امیرمسعود عابدین: وقتی کمپانی استلانتیس در ژوئن ۲۰۲۶ بیش از یک میلیون دستگاه جیپ رانگلر و گلادیاتور را فراخواند، هشداری صادر کرد که شاید برای بسیاری ناآشنا و عجیب به نظر میرسید: «خودروی خود را حتما در فضای باز و دور از خانهها پارک کنید». این فراخوان بزرگ، تنها بخشی از یک چالش سراسری در صنعت خودرو است؛ تحلیلی تازه نشان میدهد که اکنون نزدیک به ۳٫۲ میلیون خودرو در جادهها وجود دارند که با خطر آتشسوزی ناگهانی، حتی در زمان خاموش بودن موتور، مواجه هستند.
تصور عمومی این است که خطرات فنی خودرو زمانی رخ میدهند که سوئیچ باز است و موتور کار میکند. اما دستورالعملهای جدید سازمان ایمنی ترافیک بزرگراههای آمریکا (NHTSA) داستان دیگری را روایت میکنند. این فراخوانها هشدار میدهند که خودرو ممکن است درست زمانی که در پارکینگ خانه آرام گرفته و کلید از آن دور است، ناگهان آتش بگیرد؛ پدیدهای که در سالهای اخیر رشد بیسابقهای داشته است.
جهش ناگهانی آمار
سازمان ایمنی ترافیک آمریکا اولین بار در سال ۲۰۱۵، ردهبندی ویژهای برای خودروهای دارای خطر آتشسوزی در حالت خاموش تعریف کرد. در سالهای نخست، صدور چنین هشداری بسیار نادر بود و خودروسازان تقریبا سالی یک بار با آن روبرو میشدند. اما این روند به سرعت تغییر کرد؛ به طوری که در سال ۲۰۲۴ تعداد ۱۰ فراخوان از این دست ثبت شد و تنها در هفت ماه نخست سال ۲۰۲۶، این رقم به ۱۷ مورد رسید. از شاسیبلندهای کیا تلوراید گرفته تا مدلهای هیبریدی جیپ، میلیونها مالک با این دستور ایمنی مواجه شدهاند.
متهم اصلی فقط خودروهای برقی نیستند
شاید در نگاه اول تصور شود که باتریهای ولتاژ بالای خودروهای برقی عامل اصلی این آتشسوزیها هستند، اما واقعیت بسیار پیچیدهتر است. اگرچه خودروهای برقی مانند ولوو EX۳۰ با خطرات مرتبط با باتری روبرو شدهاند، اما خودروهای کاملا بنزینی مثل فورد برانکو نیز فراخوانهای مشابهی دریافت کردهاند. در فراخوان بزرگ جیپ نیز منشاء اصلی مشکل به اتصالات پمپ فرمان برقی مربوط میشد، نه سلولهای باتری.
معمای مدارهای همیشه روشن در خودروهای مدرن
ریشه اصلی این بحران نه در نوع پیشرانه، بلکه در حجم انبوه سیستمهای الکترونیکی خودروهای امروزی نهفته است. در خودروهای مدرن، حتی وقتی راننده ماشین را خاموش میکند و میرود، بخش زیادی از مدارها و ماژولهای کنترلی (از موتور صندلیها و سیمکشی فرمان برقی گرفته تا رلههای استارت) همچنان تحت ولتاژ باقی میمانند. همین جریان مداوم برق در قطعات خاموش، همان فتیله پنهانی است که میتواند در صورت وجود نقص فنی، باعث اشتعال ناگهانی خودرو در گوشه پارکینگ شود.
منبع: motor۱
۳۲۲
