گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد- کسری غفوری: صادرات نفت خام عربستان در ماه گذشته به پایینترین سطح خود در دستکم ۹ سال اخیر رسید. این افت چشمگیر همزمان با تشدید تنشها در خاورمیانه و حمله به نفتکشها رخ داده است.
دادههای رهگیری کشتیها که توسط نهادهای معتبری چون بلومبرگ، ورتکسا و کپلر گردآوری شده نشان میدهد صادرات نفت این کشور در ماه اوت تنها در سطح سه میلیون بشکه در روز بوده است.
این رقم که از اوایل سال ۲۰۱۷ تا کنون بیسابقه ارزیابی میشود، با برآوردهای معاملهگران بازار نفت و منابع آگاه از عملیاتهای نفتی عربستان نیز همخوانی دارد.
کشتیهای سعودی در دریای سرخ هدف حملات انصارالله یمن قرار گرفتهاند و این موضوع امنیت مسیری را به خطر انداخته است که ریاض در طول جنگ برای دور زدن آبهای پرالتهاب تنگه هرمز از آن بهره میبرد. در همین هفته و همزمان با تازهترین دور تنشها میان آمریکا و ایران، دو نفتکش دیگر حامل نفت خام عربستان در این تنگه هدف قرار گرفتند.
تداوم این حملات موجب نگرانی شدید مشتریان نفتی عربستان شده است و اکنون برخی از آنها تمایلی به استفاده از بنادر این کشور در حاشیه دریای سرخ ندارند.
این وضعیت ریاض را ناچار کرده تا مسیرهای جایگزینی را در آبهای پیرامون قاره آفریقا جستجو کند. تغییر مسیر کشتیها هزاران مایل به طول سفر آنها میافزاید و زنجیره تامین جهانی را که پیش از این به دلیل شش ماه درگیری در منطقه به شدت تحت فشار بود، بیش از پیش مختل میکند.
عربستان اندکی پس از آغاز جنگ و مسدود شدن تنگه هرمز، توانست به سرعت صادرات نفت خود را به سواحل دریای سرخ منتقل کند. تنگه هرمز در واقع دروازه اصلی پایانههای نفتی ریاض در خلیج فارس محسوب میشود. انتقال محمولههای نفتی از مسیر جایگزین، نقش مهمی در مهار جهش قیمت نفت ایفا کرد و مانع از افزایش شدید تورم در اقتصاد جهانی شد. بر اساس دادههای بلومبرگ، صادرات از طریق بندر ینبع در کرانه غربی عربستان از حدود ۷۷۰ هزار بشکه در روز طی ماه ژانویه به رقم قابلتوجه ۴.۳ میلیون بشکه در ماه ژوئن رسیده بود.
با این حال پس از اعلام محاصره دریایی کشتیهای سعودی توسط حوثیها، این رقم در ماه بعد به ۳.۷ میلیون بشکه در روز کاهش یافت و در ماه گذشته نیز با افت بیشتری به حدود ۲.۲۵ میلیون بشکه رسید. همزمان صادرات از طریق خلیج فارس که در ماه ژوئیه اندکی بهبود یافته و به مرز ۸۰۰ هزار بشکه در روز رسیده بود، در ماه اوت بار دیگر روند نزولی به خود گرفت.
آمارهای ماهانه اخیر هنوز مقدماتی است و با شناسایی ترددهای خاموش بیشتر و نقلوانتقالات کشتیبهکشتی مرتبط با آنها، احتمال بازبینی این ارقام وجود دارد.
این افت صادرات چالشی جدی برای اقتصاد عربستان و بازارهای جهانی به شمار میرود. ماه گذشته نشانههایی از افزایش بارگیری نفت در پایانه عظیم راستنوره در سواحل خلیج فارس دیده میشد و تصاویر ماهوارهای تجمع چهار نفتکش را در حال بارگیری نشان میدادند. این روند در کنار جریان موفقیتآمیز عبور محمولههای نفتی امارات از تنگه هرمز، در حال تقویت عرضه نفت عراق و کویت بود.
اما در هفته جاری پس از حمله آمریکا به اهدافی در ایران تنشها در منطقه بار دیگر اوج گرفت. این فعلوانفعالات باعث شد تا قیمت نفت خام در بازار لندن به بالای ۹۵ دلار در هر بشکه بازگردد که بالاترین سطح از اواخر ژوئیه تاکنون است. این جهش قیمتی بار دیگر به نگرانیها درباره پیامدهای تورمی و احتمال افزایش نرخ بهره در اقتصاد جهانی دامن زده است.
