز برای یک عملیات زرهی بزرگ فرامرزی را تشکیل نمیدهند. حرکت آنها به سمت آبادان بیشتر با تقویت، پراکندگی، فعالیتهای آمادگی یا جابجایی تجهیزات به دور از پادگانهای بالقوه آسیبپذیر سازگار است. هدف، تانکها را در نزدیکی مسیرهای منتهی به جنوب عراق، کویت و شمال خلیج فارس قرار میدهد، منطقهای که شامل زیرساختهای اصلی انرژی، گذرگاههای مرزی و مسیرهای منتهی به آبراه شط العرب است.
لشکر ۹۲ زرهی مسئول بخشی است که برای دفاع سرزمینی ایران نقش محوری دارد. خوزستان شامل میادین نفتی، پالایشگاهها، خطوط لوله، تأسیسات بندری و چندین مسیر است که داخل کشور را به خلیج فارس متصل میکند. آبادان در نزدیکی مرز عراق، آبراه شط العرب و مسیرهای دریایی منتهی به کویت واقع شده است. این منطقه همچنین اهمیت نظامی خود را از جنگ ایران و عراق، زمانی که آبادان، خرمشهر و اهواز اهداف اصلی نیروهای عراقی بودند، حفظ کرده است.
منابع محلی در اهواز گزارش دادند که این سه وسیله نقلیه در مسیر ۳۹ به سمت آبادان در حال حرکت بودهاند. تصاویری که در تلگرام منتشر شده، تانکهایی را نشان میدهد که به جای حرکت با نیروی خود، بر روی کامیونهای سنگین بارگیری شدهاند و باعث کاهش فرسودگی موتورها، گیربکسها و ریلها میشوند. این انتقال پس از حملات مجدد ایالات متحده به خوزستان و در حالی که واشنگتن یک کارزار هوایی گستردهتر را برای ایجاد فضا برای مذاکرات دیپلماتیک به حالت تعلیق درآورد، انجام شد. با این حال، تهران ادعاهای مذاکرات مستقیم با ایالات متحده را رد میکند و میگوید نیروهایش همچنان در حالت آمادهباش هستند.
خانواده تانکهای T-۷۲ استانداردترین بخش از موجودی زرهی ایران را تشکیل میدهند. طبق گزارش «توازن نظامی ۲۰۲۵» موسسه بینالمللی مطالعات راهبردی، ایران حداقل ۱۵۱۳ تانک اصلی جنگی، از جمله ۴۸۰ دستگاه تانک T-۷۲S دارد. این تعداد شامل تجهیزاتی است که توسط ارتش و نیروی زمینی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اداره میشوند. این همچنین خاطرنشان میکند که دسترسی فنی به بخشی از این موجودی نامشخص است، به این معنی که مجموع فهرست شده نباید به عنوان تعداد تانکهای آماده برای نبرد در نظر گرفته شود.
ایران ناوگان T-۷۲ خود را در چند مرحله به دست آورد. طبق گزارشها، در طول جنگ ایران و عراق، تهران حدود دو دوجین تانک T-۷۲S از لیبی دریافت کرد. پس از سال ۱۹۸۹، ایران قراردادی را با اتحاد جماهیر شوروی برای تولید تحت لیسانس ۵۵۰ تانک T-۷۲S امضا کرد. این برنامه بعداً با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی مختل شد و گمان میرود کمتر از ۳۵۰ دستگاه از این تانکها مونتاژ شده باشد. ایران متعاقباً ۱۰۴ تانک T-۷۲M۱ ساخت لهستان و ۳۷ تانک دیگر از بلاروس خریداری کرد. تعداد دقیق تانکهای T-۷۲M و T-۷۲M۱ که هنوز در دسترس هستند، به طور جداگانه منتشر نشده است.
تانک T-۷۲M۱ یک نسخه صادراتی مشتق از تانک T-۷۲A شوروی است، در حالی که تانک T-۷۲S با پیکربندی صادراتی خانواده تانک T-۷۲B مرتبط است. هر دو از خدمه سه نفره و یک بارگذار خودکار چرخ فلکی که در زیر برجک قرار دارد، استفاده میکنند. سلاح اصلی آنها یک توپ ۱۲۵ میلیمتری بدون خان با ۲۲ گلوله آماده است. یک مسلسل ۷.۶۲ میلیمتری کواکسیال و یک مسلسل سنگین ۱۲.۷ میلیمتری نصب شده روی سقف، به طور کلی مجموعه سلاحها را تکمیل میکنند.
T-۷۲M۱ حدود ۴۱ تن وزن دارد و از یک موتور دیزلی V-۴۶-۶ با قدرت تقریبی ۷۸۰ اسب بخار نیرو میگیرد. این تانک میتواند بسته به شرایط خودرو و شرایط محلی، به سرعت حدود ۶۰ کیلومتر در ساعت در جادهها و تقریباً ۳۵ تا ۴۰ کیلومتر در ساعت در زمینهای باز برسد. این سطح از تحرک برای زمینهای نسبتاً مسطح جنوب خوزستان مناسب است، اگرچه گرما، گرد و غبار و سیستم انتقال قدرت قدیمی میتوانند دسترسی واقعی را کاهش دهند.
از آگوست ۲۰۲۰، مجتمع صنعتی زرهی بنی هاشم در نزدیکی دورود، خط تولیدی برای ارتقاء تانکهای T-۷۲M۱ ایرانی راهاندازی کرده است. پیکربندی نشان داده شده در آن زمان شامل یک برجک اصلاحشده اساسی، حفاظت جلویی تقویتشده، یک دید جدید برای توپچی، یک گیرنده هشدار لیزری احتمالی و یک حسگر هواشناسی بود. یک ایستگاه سلاح از راه دور ۷.۶۲ میلیمتری نیز در عقب برجک نصب شده بود. به نظر میرسد چند مورد از این ویژگیها از برنامه کرار که در سال ۲۰۱۷ رونمایی شد، گرفته شده است، اگرچه تصاویر کاروان تأیید نمیکند که آیا تانکهای ارسال شده به سمت آبادان این نوسازی را دریافت کردهاند یا خیر.
واشنگتن و شرکایش بارها احتمال توافق جدید را مطرح کردهاند، در حالی که عملیات نظامی زمانی از سر گرفته شده است که مذاکرات یا توافقات موقت شکست خوردهاند. گزارشها همچنین به برنامهریزی احتمالی ایالات متحده برای یک عملیات زمینی محدود یا یک مأموریت نیروهای ویژه برای یافتن، ایمنسازی یا نابودی اورانیوم غنیشده ایران اشاره کردهاند. این سناریوها به عنوان عملیاتهای تاییدشده تایید نشدهاند، اما به تهران دلیل مستقیمی برای تقویت رویکردهای مرزی و مسیرهای منتهی به تأسیسات راهبردی میدهند.
بنابراین، ایران با موقعیت نظامی ناهمواری روبرو است. موشکهای بالستیک، پهپادهای تهاجمی، تأسیسات زیرزمینی و شبکههای تولیدی پراکنده به آن اجازه میدهد حتی پس از حملات هوایی مداوم، به حملات دوربرد خود ادامه دهد. در دریا، سپاه پاسداران میتواند برای دسترسی به تنگه هرمز به قایقهای تندرو، موشکهای ضد کشتی، مینها، پهپادها و سایتهای پرتاب ساحلی تکیه کند. بُعد زمینی کمتر قابل پیشبینی است. تجزیه و تحلیلهای اخیر نشان داده است که عملیات زمینی ایالات متحده به احتمال زیاد شامل اهداف محدودی مانند تصرف جزیره خارک، اشغال جزایر یا بنادر اطراف تنگه هرمز یا تأمین امنیت سایتهای خاص مرتبط با هستهای خواهد بود، نه اینکه حملهای گسترده به سرزمین اصلی ایران انجام دهد.
چنین سناریوهایی همچنان تهران را ملزم به دفاع از زیرساختهای ساحلی، رویکردهای مرزی، کریدورهای حمل و نقل و مناطق احتمالی فرود میکند. نیروهای زرهی ایران در معرض قدرت هوایی غرب قرار دارند، اما در کنار توپخانه، موشکهای ضد تانک، پهپادها، واحدهای مهندسی و تشکلهای محلی، نقشی در دفاع سرزمینی ایفا میکنند. حرکت تانکهای تی-۷۲ به سمت آبادان با این الزام سازگار است. این اقدام نشاندهنده آمادگی برای مداخله در عراق یا کویت نیست، بلکه تلاشی برای پیچیده کردن یک تهاجم زمینی محدود در زمانی است که واشنگتن عملیات در خاک ایران را به طور کامل منتفی نکرده است.
