بسیاری از تحلیلگران و سرمایهگذاران بازار همواره در حال مقایسه بیت کوین با طلا هستند. اما آیا تا به حال فکر کردهاید که معیار واقعی برای اثبات «طلای دیجیتال» بودن بیت کوین چیست؟ برخلاف تصور عموم، گوردون گرانت (Gordon Grant)، مدیر بخش مشتقات (Derivatives) شرکت سرمایهگذاری بیتوایز (Bitwise)، معتقد است که عیار واقعی بیت کوین را نه نمودارهای قیمت، بلکه دولتهای تحت تحریم مشخص میکنند.
- چرا طلا هیچوقت آن پناهگاه امنی نبود که سرمایهگذاران تصور میکردند؟
- آزمایش بزرگ قطع همبستگی؛ آیا بیت کوین در سکوت از بازارهای سنتی جدا میشود؟
- چرا تحریمها آزمون نهایی بیت کوین برای تبدیل شدن به طلای دیجیتال هستند؟
- وقتی روسیه تئوری را به سیاست رسمی کشور تبدیل میکند
- چگونه تحریمهای روسیه طلا را پس از یک دهه رکود زنده کرد؟
- طلای دیجیتال از زاویهای دیگر؛ استدلال مخالفان چیست؟
- جمعبندی
در این مقاله بهنقل از بیاینکریپتو (BeInCrypto)، به بررسی مناظره داغ میان گوردون گرانت و ایگی ایوپه (Iggy Ioppe)، مدیر ارشد سرمایهگذاری موسسه تئو (Theo) میپردازیم. این دو کارشناس برجسته در شورای تخصصی هوش بازار بیاینکریپتو، آینده بیت کوین را در سایه تحریمهای بینالمللی، فرار از سلطه دلار و رفتارهای ژئوپلیتیک دولتها به چالش کشیدهاند. بررسی این سناریوها، چشمانداز کاملاً جدیدی را برای استراتژی سرمایهگذاری شما ترسیم خواهد کرد.
چرا طلا هیچوقت آن پناهگاه امنی نبود که سرمایهگذاران تصور میکردند؟
گرانت در ابتدای این گفتگو، باورهای سنتی درباره طلا را به چالش میکشد. حافظه تاریخی سرمایهگذاران معمولاً طلا را پناهگاهی همیشگی در برابر بحرانها میداند، اما دادههای تاریخی خلاف این را ثابت میکنند. به عنوان مثال، در جریان بحران مالی سال ۲۰۰۸، قیمت طلا با افت شدید مواجه شد و روند صعودی قدرتمند آن تازه از سال ۲۰۱۰ آغاز گردید.
از نظر گرانت، دارایی ضدبحران یا پوشش ریسک کلان، دارایی خاصی نیست که در زمان سقوط بازارها قطعاً صعود کند. بلکه تعریف علمی آن، دارایی ویژهای است که همزمان با افزایش تنشهای سیستمی، همبستگی خود را با سایر داراییهای بزرگ بازار از دست میدهد. گرانت این پدیده را «کاهش همبستگی مشروط» مینامد. در واقع، میزان انعطافپذیری و قابلیت هج کردن (پوشش ریسک) بسیار مهمتر از عملکرد قیمتی صرف است.
این تعریف، زاویه دید ما را به بیت کوین تغییر میدهد. بیت کوین برای اثبات عنوان «طلای دیجیتال»، نیازی ندارد که در هر ریزش ناگهانی بازار فوراً صعود کند؛ بلکه کافی است در شرایط بحرانی و متخاصم، پیوند و همبستگی خود را با بازارهای سهام قطع کند.
آزمایش بزرگ قطع همبستگی؛ آیا بیت کوین در سکوت از بازارهای سنتی جدا میشود؟
گرانت استدلال میکند که فرآیند قطع همبستگی بیت کوین با بازارهای سنتی، علیرغم وابستگی شدید آن به شاخص نزدک (Nasdaq) در سالهای اخیر، هماکنون آغاز شده است.
گوردون گرانت، مدیر بخش مشتقات بیتوایز در این باره میگوید:
سهام شرکت مایکرون ۳۰ درصد سقوط کرد، اما بیت کوین هیچ واکنشی نشان نداد. حتی سهام شرکت مایکرواستراتژی ریزش بسیار سنگینی را تجربه کرد، اما قیمت بیت کوین اکنون بالاتر از زمانی است که سهام مایکرواستراتژی در اوج قرار داشت. بنابراین، من هنوز آماده نیستم که ویژگیهای کاهش همبستگی بیت کوین به عنوان طلای دیجیتال را نادیده بگیرم.
شواهد این ادعا کاملاً بهروز است. سهام شرکت مایکرواستراتژی اخیراً برای اولین بار از مارس ۲۰۲۴ به زیر ۱۰۰ دلار سقوط کرد و این شرکت پس از سالها دست به فروش بیت کوین زد. در همین حال، بیت کوین مقاومت خوبی نشان داد و با ارزش بازار ۱.۲۱ تریلیون دلار، در محدوده ۶۰,۳۴۷ دلار معامله شد.
تصویر زیر روند همبستگی بیت کوین با شاخص اساندپی ۵۰۰ را در بازه زمانی ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۶ نشان میدهد:
نگاهی منصفانه به دادهها نشان میدهد که همبستگی ۲۰۰ روزه بیت کوین با شاخص اساندمانند اساندپی ۵۰۰ (S&P ۵۰۰) از سقفهای تاریخی خود در سال ۲۰۲۵ فاصله گرفته و به سمت صفر حرکت میکند. رفتارهای مشابهی نیز در سالهای ۲۰۱۵، ۲۰۱۸ و ۲۰۲۱ مشاهده شده بود؛ موضوعی که فرضیه گرانت را تقویت میکند، هرچند هنوز تغییر دائمی این ساختار را به طور کامل اثبات نکرده است.
چرا تحریمها آزمون نهایی بیت کوین برای تبدیل شدن به طلای دیجیتال هستند؟
پایههای اصلی استدلال گرانت فراتر از نوسانات قیمت است. او توجه خود را روی بازیگران بزرگی متمرکز کرده است که در حال انباشت مخفیانه این ارز دیجیتال هستند.
گوردون گرانت معتقد است:
شواهد نشان میدهد که گروه فزایندهای از کشورهای عضو بریکس (BRICS) در حال انباشت و نگهداری بیت کوین هستند. ایران، روسیه، ونزوئلا، شاید امارات، شاید عربستان سعودی و حتی برخی کشورهای شرق دور مانند چین و قزاقستان در این لیست جای میگیرند.
تاریخ همواره الگوهای مشابهی را تکرار میکند. رضا ضراب، تاجر معروف ترکیه-ایران که در سال ۲۰۱۶ در میامی بازداشت شد، در اعترافات خود فاش کرد که ایران چگونه از طلا برای انتقال پول در سراسر جهان تحت شدیدترین تحریمهای آمریکا استفاده میکرد. گرانت معتقد است همین منطق اکنون به شبکه بیت کوین منتقل شده است و کشورهایی مانند ایران امروز از ارز دیجیتال به عنوان شریان حیاتی اقتصاد خود استفاده میکنند.
گوردون گرانت در مورد شباهت طلا و بیت کوین اضافه میکند:
طلا هم همیشه همینطور استفاده شده است، درست است؟ طلا همان ابزاری است که وقتی هیچ چیز دیگری کار نمیکند، مردم به سراغش میروند. حتی اگر نوسان قیمت بالایی داشته باشد، آنها میدانند که میتوانند به آن دسترسی داشته باشند، منتقلش کنند، نقدشوندگی بالایی دارد و قابل هج کردن است.
البته میزان داراییهای حاکمیتی فاششده نمیتواند این حجم عظیم از تقاضای پنهان را به تصویر بکشد. ردیابهای عمومی معمولاً مقادیر ضبطشده توسط دولتها را نشان میدهند که در صدر آنها، خزانه دولت ایالات متحده با حدود ۳۲۸,۰۰۰ بیت کوین قرار دارد. کشورهای تحت تحریم هیچ اطلاعاتی منتشر نمیکنند. حضور و میزان انباشت این کشورها را تنها میتوان از طریق فعالیتهای استخراج (Mining) ردیابی کرد؛ جایی که به گزارش موسسه وناک (VanEck)، تا ۱۳ برنامه استخراج دولتی در سراسر جهان شناسایی شده است.
در تصویر زیر، دستهبندی موجودی بیت کوین دولتها بر اساس روش اکتساب (ضبطشده در برابر خریداریشده و استخراج مخفیانه) نمایش داده شده است:
وقتی روسیه تئوری را به سیاست رسمی کشور تبدیل میکند
آنچه گرانت به عنوان یک فرضیه مطرح میکرد، مدتی پیش رسماً به قانون تبدیل شد. دولت روسیه در تاریخ ۱ ژوئیه، پرداختهای بینالمللی با بیت کوین و استیبل کوینها را در تجارت خارجی خود قانونی کرد؛ تصمیمی که هدف مستقیم آن دور زدن تحریمهای بانکی غرب بود.
اتحادیه اروپا نیز خیلی زود واکنش نشان داد و در آخرین بسته تحریمی خود، ۱۱ پلتفرم ارز دیجیتال مرتبط با روسیه را هدف گرفت و نظارت بر صرافیها را تشدید کرد. بر خلاف سال ۲۰۲۲ که تحریمها دولتها را به سمت طلا سوق داد، اکنون بخشی از مسیرهای جایگزین از بستر شبکه بیت کوین عبور میکند.
چگونه تحریمهای روسیه طلا را پس از یک دهه رکود زنده کرد؟
تقاضای ناشی از تحریمها یک فرضیه تئوریک نیست و پیش از این در بازار طلا آزمایش شده است. طلا از سال ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۳، با وجود تزریق تریلیونها دلار نقدینگی از طریق سیاستهای تسهیل کمی، عملاً رشد خاصی نداشت. ایوپه استدلال میکند که مسدود شدن ذخایر ارزی روسیه در فوریه ۲۰۲۲، این انجماد قیمتی را شکست.
تصویر زیر خالص خرید طلا توسط بانکهای مرکزی جهان را در هر فصل بین سالهای ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۶ نشان میدهد:
سایر بانکهای مرکزی جهان با تماشای این رویداد، درس بزرگی گرفتند. ایوپه این رفتار را نوعی بیمه خودخواسته برای پیشگیری از تقابلهای احتمالی آینده توصیف میکند.
آمارهای شورای جهانی طلا نشان میدهد که این موج خرید، حجم خریدهای فصلی بانکهای مرکزی را به حدود دو برابر میانگین دهه گذشته رساند.
طلای دیجیتال از زاویهای دیگر؛ استدلال مخالفان چیست؟
ایگی ایوپه که سابقه مدیریت بخش معاملات اختصاصی بانک کردیت سوئیس (Credit Suisse) را در کارنامه دارد، اجازه نمیدهد این فرضیه بدون چالش رها شود. معیار او برای سنجش بیت کوین بسیار سادهتر و سختگیرانهتر است.
ایگی ایوپه، مدیر ارشد سرمایهگذاری تئو میگوید:
بیت کوین نزدیک به ۵۰ درصد ریزش داشته است. بنابراین به عنوان یک ابزار هجینگ قطعاً موفق عمل نکرده است.
تحلیل او به خوبی توضیح میدهد که چرا هر دو دیدگاه میتوانند به طور همزمان درست باشند. بیت کوین دارای یک لایه سفتهبازی (Speculative) و یک لایه تکنولوژی است که روی یک پایه پولی (Monetary Base) سوار شدهاند. لایه سفتهبازی در زمان بحرانهای کوتاهمدت دست بالا را دارد، در حالی که پایه پولی قدرتمند آن، خود را در بلندمدت تحمیل میکند.
ایگی ایوپه معتقد است:
آن پایه پولی مستحکم در مواجهه با گسستهای بلندمدت پیروز میشود، اما در کوتاهمدت، جنبه سفتهبازی بازار است که غلبه میکند.
با این اوصاف، برنده این مناظره کیست؟ گرانت اشاره میکند که بیت کوین به دلیل وجود بازارهای عمیق مشتقات، بدون توجه به جهت حرکت قیمت، همواره قابل هج کردن است. ایوپه نیز همچنان بیت کوین را به عنوان ابزاری عالی با کارکرد طلای دیجیتال برای اهداف سرمایهگذاری بلندمدت تایید میکند.
اگرچه نمودارهای همبستگی هنوز پاسخ قطعی به ما نمیدهند، اما ورود رسمی بیت کوین به قوانین مالی کشورهای تحت تحریم نشان میدهد آزمونی که گرانت از آن سخن میگوید، دیگر یک فرضیه نیست؛ بلکه واقعیتی ملموس است که ساختار مالی جهان را تغییر میدهد.
جمعبندی
بیت کوین در حال عبور از یک تحول ساختاری بزرگ است. تثبیت جایگاه آن به عنوان ابزاری برای بقای اقتصادی دولتها در شرایط تحریم، نشاندهنده پتانسیل بینظیر این دارایی فراملی است. با اینکه نوسانات کوتاهمدت همچنان در بازار حضور دارند، اما ارزش بنیادی بیت کوین به عنوان لایه پولی مقاوم در برابر سانسور روز به روز برجستهتر میشود.
به عنوان یک تریدر یا سرمایهگذار هوشمند، پیشنهاد میشود فراتر از نوسانات روزانه قیمت حرکت کنید. نیمی از تمرکز خود را بر تحلیل جریانهای ژئوپلیتیک و پذیرش دولتی بیت کوین بگذارید. این رویدادها زنگ خطری جدی برای بازنگری در استراتژیهای سنتی حفظ ارزش داراییها و فرصتی بزرگ برای کسانی است که ارزش واقعی طلای دیجیتال را درک کردهاند.
