به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از اسپیس،این کشف در منطقهای در امتداد لبه دهانه جزرو مریخ، موسوم به واحد حاشیهای (Margin Unit)، به دست آمده است. کاوشگر استقامت ناسا از سال ۲۰۲۳ در حال کاوش این منطقه است و مشاهدات آن شواهدی از حداقل سه دوره متمایز از تعامل آب با سنگهای مریخی را نشان میدهد، از جمله یک دوره که طی آن آبهای زیرزمینی داغ در زیر سطح باستانی مریخ به گردش درآمدهاند. این موضوع بر اساس بیانیهای از سوی سازمان فضایی ناسا مطرح شده است.
در عوض، این مریخنورد سنگهای آذرینی را پیدا کرد که در اصل از مواد مذاب در اعماق زیر زمین یا در اثر فعالیتهای آتشفشانی شکل گرفته بودند. این ساختار زمینشناختی غیرمنتظره، سابقهای پیچیده از فعالیت آب را در خود حفظ کرده است.
قبل از این فرضیه اصلی که بر اساس مشاهدات مداری شکل گرفته بود، این بود که کربنات مشاهدهشده از مدار، در اثر برهمکنش با دریاچهای که زمانی در دهانه جزرو وجود داشت، تشکیل شده است.
اما اکنون میدانیم که این مکان به نوعی به یک چهارراه برای سامانههای آبی تبدیل شده بود. یافتههای مربوط به واحد حاشیهای اهمیت زیادی دارند، زیرا دهانه جزرو درون یکی از بزرگترین گسترههای سنگهای کربناته در مریخ قرار گرفته است؛ بنابراین، آنچه در اینجا میآموزیم، بسیار فراتر از این دهانه کاربرد دارد.
منطقه واحد حاشیهای در امتداد بخش داخلی لبه دهانه قرار دارد و شناسایی آن بر اساس مشاهدات انجامشده از مدار صورت گرفته است. محققان ابتدا انتظار داشتند کاوشگر استقامت با سنگهای رسوبی مواجه شود که در امتداد ساحل دریاچه باستانیای که زمانی دهانه جیزرو را پر کرده بود، تهنشین شدهاند.
پژوهشگران با استفاده از ابزار SuperCam این کاوشگر، بیش از ۱۸۵ هدف سنگ بستر را در سراسر واحد حاشیهای بررسی کردند. آنها شواهدی پیدا کردند که نشان میدهد آب در چند دوره مختلف، سنگها را دستخوش تغییر کرده است.
در نخستین دوره، آبهای زیرزمینی غنی از دیاکسید کربن با کانی الیوین (Olivine) واکنش نشان دادند. این کانی که هنگام سرد شدن تدریجی ماگما شکل گرفته بود. این واکنش باعث تشکیل کانیهای کربناته درون شکافهای سنگ شد.
به نظر میرسد یک دوره بعدی با دریاچه باستانی جیزرو مرتبط بوده است. برخی از این سنگها حاوی سیلیس هستن که این ماده میتواند زمانی تشکیل شود که الیوین با آب واکنش دهد و بهویژه در سنگهایی فراوان است که زمانی در زیر خط آب دریاچه قرار داشتهاند.
پس از آن، سومین دوره و این بار دورهای داغتر رخ داده است. رگههای معدنی حاوی سولفات کلسیم و فلوریت در بخش شرقی واحد حاشیهای شکل گرفتهاند که نشان میدهد زمانی آب داغ در میان سنگهای آتشفشانی به گردش درآمده است.
در زمین، سامانههای گرمابی میتوانند محیطهایی ایجاد کنند که قادر به پشتیبانی از حیات میکروبی باشند. به همین دلیل، این سامانههای آبی باستانی مریخ برای محققانی که گذشته و قابلیت سکونت این سیاره سرخ را بررسی میکنند، اهمیت ویژهای دارند.
اگرچه پژوهشگران میتوانند ترتیب وقوع این دورهها را بازسازی کنند، هنوز نمیتوانند با دقت مشخص کنند که هرکدام چه زمانی رخ دادهاند.
بااینحال، ترتیب رویدادها نشان میدهد که واحد حاشیهای چیزی فراتر از یک ساحل باستانی دریاچه بوده است. این منطقه مکانی بوده که در آن آبهای زیرزمینی، آبهای سطحی و سیالات داغ با سنگهای مریخی برهمکنش داشتهاند و احتمالاً سابقهای پیچیده از چگونگی تغییر محیط مریخ در طول زمان را حفظ کردهاند. کانیهای کربناته موجود در این سنگها میتوانند به دانشمندان کمک کنند تا مشخص کنند چه زمانی و در کجا، مریخ ممکن است در گذشته شرایط مناسب برای پیدایش حیات را فراهم کرده باشد.
شیوا سعیدی
