واکنش واعظی به سخنرانی پزشکیان در سازمان ملل/ سخنان رئیس‌جمهور زبان گویای ملت ایران از موضع عزت و اقتدار بود

«محمود واعظی» در گفت‌وگو با  ایرنا، در ارزیابی سخنان رئیس‌جمهور در هشتاد ویکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد گفت: سخنرانی آقای رئیس‌جمهور جامع و کامل بود؛ ایشان توانستند از فرصت کوتاه سخنرانی به‌خوبی جهت تبیین طیف گسترده‌ای از مسائل مهم کشورمان و سیاست خارجی، از جمله جنگ، مذاکرات و نوع نگاه دشمن به ایران، استفاده کند.

سخنرانی رئیس‌جمهور زبان گویای ملت ایران از موضع عزت و اقتدار بود

قائم مقام حزب اعتدال و توسعه سخنرانی رئیس‌جمهور را پاسخ به سخنان تهدیدآمیز ترامپ علیه مردم ایران دانست و گفت: انصافاً می‌توان گفت این سخنرانی، زبان صریح و گویای ملت ایران بود و آقای پزشکیان از موضع عزت و با اقتدار سخن گفت. رئیس‌جمهور در عین رعایت ادب، موازین دیپلماتیک و پروتکل‌های بین‌المللی، مواضعی صریح و محکم اتخاذ کرد و در سخنان وی نشانه‌ای از ضعف که بتواند زمینه سوءاستفاده طرف مقابل را فراهم کند، دیده نشد.

رییس دفتر رییس‌ دولت دوازدهم در ارزیابی این گزاره در سخنرانی رئیس‌جمهور که «برای دفاع از خود از جنگ نمی‌ترسیم و برای صلح از مذاکره نمی‌گریزیم» ؛ تصریح کرد: این رویکرد حاوی دو نکته بسیار مهم است. نخست آنکه ایران در مواجهه با سیاست‌های قلدرمآبانه ترامپ و لاقیدی او به قوانین و هنجارهای بین‌المللی، به‌ویژه در شرایطی که ایالات متحده پس از گفتگو و مذاکرات دیپلماتیک به ایران تجاوز نظامی کرده و با ارتکاب جنایات جنگی غیرنظامیان را به خاک و خون کشیده و ویرانی و خسارت های متعدد به ملت ایران تحمیل نموده، بر این اصل تأکید دارد که در جهان امروز، کشورها برای حفظ امنیت و دستیابی به بازدارندگی مؤثر، ناگزیرند حفظ و بسط قدرت ملی خود را در صدر اولویت ها قرار دهند. ایران نیز بر همین اساس، تقویت قدرت سخت بازدارنده خود را به‌عنوان بخشی از رویکرد امنیتی مجدانه دنبال می‌کند.

رییس جمهور بر ماهیت راهبردهای صلح‌طلبانه ملت ایران تأکید کرد

واعظی ادامه داد: نکته دوم آن بود که رئیس‌جمهور، همزمان با تأکید بر ضرورت تقویت قدرت و توانمندی کشور در عرصه نظامی، بر ماهیت راهبردهای صلح‌طلبانه ملت ایران نیز تأکید کرد. آقای پزشکیان یادآور شد که ایران طی بیش از ۲۰۰ سال گذشته آغازگر جنگی نبوده و مردم ایران ملتی صلح‌دوست و منزجر از جنگ‌طلبی هستند اما در طول تاریخ، هرگاه با تهدیدی مواجه شده‌اند، با قدرت نظامی و ایمان، از استقلال و تمامیت سرزمینی خود دفاع عزتمندانه کرده‌اند.

وی با بیان اینکه این رویکرد، در کنار تأکید بر قدرت سخت و بازدارندگی، پیام صلح دوستی و همکاری محور ایران را نیز به جهان منتقل کرد، اظهار داشت: رئیس‌جمهور اعلام کرد که ایران برای کمک به ایجاد امنیت در منطقه آمادگی دارد و در صورت رعایت حقوق ملت ایران، از مسیر مذاکره نیز آماده است برای پایان دادن به جنگ و فراهم کردن زمینه صلح پایدار در منطقه تلاش کند. به این ترتیب، پیام سخنرانی پزشکیان در سازمان ملل متحد بر دو پایه استوار بود؛ نخست تقویت قدرت سخت و نرم برای حفظ امنیت و بازدارندگی، و سپس آمادگی برای گفت‌وگو و صلح پایدار در صورت احترام واقعی و تأمین حقوق ملت ایران.

هندسه سناریوهای پیش روی ایران؛ دفاع، بازدارندگی، مذاکره عزتمندانه و صلح پایدار

قائم مقام حزب اعتدال و توسعه با بیان اینکه ایران به لحاظ منطقی در مواجه با شرایط کنونی چهار محور پیش رو دارد، اظهار اشت: این محورها را می‌توان در چهار ضلع اصلی به عنوان «هندسه سناریوهای پیش روی ایران» خلاصه کرد: جنگ، دفاع، تسلیم‌ناپذیری و صلح پایدار بر وفق مذاکره عزتمندانه. در حوزه جنگ و دفاع، ایران تأکید کرده است که جنگ‌طلب نیست، اما در برابر هرگونه تهدید و تجاوز، با قدرت و عزت از تمامیت سرزمینی‌و مردم خود قوی تر از گذشته دفاع خواهد کرد.

واعظی در حوزه مذاکره رویکرد ایران را بر «مذاکره عزتمندانه» استوار دانست و تصریح کرد: این رویکرد یه این معنا است که ایران گفت‌وگو را نفی نمی‌کند، اما ماهیت گفتگو دیپلماتیک را به پذیرش فشار و تسلیم در برابر خواسته‌های یکجانبه گرا تقلیل نخواهد داد. بر همین اساس، همان‌گونه که ایران در جنگ های تحمیلی ۱۲ و ۴۰ روزه اجازه نداد اهداف شوم اعلام‌شده دشمنان محقق شود، در عرصه دیپلماسی نیز بر حفظ حقوق، منافع و عزت ملی تأکید خواهد کرد.

بر اساس سخنان رئیس‌جمهور، ایران در برابر فشارها هیچ امتیاز توسعه طلبانه‌ای را نمی‌پذیرد

وی افزود: در نهایت، طرف مقابل باید به حقوق ملت ایران احترام بگذارد و مفاد یادداشت تفاهم ۱۴ ماده‌ای اسلام‌آباد مبنای مذاکرات قرار گیرد. در مقابل، ایران نیز در صدد است دستاوردهای میدان نظامی را در عرصه مذاکره به امتیازات و دستاوردهای پایا تبدیل کند. بر اساس سخنان رئیس‌جمهور، جمهوری اسلامی ایران در میدان نظامی با قدرت و حکمت از عزت و تمامیت سرزمینی خود دفاع کرد و می‌کند و در برابر فشارها هیچ امتیاز توسعه طلبانه‌ای را پذیرا نخواهد بود و همزمان در عرصه دیپلماسی، آمادگی دارد با حفظ عزت و در راستای تثبیت منافع و امنیت ملی، وارد گفت‌وگو منطبق بر احترام متقابل شود. رئیس جمهور تاکید کرد که ایران به دنبال سلاح های کشتار جمعی نبوده و نیست، اما از تمامی دستاوردهای صلح آمیز فناوری هسته‌ای خود برای پیشبرد منافع ملی استفاده خواهد کرد.

وزیر اسبق ارتباطات در تحلیل این گزاره در سخنرانی رئیس‌جمهور که «بمب اتم در اسرائیل است، اما بازرسان در ایران» ، گفت: این بخش، یکی از فرازهای مهم سخنرانی رئیس‌جمهور بود و موضع صلح‌آمیز ایران در قبال مسئله هسته‌ای را برای چندمین بار به‌روشنی تصریح کرد. آقای پزشکیان تاکید کرد که ایران به دنبال سلاح‌های کشتار جمعی نبوده و نیست، اما از تمامی دستاوردهای صلح آمیز فناوری هسته‌ای خود برای پیشبرد منافع ملی استفاده خواهد کرد. ایران اجازه نخواهد داد حق برخورداری از فناوری صلح آمیز هسته‌ای، به بهانه ادعاهای موهوم و دست‌ساز صهیونیست‌ها مبنی بر ساخت سلاح هسته‌ای توسط ایران، از ایرانیان سلب شود.

واعظی ادامه داد: رئیس‌جمهور همچنین با اشاره به مسئله تبعیض در نظام نظارت هسته‌ای، این پرسش را مطرح کرد که چگونه است با وجود اقدامات هسته‌ای رژیم صهیونیستی و نبود شفافیت درباره تعداد و ماهیت تسلیحات هسته‌ای در سرزمین‌های اشغالی، تمرکز بازرسی‌ها بر تأسیسات هسته‌ای ایران قرار گرفته است! اگر معیار، نگرانی درباره اشاعه و صیانت از امنیت هسته‌ای است، این پرسش نیز مطرح می‌شود که چرا تأسیسات هسته‌ای رژیم صهیونیستی که عمدتا در خدمت صنعت نظامی است در چارچوب یک نظام نظارتی مشابه مورد بررسی و بازرسی قرار نمی‌گیرد؟ طرح این موضوع از سوی رئیس‌جمهور، به شکل سازنده بر ضرورت برخورداری نظام عدم اشاعه و معیارهای یکسان و غیرتبعیض‌آمیز برای همه کشورها تأکید داشت.

اتهام‌زنی آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران نمونه‌ای از رویکرد «فرار به جلو» است

وی تاکید کرد: نکته قابل توجه، اشاره به استانداردهای دوگانه موجود در عرصه بین‌المللی است. برخورد دوگانه قدرت‌ها در حوزه‌های مختلف، از جمله مسائل هسته‌ای، حقوق بشر و مبارزه با تروریسم، به‌وضوح قابل مشاهده است؛ این دوگانگی در حوزه مبارزه با تروریسم نیز محل انتقاد است. در حالی که آمریکا و رژیم صهیونیستی خود به اقداماتی علیه افراد و اهداف غیرنظامی متهم هستند، همزمان ایران را با جعل عنوان «تروریسم» مورد اتهام قرار می‌دهند. از این منظر، چنین رویکردی نمونه‌ای از «فرار به جلو» و استفاده دوگانه از مفاهیم و معیارهای بین‌المللی تلقی می‌شود.

واعظی استانداردهای دوگانه در حوزه حقوق بشر را به‌ویژه در قبال جنایت‌ها و نسل‌کشی‌های رژیم خونخوار صهیونیستی در غزه و لبنان و همچنین جنایت آمریکا در لامرد و میناب – «جنایت جنگی» دانست و گفت: انتظار این است که جان انسان‌ها و حقوق غیرنظامیان، فارغ از ملیت، جغرافیا و طرف درگیر، با یک معیار واحد مورد توجه قرار گیرد. حقوق بشر زمانی اعتبار واقعی خواهد داشت که به ابزاری سیاسی برای فشار بر برخی کشورها تبدیل نشود و در برابر نقض حقوق انسان‌ها، واکنشی یکسان و مسئولانه نشان داده شود.

برخوردهای دوگانه ابزاری برای اعمال فشار بر کشورهای مستقل است

قائم مقام حزب اعتدال و توسعه با انتقاد از برخوردهای دوگانه مجامع جهانی در زمینه‌های حقوق بشر، هسته‌ای و غیره گفت: البته رفتارهای تبعیض‌آمیز ابزاری برای اعمال فشار سیاسی بر کشورهایی است که بر استقلال خود تأکید دارند و از پذیرش اراده قدرت‌های بزرگ سر باز می‌زنند. با این حال، توسعه روزافزون ارتباطات و متعاقبا حساسیت روزافزون افکار عمومی و جامعه جهانی نسبت به چنین رویکردهای سلبی نشان می‌دهد که صدای حق و مظلوم شنیده می‌شود و دیگر نمی‌توان به شکل سیاسی بر تناقض‌ها و برخوردهای دوگانه سرپوش گذاشت.

وی در ارزیابی بخش دیگری از اظهارات رئیس‌جمهور که تاکید کرد «اعتماد با شعار ساخته نمی‌شود، بلکه با عمل ایجاد می‌گردد» ، تصریح کرد: اعتماد متقابل، بیش از آنکه در سطح گفتار شکل گیرد، در عرصه عمل و بر پایه رفتارهای قابل اتکا و تعهدات عملی تثبیت می‌شود. از این رو، چنانچه کشورها، اعم از همسایگان و قدرت‌های بزرگ، صرفا در سطح بیان بر صلح و ثبات تأکید کنند، اما در عمل از ایجاد اعتماد متقابل و پایبندی به تعهدات خود فاصله بگیرند، ریشه‌های بی‌اعتمادی و زمینه‌های تنش همچنان پابرجا خواهد ماند.

گسترش همکاری‌های راهبردی میان کشورها زمینه‌ساز شکل‌گیری نظام امنیتی پایدار است

معاون اسبق وزارت امور خارجه افزود: برای دستیابی به منطقه‌ای باثبات و برخوردار از روابط مسالمت‌آمیز، ضروری است کشورها، به‌ویژه در حوزه امنیت، به سازوکارهای مشترک و توافقات پایدار دست یابند. همکاری‌های امنیتی می‌تواند به جای آنکه منابع کشورها صرف رقابت تسلیحاتی و مقابله با یکدیگر شود، زمینه را برای شکل‌گیری امنیت مشترک و مسئولیت جمعی فراهم کند. در چنین چارچوبی، گسترش همکاری‌های راهبردی میان کشورها می‌تواند به تدریج اعتماد متقابل را تقویت کرده و زمینه‌ساز شکل‌گیری یک نظام امنیتی پایدار در منطقه شود.

واعظی در پاسخ به این پرسش که بر اساس سخنان رئیس‌جمهور که اعلام کرد «ایران امتیاز ویژه نمی‌خواهد، حقوق برابر می‌خواهد» ؛ مهم‌ترین حقوقی که ایران انتظار دارد، جامعه جهانی به رسمیت بشناسد، کدام است؟ گفت: در چنین شرایطی، انتظار ملت ایران آن است که اقدامات تجاوزکارانه، فارغ از عامل و طرف درگیر، به‌صراحت محکوم شود و همزمان، مطالبات مشروع ایران از جمله رفع تحریم‌های ناعادلانه و آزادسازی دارایی‌های بلوکه‌شده کشور مورد توجه قرار گیرد.

تداوم محاصره کشور با ادعای برقراری صلح در منطقه سازگار نیست

وی ادامه داد: تحقق این مطالبات می‌تواند گامی مهم در جهت کاهش تنش‌ها، تقویت اعتماد متقابل و فراهم شدن زمینه برای گفت‌وگو و دستیابی به راه‌حل‌های پایدار باشد. از نگاه ایران، تداوم محاصره و محدودیت‌های اعمال‌شده علیه کشور، با ادعای برقراری صلح و ثبات در منطقه سازگار نیست و باید به آن پایان داده شود. ایران بر حاکمیت خود بر تنگه هرمز و ضرورت حفظ امنیت و جریان آزاد تجارت تأکید دارد و معتقد است هیچ‌گونه فشار یا محاصره‌ای نباید مانع برقراری روابط عادی، مستقل و متقابل ایران با کشورهای دوست و همسایه شود.

واعظی امنیت کشورهای منطقه به یکدیگر پیوسته دانست و گفت: نمی‌توان امنیت یک کشور را از ناامنی کشور دیگر جدا کرد. ناامنی و فشار در یک نقطه، می‌تواند پیامدهای خود را به سراسر منطقه گسترش دهد. از این رو، ایران بر رفع محاصره، احترام به حقوق برابر ملت‌ها، عدم مداخله قدرت‌های خارجی و شکل‌گیری سازوکارهای مشترک امنیتی در منطقه تأکید دارد.

قائم مقام حزب اعتدال و توسعه تصریح کرد: اینکه یک قدرت بزرگ با اعمال فشار سیاسی، کشوری مانند ایران را از دسترسی به برخی فناوری‌های مهم که در حوزه‌های بشردوستانه و پزشکی استفاده می‌شود، محروم یا محدود کند و از این ابزارها برای تضعیف توانمندی‌های ملی آن کشور بهره گیرد، با اصول عدالت و برابری در روابط بین‌الملل سازگار نیست.

هیچ کشوری نباید به دلیل اراده قدرت‌های بزرگ، از حقوق بنیادین خود محروم شود

وی ادامه داد: هیچ کشوری نباید صرفاً به دلیل فشارهای سیاسی یا اراده قدرت‌های بزرگ، از حقوق بنیادین خود و دسترسی به ظرفیت‌های ضروری برای توسعه، سلامت و رفاه مردم محروم شود. رعایت حقوق ملت‌ها و پرهیز از استفاده ابزاری از فناوری و اقتصاد، باید بخشی از اصول حاکم بر روابط عادلانه و مسئولانه بین‌المللی باشد.

واعظی در واکنش به اقدام خصمانه دولت ترامپ درعدم صدور ویزا برای تیم رسانه‌ای ایران گفت: در بررسی سیاست‌های دولت آمریکا، می‌توان مشاهده کرد که با وجود تلاش‌های گسترده دولت و جمهوری خواهان، در نظرسنجی ها، اکثریت مردم و افکار عمومی ایالات متحده با جنگ آمریکا علیه ایران موافق نیستند. همچنین آنها در عرصه‌های دیگر هم نتوانسته‌اند افکار عمومی را اقناع کنند. همین ناکامی ترامپ در دستیابی به اهداف مورد انتظار، به جای بازنگری در رویکرد موجود، سیاست‌گذاران آمریکایی را به سمت اتخاذ مسیرهای انحرافی و پرهزینه‌تر سوق داده است.

قائم مقام حزب اعتدال و توسعه ادامه داد: در چنین شرایطی، به‌جای پذیرش محدودیت‌های رویکرد نظامی و حرکت به سمت مذاکره و راه‌حل‌های سیاسی، تلاش برای استفاده از ابزارهای فشار، جنگ، توطئه، ایجاد شکاف داخلی و تشدید محدودیت‌های اقتصادی بیشتر می‌شود، در صورتی که در گذشته نیز نتوانسته‌اند از این مسیر به اهداف توسعه‌طلبانه خود دست یابند.

ترامپ تصور می‌کند با محدود کردن رسانه‌ها می‌تواند مانع از بازتاب واقعیت‌های ایران شود

وی ادامه داد: ترامپ و برخی مقامات آمریکایی بر این تصورند که با محدود کردن حضور و دسترسی رسانه‌ها در صحنه، می‌توانند مانع از بازتاب واقعیت‌های ایران در رسانه‌های بین‌المللی شوند. این رویکرد، از منظر منتقدان، با روندهایی که در داخل آمریکا نیز درباره محدودیت دسترسی برخی رسانه‌ها از جمله CNN به کاخ سفید مطرح شده، قابل مقایسه است. در چنین شرایطی، محدود کردن جریان اطلاعات نه‌تنها مانع شکل‌گیری روایت‌های حقیقی نمی‌شود، بلکه می‌تواند به افزایش حساسیت رسانه‌ها و تقویت پرسش‌ها درباره نحوه مدیریت اطلاعات منجر شود.

واعظی تصریح کرد: از این منظر، رویکرد مبتنی بر کنترل حداکثری رسانه و اطلاعات می‌تواند بخشی از عواملی باشد که دولت ترامپ را در وضعیت دشوار و تصمیم‌گیری‌های متناقض قرار داده است. هنگامی که به جای پذیرش واقعیت‌های میدانی و رسانه‌ای، تلاش برای کنترل روایت‌ها در اولویت قرار گیرد، فاصله میان تصویر مورد نظر سیاست‌گذار و واقعیت موجود افزایش می‌یابد و همین امر می‌تواند دامنه بلاتکلیفی در سیاست‌گذاری را گسترده‌تر کند.

چرخش‌های متعدد در مواضع ترامپ نشانه ابهام در رویکرد دولت آمریکا نسبت به تحولات جاری است

رییس دفتر رییس جمهور و سرپرست نهاد ریاست جمهوری در دولت دوازدهم نگاه اقتدارگرایانه ترامپ نسبت به تمامی موضوعات را عامل اصلی قرار گرفتن وی در وضعیت بلاتکلیفی دانست و گفت: با بررسی مواضع مغشوش ترامپ در شش ماه گذشته، از زمان آغاز جنگ تحمیلی ۴۰ روزه تاکنون، می‌توان تغییرات و چرخش‌های متعددی در اظهارات و مواضع وی مشاهده کرد. تعدد و گاه تفاوت قابل توجه این مواضع، از وجود ابهام و بی‌ثباتی در رویکرد دولت آمریکا نسبت به تحولات جاری حکایت دارد. این تغییرات مکرر نشان می‌دهد که واشنگتن همچنان در تعیین مسیر روشن و پایدار برای ادامه سیاست خود با چالش مواجه است.

وی در پایان تاکید کرد: دولت آمریکا تصور می‌کند با اعمال محدودیت‌های مختلف می‌تواند به اهداف خود دست یابد اما برخی از این اقدامات در عمل نتیجه‌ای معکوس دارد. برای نمونه، جلوگیری از صدور روادید برای خبرنگاران ایرانی با هدف محدود کردن حضور رسانه‌ای ایران، می‌تواند خود به موضوعی خبری تبدیل شود و توجه افکار عمومی جهان را به محدودیت‌های اعمال‌شده جلب کند. در چنین شرایطی، سیاستی که با هدف کنترل روایت رسانه‌ای طراحی شده، ممکن است به برجسته‌تر شدن موضع مظلومیت ایران و افزایش انتقادها نسبت به رویکرد قلدرمابانه آمریکا منجر شود.