طبق قانون تامین اجتماعی، مستمری بازماندگان یکی از خدمات و حمایتهای سازمان تامین اجتماعی است که در صورت فوت بیمهشده یا مستمریبگیر به بازماندگان واجد شرایط وی، پرداخت خواهد شد و در همین راستا سازمان به مجموعهای از پرسشهای مردمی مطرح شده درخصوص جزییات این خدمات پاسخ داده است.
بازماندگان واجد شرایط بیمهشده متوفی در یکی از حالات زیر استحقاق دریافت مستمری بازماندگان را خواهند داشت:
در صورت فوت بیمهشده بازنشسته
در صورت فوت بیمهشده از کارافتاده کلی مستمریبگیر
در صورت فوت بیمهشدهای که در ۱۰ سال آخر حیات خود حداقل حقبیمه یکسال کار، مشروط بر اینکه ظرف آخرین سال حیات حقبیمه ۹۰ روز کار را پرداخت کرده باشد.
چنانچه بیمهشده فاقد شرایط مقرر در این بند باشد ولی حداقل ۲۰ سال سابقه پرداخت حقبیمه را قبل از فوت پرداخت کرده باشد.
در صورتی که بیمهشده متوفی فاقد شرایط مقرر در این بند بوده لیکن دارای سابقه پرداخت حقبیمه بین ۱ تا ۲۰ سال باشد.
در مواردی که بیمهشده در اثر حادثه ناشی از کار یا بیماریهای حرفهای فوت کند.
بازماندگان واجد شرایط متوفی که استحقاق دریافت مستمری را خواهند داشت عبارتند از:
• عیال دائم بیمهشده متوفی
• شوهر بیمهشده زن متوفی (مشروط بر اینکه اولاً تحت تکفل زن بوده و ثانیاً سن او از ۶۰ سال متجاوز باشد و یا طبق نظر کمیسیون پزشکی موضوع ماده ۹۱ قانون تامین اجتماعی از کارافتاده بوده و در هرحال مستمری از سازمان دریافت نکند)
• فرزند ذکور متوفی (به موجب مفاد بند ۲ ماده ۸۱ قانون در صورتی که سن آن کمتر از ۱۸ سال تمام بوده یا منحصراً به تحصیل اشتغال داشته یا به علت بیماری یا نقص عضو طبق گواهی کمیسیون پزشکی موضوع ماده ۹۱ قانون تأمین اجتماعی قادر به کار شناخته نشود، استحقاق دریافت مستمری بازماندگان را داشته لیکن به استناد مفاد بند ۳ ماده ۴۸ قانون حمایت خانواده از (تاریخ لازم الاجرا شدن قانون حمایت خانواده) حداکثر سن فرزند ذکور تا ۲۰ سالگی (حداکثر ۱۹ سال تمام) تغییر و پس از آن منحصراٌ در صورت اشتغال به تحصیل در مقاطع دانشگاهی تعیین شده یا اینکه معلول ازکار افتاده نیازمند شناخته شود)
• فرزند اناث متوفی (در صورتی که فاقد شغل و شوهر باشد)
• پدر و مادر متوفی (در صورتی که اولاً تحت تکفل او بوده ثانیاً سن پدر از ۶۰ سال و سن مادر از ۵۵ سال تجاوز کرده باشد و یا آنکه به تشخیص کمیسیون پزشکی موضوع ماده ۹۱ قانون تأمین اجتماعی ازکار افتاده باشند و در هر حال مستمری از سازمان دریافت نکنند)
لازم به ذکر است در صورت فوت مادر و پدر که هر دو بیمهپرداز سازمان بودهاند، فرزندان آنان میتوانند با رعایت سایر شرایط از هر دو مستمری تواماً استفاده کنند.
نحوه محاسبه میزان مستمری بازماندگان
میزان مستمری بازماندگان عبارت است از ۱/۳۰ (یک سیام) مزد یا حقوق متوسط بیمهشده ضربدر سنوات پرداخت حقبیمه، مشروط بر این که این مبلغ از ۵۰ درصد مزد یا حقوق متوسط ماهانه او کمتر و از ۱۰۰ در صد آن بیشتر نباشد. منظور از مزد یا حقوق متوسط، جمع کل مزد یا حقوق بیمهشده که به ماخذ آن حقبیمه دریافت گردیده، ظرف ۷۲۰ روز قبل از فوت تقسیم بر روزهای کاری ضربدر ۳۰ است.
در ادامه، سازمان تأمین اجتماعی در پاسخ به مجموعهای از پرسشهای مردمی درباره مستمری بازماندگان، جزئیات حمایتهای قانونی از این افراد تحت پوشش را تشریح کرد.
در چه صورتی حکم مستمری بازماندگان تغییر میکند؟
حکم بازماندگان در زمان ورود یا خروج هر یک از بازماندگان واجد شرایط تغییر میکند.
آیا انعقاد قرارداد بیمه دانشجویی موجب قطع مستمری میشود؟
با توجه به اینکه تحصیل شغل تلقی نمیشود، در صورتی که دانشجو از مستمری بازماندگان استفاده کند با انعقاد قرارداد دانشجویی مستمری وی قطع نمیشود.
فرزندان اناث برای دریافت مستمری پدر باید چه شرایطی داشته باشند؟
بیمهشده متوفی به شرط نداشتن شوهر و شغل میتوانند از مستمری بازماندگان بهرهمند شوند.
زمان برقراری مستمری بازمانده برای فرزندان اناث به چه صورت است؟
برقراری مستمری بازماندگان جهت فرزندان اناثی که حین الفوت دارای شرایط دریافت مستمری باشند «از تاریخ فوت» و در خصوص آن عده از فرزندان اناثی که بدلیل ازدواج و اشتغال در زمان فوت متوفی در ردیف افراد تحت پوشش قرار نگرفتند یا از ردیف خارج شده باشند در صورت احراز شرایط مجدد (نداشتن شوهر و عدم اشتغال بکار) “از تاریخ ثبت تقاضا” در دبیرخانه واحد اجرایی ذیربط، پس از مشاهده اصل شناسنامه فرزند و تکمیل تعهدنامه مربوطه امکانپذیر خواهد بود.
آیا جهت ثبت درخواست مستمری بازمانده لازم به مراجعه حضوری به شعبه است؟
در حالت کلی درخواست از طریق سامانه es.tamin.ir از منوی مستمریبگیران- مستمری بازماندگان- درخواست برقراری مستمری توسط بازماندگان انجام میگیرد، چنانچه در زمان ثبت فرآیند با خطایی مواجه شوید میتوانید به شعبه واحد مستمری مراجعه کنید.
در صورتی که متوفی (آقا) دارای دو همسر باشد، از همسر اول فرزند داشته باشد که ثبت در شناسنامه نشده باشد، در زمان برقراری حقوق فرزند سهم دارد؟
پس از انجام بررسیهای لازم از طریق ثبت احوال و تایید مراجع ذیصلاح و احراز شرایط قانونی فرزندان وفق ضوابط و مقررات مربوطه، مستمری بازماندگان (براساس درصد سهام تعیین شده برای هرکدام از بازماندگان) تعلق خواهد گرفت.
فرزند دختر به دلیل عدم آگاهی برای دریافت حقوق پدر اقدام نکرده است، در صورت اقدام، حقوق از چه زمانی به وی تعلق میگیرد؟
ابتدا شرایط احراز برقراری مستمری بازماندگان درخصوص فرزند اناث وفق قوانین و مقررات مربوطه بررسی و در صورتیکه استحقاق دریافت مستمری بازماندگان مشمول گذشت زمان نباشد و حین الفوت تحت کفالت پدر باشد و امکان بررسی اشتغال در مقطع زمانی فوت پدر باشد از زمان فوت تعلق میگیرد و در غیر اینصورت از زمان ارائه درخواست، مستمری پرداخت میشود.
برقراری مستمری بازمانده برای ایرانیان خارج از کشور امکانپذیر است؟
در صورتیکه مرحوم دارای سابقه معتبر نزد سازمان تأمین اجتماعی باشد بازماندگان حائز شرایط یا وکیل قانونی(با ارائه وکالتنامه رسمی و با درج عنوان برقراری مستمری بازماندگان) آنان با ارائه مستندات مربوطه به آخرین شعبه بیمهپردازی یا کارگزاران رسمی برون مرزی میتوانند نسبت به ارائه درخواست اقدام کنند.
مدارک موردنیاز جهت برقراری مستمری بازمانده ایرانیان خارج از کشور چیست؟
مانند سایر بازماندگان، وکالتنامه باید به تایید سفارتخانه یا به تایید یکی از کارگزاریهای برونمرزی که مورد تایید سازمان است، رسیده باشد و مدارک فوت و هویتی بیمهشده اصلی، مدارک هویتی افراد تبعی و چنانچه بازمانده همسرمتوفی باشد، عقدنامه نیز الزامی است.
آیا امکان ثبت درخواست مستمری بازمانده از سایت خدمات غیرحضوری در خارج از کشور برای بازماندگان خارج از کشور وجود دارد؟
خیر، این امکان وجود ندارد.
شرایط وکیل قانونی جهت برقراری مستمری بازمانده به چه صورت است؟
فرد موردنظر باید وکالتنامه رسمی(ثبت شده در دفاتر اسناد رسمی) با درج عنوان برقراری مستمری بازماندگان داشته باشد.
فرزندان ذکور در صورتی که بالای ۱۹ سال سن داشته باشند و در زمان فوت تحت تکفل پدر نباشد، بعد از فوت پدر میتواندجهت دریافت مستمری پدر خود اقدام کند؟
خیر، تنها در صورتی که سن ایشان کمتر از ۱۹ سال تمام بوده و یا به تحصیل در مقاطع دانشگاهی اشتغال داشته یا به علت بیماری یا نقص عضو طبق گواهی کمیسیون پزشکی قادر به کار شناخته نشود(ازکار افتاده باشد) ، استحقاق دریافت مستمری بازماندگان را دارند.
در صورتی که متوفی در ۲ صندوق بیمهپرداز بوده باشد، بازماندگان میتوانند از هر دو صندوق حقوق را دریافت کنند؟
موانع قانونی جهت بیمهپردازی در ۲ صندوق وجود دارد، لذا استثنائاتی نیز توسط قانونگذار جهت دریافت از دو صندوق وضع کرده است. چنانچه مانع قانونی در دریافت و پرداخت مستمری از ۲ صندوق وجود نداشته باشد مراتب وفق ماده ۸۱ و ۸۲ قانون تامین اجتماعی و ملحوظ نظر قراردادن ماده ۴۸ قانون حمایت خانواده به بازماندگان واجد شرایط بررسی و پرداخت میشود.
اگر فردی با سابقه زیر ۲۰ سال قبل از سال ۸۶ فوت کرده باشد اما بازماندگان غرامت مقطوع فوت دریافت نکرده باشند، در صورت درخواست بازمانده در حال حاضر، امکان دریافت مستمری را دارند؟
در صورتی که سابقه مرحوم بین ۱۰ تا ۲۰ سال بوده و فاقد شرایط مقرر در اصلاحیه بند ۳ ماده ۸۰ و علت فوت حوادث ناشی از کار نباشد، استحقاق دریافت مستمری متناسب با سنوات پرداخت حق بیمه به نسبت سهام مقرر در ماده ۸۳ قانون تأمین اجتماعی را بازماندگان واجد الشرایط وی خواهند داشت.
ملاک زمان برقراری مستمری برای دختر بازمانده چه زمانی است؟
هیچکدام، مطابق - متن اصلاحی بند ۲-۳۰ بخشنامه تلخیص بازماندگان در ۱۸ آبان ماه سال ۱۴۰۰، برقراری مستمری بازماندگان جهت فرزندان اناثی که حین الفوت دارای شرایط مزبور باشند «از تاریخ فوت» و در خصوص آن عده از فرزندان اناثی که به دلیل ازدواج و اشتغال در ردیف افراد تحت پوشش قرار نگرفتند و یا از ردیف خارج شده باشند در صورت احراز شرایط مجدد (نداشتن شوهر و عدم اشتغال به کار)، بر اساس مدارک و مستندات ارائه شده و بررسی و تایید توسط کمیته متناظر “بررسی احراز شرایط جهت بهره مندی از مزایای مستمری” در واحد اجرایی از تاریخ استحقاق خواهد بود.
