همشهری: سرد بودن پاها در شب، شکایتی رایج میان بسیاری از بزرگسالان ۵۰ یا ۶۰ سال به بالاست. در مشورت با پزشکان و همچنین در مطالب پربازدید فضای مجازی، پوشیدن جوراب پیش از خواب به عنوان راهکاری ساده برای حل این مشکل مطرح می‌شود. اما این راهکار واقعا منطقی است؟
متخصصان خواب می‌گویند دلایل موجهی وجود دارد که چرا این کار به برخی افراد در زودتر و بهتر خوابیدن کمک می‌کند، اما دلایل معتبری هم هست که نشان می‌دهد دیگران باید پیش از امتحان کردن این راهکار، بیشتر تأمل کنند.
در این مطلب به آنچه شواهد درباره گرم بودن پاها و خواب نشان می‌دهند، به همراه نکات ایمنی مهمی که به‌ویژه برای افراد مبتلا به دیابت، مشکلات عصبی یا اختلالات گردش خون اهمیت دارد، اشاره شده است.
با نزدیک شدن به زمان خواب، دمای مرکزی بدن شروع به کاهش می‌کند. این تغییر بخشی از «ریتم شبانه‌روزی» (ساعت بیولوژیکی) بدن است که پیام خواب‌آلودگی را صادر می‌کند. دکتر یوئل گرین، متخصص پزشکی خواب و استادیار بالینی روان‌پزشکی و علوم رفتاری در مرکز درمانی استنفورد می‌گوید: بدن بخشی از این گرما را از طریق دست‌ها و پاها دفع می‌کند.
آیا پوشیدن جوراب واقعا به سریع‌تر به خواب رفتن کمک می‌کند؟ گرم بودن پاها به بدن کمک می‌کند تا گرما را با کارایی بیشتری دفع کند؛ این امر باعث کاهش دمای مرکزی بدن شده و به آن پیام می‌دهد که زمان خواب فرا رسیده است. دکتر کریگ زبودا، مدیر ارشد پزشکی می‌گوید که پوشیدن جوراب می‌تواند به آغاز این فرآیند کمک کند.
ترفند کم خطر
دکتر مونیکا ماتور، متخصص مغز و اعصاب و پزشک حوزه طب خواب در مرکز «کایزر پرماننته» در کالیفرنیای جنوبی نیز می‌گوید: برخی مطالعات کوچک نشان داده‌اند که گرم کردن پاها ممکن است زمان به خواب رفتن را کوتاه کرده و برخی شاخص‌های کیفیت خواب را بهبود بخشد. او البته با اضافه کردن یک نکته چنین ادامه می‌دهد: این مطالعات در مقیاس کوچک انجام شده‌اند و احتمالاً این روش برای کسانی که واقعاً پاهای سردی دارند، بهترین نتیجه را می‌دهد؛ بنابراین، این کار بیشتر یک ترفند کم‌خطر محسوب می‌شود تا یک درمان اثبات‌شده.
دکتر گرین محتاط‌تر است و می‌گوید: شواهد محکمی وجود ندارد که نشان دهد پوشیدن جوراب هنگام خواب، تأثیر چشمگیری بر بهبود کیفیت خواب داشته باشد. شواهد موجود تنها به تأثیراتی جزئی اشاره دارند و این موضوعی نیست که معمولا در مراقبت‌های مربوط به خواب بر آن تمرکز کنیم.
نکته مهم برای افراد دیابتی
زِبودا تاکید می‌کند که برای اکثر بزرگسالانِ سالم، خوابیدن با جوراب کاملاً بی‌خطر است. البته دو نکته وجود دارد که باید به آن‌ها توجه کرد: یکی جوراب‌های تنگ که می‌توانند باعث ناراحتی شوند و روی پوست رد بیندازند و دیگری تعریق پا؛ زیرا جوراب ممکن است رطوبت را در خود نگه دارد و منجر به تحریک پوست یا عفونت شود. افراد مبتلا به دیابت، نوروپاتی محیطی (آسیب عصبی) یا مشکلات گردش خون باید نسبت به جوراب‌های خیلی تنگ یا جوراب‌هایی که باعث اصطکاک می‌شوند، بسیار محتاط باشند.
ماتور اما توصیه می‌کند: اگر می‌خواهید این عادت را امتحان کنید، جوراب‌هایی از جنس الیاف گشاد، دارای قابلیت تنفس و جاذب رطوبت مانند الیاف بامبو انتخاب کنید.
او ادامه می‌دهد: بهتر است قسمت بالای جوراب‌ها گشاد باشد و کش سفت نداشته باشند تا مانع گردش خون نشوند. وی همچنین پیشنهاد می‌کند از جوراب‌هایی با ساق کوتاه (تا مچ پا) یا ساق متوسط استفاده کنید.
