به گزارش خبرگزاری مهر، مریم چلمقانی، پژوهشگر حوزه علمیه اصفهان، در پنجمین همایش بین‌المللی «معرفت و رسالت حسینی» با ارائه مقاله‌ای با عنوان «منزلت‌شناسی حُدّاث‌الحسین(ع) بر بستر تمدنی اربعین؛ گذار از امنیت مادی به آرامش وجودی در منظومه رسالت نبوی»، به بررسی نسبت میان معارف روایی، زیارت امام حسین(ع) و ظرفیت تمدنی اربعین پرداخت.
چلمقانی در این مقاله با طرح این پرسش که چرا افزایش امکانات و سازوکارهای تأمین امنیت مادی، هم‌زمان به رفع اضطراب‌های درونی و احساس پوچی انسان معاصر منجر نشده است، اظهار کرد: در نگاه وحیانی، آرامش پایدار صرفاً با صیانت از جان، مال و موقعیت اجتماعی حاصل نمی‌شود، بلکه ریشه آن در توحید، ولایت الهی و دستیابی به سکینه و اطمینان قلبی است.
وی با اشاره به جایگاه مفهوم «حُدّاث‌الحسین(ع)» در کتاب «کامل‌الزیارات» بیان کرد: این مفهوم را می‌توان فراتر از یک فضیلت فردی و اخروی، الگویی برای شناخت شخصیت انسان مؤمن دانست؛ انسانی که در مسیر محبت و ارتباط با امام حسین(ع)، از غلبه ترس‌های مادی و منفعت‌طلبی عبور می‌کند و حضور در محضر ولی خدا را بر برخورداری صرف از امکانات و پاداش‌های مادی ترجیح می‌دهد.
این پژوهشگر حوزه علمیه اصفهان افزود: در این پژوهش، با روش توصیفی ـ تحلیلی و رویکرد فقه‌الحدیثی، دو روایت محوری از امام صادق(ع) در کتاب «کامل‌الزیارات» بررسی شده است. در روایت نخست، نسبت میان اشتیاق قلبی برای زیارت امام حسین(ع) و ترس از تهدیدهای حکومتی مورد توجه قرار می‌گیرد و در روایت دوم، ترجیح هم‌نشینی و هم‌سخنی با امام حسین(ع) بر نعمت‌های بهشتی، بیانگر مرتبه‌ای از دلبستگی معنوی معرفی می‌شود.
چلمقانی با تشریح نتایج این بررسی، از استخراج الگویی چهارمرحله‌ای برای گذار وجودی انسان خبر داد و گفت: این فرایند از تعارض درونی میان اشتیاق به حقیقت و حفظ امنیت غریزی آغاز می‌شود، با انتخاب آگاهانه و عبور از منطقه امن ادامه می‌یابد، به تجربه سکینه و اطمینان قلبی می‌رسد و در نهایت، با تعالی معنوی و ترجیح ارتباط با ولی خدا بر منافع مادی تکمیل می‌شود.
وی در ادامه، آیین اربعین را بستری برای گسترش اجتماعی و تمدنی این الگو دانست و اظهار کرد: مقیاس فراملی، شبکه خودجوش مواکب، اقتصاد مبتنی بر ایثار، جغرافیای طریق و فرهنگ نهادینه‌شده خدمتگزاری، از ظرفیت‌های اربعین برای تبدیل یک تجربه معنوی فردی به الگویی جمعی برخوردار است.
به گفته این پژوهشگر، میلیون‌ها زائر اربعین با وجود دشواری‌هایی همچون گرما، خستگی، هزینه و مخاطرات مسیر، با انگیزه‌ای فراتر از محاسبات مادی در این آیین حضور می‌یابند. تجربه خدمت، همدلی و ارتباط معنوی در این مسیر می‌تواند زمینه‌ساز تقویت آرامش درونی و کاهش غلبه منفعت‌طلبی در زندگی فردی و اجتماعی باشد.
چلمقانی با پیوند دادن این الگو به منظومه رسالت نبوی، تأکید کرد: رسالت پیامبر اکرم(ص) بر هدایت انسان از تاریکی‌ها به سوی نور است؛ عاشورا در احیای این مسیر نقش‌آفرین بود و اربعین می‌تواند زمینه تداوم و گسترش اجتماعی و تمدنی این حقیقت را در جهان معاصر فراهم کند.
وی در جمع‌بندی مقاله خود خاطرنشان کرد: رهایی از اضطراب‌های انسان معاصر، تنها در افزایش امکانات و تقویت سازوکارهای امنیت مادی خلاصه نمی‌شود، بلکه در گرو توجه به حقیقت، تقویت پیوند با ولایت و دستیابی به آرامش وجودی در پرتو مکتب سیدالشهدا(ع) است.
